Chiều 10.12, với đa số đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội thông qua dự án luật Thi hành án hình sự (sửa đổi). Luật này có hiệu lực thi hành từ 1.7.2026.
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng
ẢNH: GIA HÂN
Phạm nhân được hiến mô, bộ phận cơ thể
Luật sửa đổi quy định về các quyền của phạm nhân. Một trong số này là được hiến mô, bộ phận cơ thể; được hưởng chế độ, chính sách theo quy định pháp luật về hiến mô, bộ phận cơ thể người.
Quá trình xây dựng luật, một số ý kiến tán thành quy định trên, song đề nghị bổ sung điều kiện chặt chẽ theo hướng phạm nhân chỉ được hiến mô, bộ phận cơ thể cho thân nhân; chỉ áp dụng đối với phạm nhân phạm tội ít nghiêm trọng; thời gian chấp hành án còn lại ngắn...
Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho hay, việc bổ sung quyền của phạm nhân được hiến mô, bộ phận cơ thể là chính sách lớn, thể hiện sự nhân đạo của pháp luật, tạo tạo điều kiện để phạm nhân thể hiện sự hiếu nghĩa, hướng thiện và có cơ hội cứu giúp cho chính thân nhân của họ.
Để đảm bảo sự chặt chẽ, luật quy định phạm nhân chỉ được thực hiện quyền này khi có đủ các điều kiện: tự nguyện; hiến cho người thân thích; đủ điều kiện sức khỏe để tiếp tục chấp hành án sau khi hiến; tự chịu các chi phí liên quan; là người bị kết án về tội phạm ít nghiêm trọng…
Đáng chú ý, có ý kiến tán thành việc cho phạm nhân được lưu trữ trúng, tinh trùng. Ngược lại, nhiều ý kiến đề nghị cân nhắc.
Theo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, nếu bổ sung quy định cho phạm nhân được lưu trữ trứng, tinh trùng sẽ đặt ra yêu cầu nguồn lực rất lớn, đòi hỏi rất cao về chuyên môn, kỹ thuật y tế và quản lý giam giữ, khó khả thi.
Do đó, luật không quy định nội dung trên, đồng thời đề nghị Chính phủ nghiên cứu kỹ lưỡng, đề xuất tại thời điểm thích hợp.
Quốc hội thông qua luật, cho phép phạm nhân được hiến mô, bộ phận cơ thể khi có đủ điều kiện
ẢNH: GIA HÂN
Chưa áp dụng giám sát điện tử với người tại ngoại
Chiều cùng ngày, Quốc hội cũng thông qua dự án luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú, hiệu lực thi hành từ 1.7.2026.
Quá trình xây dựng luật này, một số ý kiến đề nghị bổ sung quy định về việc áp dụng biện pháp công nghệ để quản lý đối với người bị cấm đi khỏi nơi cư trú.
Tuy nhiên, theo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, áp dụng các biện pháp công nghệ điện tử để giám sát, quản lý người bị cấm đi khỏi nơi cư trú là xu thế chung trong bối cảnh đẩy mạnh ứng dụng KH-CN, song vẫn còn phức tạp, cần được nghiên cứu.
Luật Tư pháp người chưa thành niên hiện nay đang quy định giám sát điện tử là một biện pháp ngăn chặn độc lập bên cạnh biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú. Bộ luật Tố tụng hình sự hiện hành cũng chưa quy định biện pháp ngăn chặn này.
Do đó, nếu quy định người bị cấm đi khỏi nơi cư trú phải áp dụng biện pháp giám sát điện tử sẽ dẫn đến tình trạng bị áp dụng thêm một biện pháp ngăn chặn khác mà không theo lệnh của cơ quan có thẩm quyền.
Ngoài ra, về phương diện kinh tế - kỹ thuật (chi phí cho việc trang cấp thiết bị, vận hành, giám sát và duy trì hoạt động tại hơn 3.300 địa bàn cấp xã trên phạm vi toàn quốc) cũng như các nội dung liên quan đến tổ chức thực hiện (cơ quan có trách nhiệm thi hành, cơ chế kiểm tra, giám sát và các điều kiện bảo đảm,...) cũng cần được cân nhắc, tính toán kỹ để bảo đảm tính khả thi.
Do đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ghi nhận ý kiến của đại biểu, đề nghị Chính phủ tiếp tục nghiên cứu, tham khảo có chọn lọc kinh nghiệm của nước ngoài để khi điều kiện cho phép thì có thể áp dụng.
