Chiều 10.12, tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV thông qua dự án luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật Phòng, chống tham nhũng. Luật này có hiệu lực thi hành từ 1.7.2026, với nhiều điểm mới liên quan đến công tác kê khai tài sản, thu nhập.
Tổng Thanh tra Chính phủ Đoàn Hồng Phong
ẢNH: GIA HÂN
Tăng 3 lần giá trị kê khai tài sản
Luật sửa đổi quy định tăng giá trị tài sản phải kê khai từ 50 triệu đồng lên 150 triệu đồng. Đồng thời, tăng giá trị tài sản, thu nhập biến động trong năm phải kê khai bổ sung từ 300 triệu đồng lên 1 tỉ đồng.
Theo Chính phủ, việc sửa đổi như trên căn cứ vào 2 yếu tố chủ yếu. Một là từ năm 2018 (luật Phòng, chống tham nhũng được ban hành) đến nay đã có 3 lần tăng lương; hai là do điều kiện kinh tế - xã hội phát triển gấp gần 3 lần, nhất là giá cả trên thị trường có nhiều biến động.
Giá trị tài sản, thu nhập phải kê khai từ 150 triệu đồng áp dụng cho 3 phương thức kê khai (lần đầu, hằng năm, phục vụ công tác cán bộ). Trong khi đó, giá trị tài sản, thu nhập biến động 1 tỉ đồng/năm chỉ áp dụng cho kê khai bổ sung, theo dõi biến động và làm căn cứ xác minh khi giải trình không hợp lý.
Có ý kiến đề nghị bổ sung "tài sản số" vào danh mục kê khai tài sản. Tuy nhiên, Chính phủ cho rằng pháp luật hiện hành chưa có quy định đầy đủ về loại tài sản này nên chưa đưa vào dự thảo luật.
Chính phủ sẽ giao Thanh tra Chính phủ phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan có liên quan tiếp tục nghiên cứu và đề xuất quy định khi có đủ cơ sở pháp lý và sửa đổi toàn diện luật Phòng, chống tham nhũng.
Quốc hội thông qua các dự án luật ngày 10.12
ẢNH: GIA HÂN
Tiếp tục xác minh tài sản bằng bốc thăm ngẫu nhiên
Quá trình xây dựng luật sửa đổi, có ý kiến đề nghị chỉ xác minh tài sản khi cán bộ có dấu hiệu kê khai không trung thực hoặc có tố cáo. Ý kiến khác thì đề nghị thay phương thức xác minh ngẫu nhiên bằng xác minh lần lượt theo từng năm để bảo đảm mọi người kê khai đều được xác minh khi đến lượt.
Chính phủ cho hay luật hiện hành quy định kết hợp 2 cơ chế là xác minh: theo dấu hiệu vi phạm (kê khai không trung thực hoặc có tố cáo, có biến động tài sản trong năm từ 1 tỉ đồng nhưng giải trình nguồn gốc không hợp lý), và ngẫu nhiên theo tỷ lệ nhất định.
Với xác minh ngẫu nhiên, hằng năm tối thiểu 20% số cơ quan, đơn vị và tối thiểu 10% người có nghĩa vụ kê khai tại mỗi đơn vị, ưu tiên những người chưa được xác minh trong 4 năm gần nhất.
Phương thức này giúp tăng tính khách quan, minh bạch, đồng thời tối ưu nguồn lực khi số lượng người kê khai rất lớn.
Do đó, Chính phủ đề nghị duy trì các hình thức xác minh tài sản, thu nhập như quy định hiện hành.
Cũng có ý kiến đề nghị bổ sung phó giám đốc sở và làm rõ tiêu chí xác định chức danh "tương đương giám đốc sở", nhất là các chức danh lãnh đạo cấp xã thuộc đối tượng phải kê khai tài sản, thu nhập hằng năm.
Giải trình nội dung này, Chính phủ cho biết, việc quy định kê khai hằng năm tại địa phương chỉ áp dụng với giám đốc sở và tương đương là do kế thừa luật hiện hành, bảo đảm phù hợp với Quyết định 56-QĐ/TW (phụ cấp chức vụ từ 0,9 trở lên).
Các chức danh tương đương được xác định theo luật Tổ chức chính quyền địa phương, như chánh thanh tra tỉnh, chánh văn phòng UBND tỉnh…
Riêng với các chức danh lãnh đạo cấp xã, sẽ thực hiện kê khai theo các phương thức khác (kê khai lần đầu, kê khai bổ sung, kê khai phục vụ công tác cán bộ) và được kiểm soát theo quy định của Đảng và pháp luật, căn cứ theo vị trí chức danh của người kê khai.
