Theo thông tin mới nhất từ tờ South China Morning Post (SCMP), Trung Quốc đang tiến rất gần đến cột mốc lịch sử: Đón những hành khách trả phí đầu tiên trên ô tô bay vào năm 2026.
Đây không phải là một dự báo bâng quơ, mà là kết quả của sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ chính phủ cùng làn sóng các doanh nghiệp nội địa đang dốc toàn lực cho cuộc chơi phương tiện cất - hạ cánh thẳng đứng chạy điện (eVTOL).
Sức nóng của thị trường này được thể hiện rõ nét qua những con số biết nói. Chỉ mới đầu tuần này, GOVY - đơn vị phát triển ô tô bay thuộc hãng xe quốc doanh GAC - đã gây chấn động khi công bố nhận được tới 2.000 đơn đặt hàng. Tổng giá trị của thương vụ này vượt mức 3,3 tỷ nhân dân tệ (khoảng 474 triệu USD).
Các nhà phân tích kinh tế nhận định, động thái này như một liều "doping" tinh thần, củng cố niềm tin rằng kỷ nguyên thương mại hóa bầu trời sẽ đến sớm hơn dự kiến.
Trung Quốc có thể đón chiếc ô tô bay đầu tiên chở hành khách trả phí vào năm 2026 (Ảnh: SCMP).
Khái niệm "nền kinh tế tầm thấp" đang được Bắc Kinh định nghĩa là động lực tăng trưởng mới. Số liệu thống kê cho thấy, các hoạt động trong không phận dưới 1.000 mét đã tạo ra doanh thu 506 tỷ nhân dân tệ (tương đương 70 tỷ USD) trong năm 2023.
Nhưng đó mới chỉ là sự khởi đầu. Bà Zhang Xiaolan, nhà nghiên cứu tại Trung tâm Thông tin Nhà nước Trung Quốc, dự báo con số này sẽ phình to lên mức khổng lồ 3.500 tỷ nhân dân tệ (gần 490 tỷ USD) vào năm 2035.
Không chỉ dừng lại ở các đơn hàng, hạ tầng pháp lý cũng đang được khơi thông. SCMP ghi nhận rằng các đầu tàu kinh tế như Thượng Hải, Thâm Quyến và Trùng Khánh đang rục rịch nới lỏng các quy định bay, dọn đường cho dịch vụ vận tải hành khách trên diện rộng.
Thâm Quyến thậm chí còn chơi lớn khi treo thưởng tới 15 triệu nhân dân tệ (2,1 triệu USD) cho các doanh nghiệp đạt chứng nhận vận hành eVTOL chở khách.
Từ ly trà sữa đến "tàu sân bay mặt đất"
Trong khi chờ đợi được ngồi lên taxi bay, người dân tại các siêu đô thị của Trung Quốc đã bắt đầu quen với việc "ngước nhìn lên trời" để nhận đồ ăn.
Tại Thâm Quyến hay các khu vực ven sông ở Quảng Châu, việc drone (thiết bị bay không người lái) giao trà sữa, bánh burger xuyên qua màn mưa lất phất không còn là chuyện lạ. Dù chi phí vẫn cao hơn giao hàng truyền thống, nhưng trải nghiệm "đặt món từ trên trời rơi xuống" đang thu hút sự tò mò lớn của giới trẻ và du khách.
Quảng Đông đang nổi lên như thung lũng Silicon của ngành công nghiệp này. Nơi đây quy tụ những tay chơi sừng sỏ nhất: Từ DJI - gã khổng lồ nắm 70% thị phần drone toàn cầu, đến EHang và cả XPENG.
Đáng chú ý, XPENG không giấu giếm tham vọng khi giới thiệu mẫu "Tàu sân bay mặt đất" - một chiếc xe 6 bánh hầm hố tích hợp mô-đun bay có thể tháo rời. Hãng này tuyên bố đã nhận hơn 7.000 đơn đặt hàng toàn cầu cho mẫu xe độc đáo này và đang ráo riết chuẩn bị cho quá trình sản xuất hàng loạt, bất chấp cái giá không hề rẻ và những thách thức kỹ thuật còn đó.
Ông He Tianxing, Phó Chủ tịch EHang, chia sẻ một tầm nhìn đầy tham vọng: "Nó không thể chỉ là sản phẩm nghiên cứu hay món đồ chơi của kỹ sư". EHang đã xây dựng điểm cất - hạ cánh tại 20 thành phố và hình dung về một mạng lưới tận dụng chính mái nhà của các trung tâm thương mại, trường học làm bến đỗ.
Dịch vụ giao hàng bằng drone đã xuất hiện ở nhiều thành phố ở Trung Quốc (Ảnh: MIT Technology).
Bầu trời không phải lúc nào cũng êm ả
Tuy nhiên, con đường từ phòng thí nghiệm ra thị trường chưa bao giờ trải đầy hoa hồng. Giới quan sát quốc tế, bao gồm các chuyên gia từ Fidelity International, cảnh báo rằng vẫn còn những "vùng nhiễu động" rất lớn mà các doanh nghiệp Trung Quốc phải vượt qua.
Thứ nhất là bài toán an toàn. Tháng 9 vừa qua, sự cố hai chiếc eVTOL của XPENG va chạm và một chiếc bốc cháy khi hạ cánh trong lúc diễn tập đã gióng lên hồi chuông cảnh báo. Dù hãng khẳng định không có thương vong, nhưng sự việc đã khiến một triển lãm khác phải hủy bỏ các màn trình diễn bay ngay sau đó. Niềm tin của công chúng - yếu tố sống còn của loại hình vận tải này - vẫn là một thử thách mong manh.
Thứ hai là giới hạn công nghệ, đặc biệt là pin. Ông Guo Liming, đồng sáng lập Skyevtol, thừa nhận thực tế phũ phàng: Mẫu máy bay giá 100.000 USD của họ hiện chỉ bay được vỏn vẹn 20-30 phút trước khi phải sạc lại. Pin cho eVTOL đòi hỏi mật độ năng lượng cực cao nhưng phải nhẹ và không được quá nhiệt - một bài toán hóc búa hơn xe điện mặt đất gấp nhiều lần.
Thêm vào đó, dù chính phủ ủng hộ, nhưng việc kiểm soát không phận tại Trung Quốc vẫn cực kỳ nghiêm ngặt. Hiện tại, chưa đến 1/3 không phận tầm thấp được mở cho hàng không dân dụng.
Bài học từ sự sụp đổ của các hãng taxi bay phương Tây như Lilium hay Volocopter (sau đó phải bán mình cho công ty con của tập đoàn Trung Quốc) cho thấy đây là cuộc chơi "đốt tiền" khủng khiếp mà không phải ai cũng trụ lại được đến ngày hái quả.
Dẫu vậy, với tốc độ phát triển chóng mặt và khả năng huy động nguồn lực đồng bộ, Trung Quốc vẫn đang là ứng cử viên sáng giá nhất để hiện thực hóa giấc mơ này.
Ông Gary Ng, chuyên gia kinh tế cấp cao tại Natixis CIB, nhận định một cách thận trọng nhưng lạc quan: "Mọi thứ vẫn đang ở giai đoạn đầu. Quá trình thương mại hóa rõ nét có thể sẽ diễn ra quanh năm 2030, nhưng Trung Quốc đang có lợi thế của người đi sau nhưng về đích trước".
Có thể chúng ta chưa sớm thấy cảnh "kẹt xe" trên bầu trời, nhưng viễn cảnh bước ra khỏi văn phòng, leo lên một chiếc taxi bay lướt qua những tòa nhà chọc trời để về nhà ăn tối, dường như không còn là chuyện của 50 năm nữa. Nó có thể bắt đầu ngay từ năm nay.
