Trung Quốc ngừng mua đậu nành từ Mỹ
Trung Quốc đã cắt gần như hoàn toàn nhập khẩu đậu nành từ Mỹ trong bối cảnh tranh chấp thương mại với chính quyền Trump. Thống kê hải quan Trung Quốc cho thấy trong tháng 9 nước này không nhập khẩu đậu nành từ Mỹ, lần đầu xảy ra kể từ tháng 11/2018. Các mức thuế trả đũa đã đẩy tổng mức thuế lên khoảng 34% trong năm 2025, khiến đậu nành Mỹ trở nên đắt hơn so với nguồn cung từ Nam Mỹ.
Bắc Kinh chuyển sang mua nhiều hơn từ Brazil, Argentina và Uruguay, những nguồn có giá cạnh tranh hơn. Việc này không chỉ phản ánh mưu lược trả đũa mà còn là hành động tìm kiếm nguồn cung ổn định cho nhu cầu chăn nuôi và chế biến trong nước.
Brazil lợi dụng cơ hội như thế nào?
Thương lái Trung Quốc đã công khai tuyên bố “sẽ mua mọi thứ có thể” từ các nhà xuất khẩu Brazil, kích thích nông dân như Andrey Rodrigues ở bang São Paulo tăng diện tích và sản lượng đậu nành cho mùa tới. Từ tháng 1–8/2025, Brazil đã xuất khoảng 77 triệu tấn đậu nành sang Trung Quốc, chiếm phần lớn mùa vụ đầu của họ. Chính phủ Brazil còn điều chỉnh dự báo sản lượng, ước tính vụ tới tăng khoảng 3,6%, đạt gần 178 triệu tấn.
Nông dân Brazil tận dụng cơ hội bằng cách bán hợp đồng tương lai sớm, cơ giới hoá mạnh hơn và mở rộng diện tích, trong khi các công ty thương mại nội địa tranh thủ gom hàng để bán cho thị trường Trung Quốc đang háo hức.
Nông dân Mỹ bị ảnh hưởng ra sao?
Với Trung Quốc rút lui, các nông dân Mỹ buộc phải tìm khách hàng thay thế như Hàn Quốc, Philippines hoặc tăng tiêu thụ nội địa (ví dụ cho biodiesel). Sự mất mát thị trường Trung Quốc khiến giá đậu nành Mỹ kém cạnh tranh do thuế cao, khiến một số nông trại, nhất là những nơi chi phí cao - đối mặt áp lực tài chính.
Tuy nhiên, nhiều nông dân Mỹ vẫn tỏ ra dẻo dai: một số có thể bán cho các thị trường khác hoặc chuyển sang các kênh phân phối nội địa qua sông Mississippi. Họ nhấn mạnh biến động là chuyện “cần xử lý” - chính trị, thời tiết hay chuỗi cung ứng thay đổi đều là rủi ro thường trực trong nghề nông.
Xu hướng thay đổi này có bền vững không?
Các chuyên gia cảnh báo động thái của Trung Quốc phần lớn mang tính tạm thời và chiến lược trả đũa: họ có thể mua nhiều từ Brazil hiện nay vì giá và thuế, nhưng không loại trừ việc quay lại Mỹ nếu tình hình chính trị thay đổi hoặc giá cả biến động. Một quan chức Brazil cũng lưu ý Bắc Kinh có thể chờ đến giữa 2026 mới xác nhận mua hàng vì giá hiện đang cao.
Về dài hạn, Brazil có lợi thế về chi phí và sản lượng, nhưng phụ thuộc quá lớn vào một khách hàng lớn như Trung Quốc cũng tiềm ẩn rủi ro. Các nhà phân tích cho rằng nếu căng thẳng thương mại kéo dài, cấu trúc thương mại đậu nành toàn cầu sẽ thay đổi và các nước như Brazil có thể củng cố vị thế, trong khi Mỹ buộc phải đa dạng hoá thị trường và thúc đẩy các ứng dụng thay thế cho cây trồng.
