Phí đổi tiền lẻ "chui" cao chót vót
Tết Nguyên đán 2026 đang đến gần, nhu cầu đổi tiền lẻ để lì xì, đi lễ đầu năm tăng mạnh trong thời gian gần đây. Trên mạng xã hội, các hội nhóm Facebook với từ khóa "đổi tiền lẻ giá rẻ", "đổi tiền mới",... xuất hiện dày đặc.
Hàng loạt hội, nhóm đổi tiền lẻ xuất hiện dày đặc trước Tết Nguyên đán 2026. Ảnh: Chụp màn hình
Nhiều tài khoản đăng thông tin chào mời đổi tiền mới, tiền lì xì xuất hiện liên tục từ thời điểm cuối tháng 12/2025 và đầu tháng 1/2026. Mức phí đổi tiền lẻ cũng bị đẩy lên cao và biến hoạt động vi phạm pháp luật này thành một thị trường "chui" sôi động trước Tết Nguyên đán 2026.
Theo khảo sát của PV Báo Dân Việt, mức phí đổi tiền năm nay tăng mạnh so với các năm trước. Với tiền mệnh giá lớn như 100.000 - 200.000 đồng nguyên seri, phí đổi phổ biến từ 15.000 - 30.000 đồng/triệu, tương ứng từ 1,5 - 3%.
Ảnh: Chụp màn hình
Đáng chú ý, "tiền lướt” đã qua sử dụng được quảng cáo có độ mới 95 - 99% được phân loại chi tiết theo chất lượng để áp phí. Mệnh giá 100.000 đồng có độ mới từ 95 - 99% có mức phí đổi từ 10.000 - 25.000 đồng/triệu.
Đặc biệt, phí cao nhất là các mệnh giá tiền 10.000, 20.000 và 50.000, vốn được ưa chuộng để lì xì đầu năm. Trong đó, tiền 10.000 đồng và 20.000 đồng có phí đổi khoảng 60.000 đồng/triệu, tùy số lượng. Riêng mệnh giá 20.000 đồng, mức phí phổ biến lên tới 75.000 đồng/triệu, đồng nghĩa với việc đổi 1 thếp tiền (100 tờ) mệnh giá này, người dân phải trả phí 150.000 đồng.
Báo giá mức phí đổi tiền lẻ. Ảnh: Chụp màn hình
Đáng ngạc nhiên, các loại tiền nhỏ thường sử dụng đi lễ đầu năm như loại 1.000, 2.000, 5.000 đồng cũng được chào mời với mức phí đổi từ 20.000 - 30.000 đồng/thếp (100 tờ).
Theo Ngân hàng Nhà nước, từ năm 2021, Ngân hàng Nhà nước đã áp dụng chính sách hạn chế cấp tiền mới cho các ngân hàng, nhất là với các mệnh giá nhỏ dưới 10.000 đồng. Chính sách này nhằm kiểm soát nguồn cung tiền mặt, giảm chi phí in tiền mới và hạn chế tình trạng lợi dụng nhu cầu đổi tiền dịp Tết để trục lợi.
Người dân "đổi tiền lẻ" gặp nhiều rủi ro
Nhiều chuyên gia tài chính - ngân hàng và cơ quan công an trong những năm qua vẫn liên tục khuyến nghị người dân cần tỉnh táo trước những lời mời chào đổi tiền lẻ tràn lan trên mạng xã hội. Nhu cầu lì xì là chính đáng, nhưng không nên vì tâm lý “sợ thiếu tiền mới” mà vô tình tiếp tay cho các hoạt động vi phạm pháp luật.
Người dân tham gia giao dịch trôi nổi trên mạng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Thực tế đã ghi nhận không ít trường hợp nhận phải tiền giả, tiền kém chất lượng, tiền nhàu nát nhưng được quảng cáo là "tiền mới". Việc giao dịch qua mạng, chuyển khoản trước - nhận tiền sau còn tiềm ẩn nguy cơ lừa đảo, thậm chí bị lộ, lọt thông tin cá nhân. Khi xảy ra sự cố, người mua rất khó khiếu nại, bởi bản thân giao dịch đã nằm ngoài khuôn khổ pháp luật.
Không những gặp nguy cơ lừa đảo, người dân còn gặp rủi ro pháp lý. Hiện nay, quy định pháp luật không cho phép cá nhân, tổ chức không có chức năng thực hiện hoạt động đổi tiền để kinh doanh kiếm lời. Việc đổi tiền mới, tiền đủ tiêu chuẩn lưu thông để thu phí là hành vi vi phạm pháp luật và có thể bị xử phạt nặng.
Theo quy định tại Nghị định 88/2019/NĐ-CP, hành vi đổi tiền không đúng quy định có thể bị phạt từ 20 - 40 triệu đồng. Nghiêm trọng hơn, nếu lợi dụng hoạt động này để lừa đảo hoặc trà trộn tiền giả nhằm chiếm đoạt tiền thật, người vi phạm có thể bị xử lý hình sự với khung hình phạt lên tới 20 năm tù hoặc tù chung thân, tùy mức độ.
Một số luật sư nhấn mạnh, pháp luật không cấm người dân đổi tiền lì xì nếu việc đổi diễn ra ngang giá, mang tính trao đổi cá nhân, không thu phí, không nhằm mục đích sinh lời. Các quy định xử phạt chủ yếu áp dụng với các tổ chức, cá nhân thực hiện đổi tiền như một hoạt động dịch vụ có thu phí, có tính chất kinh doanh trái phép trong lĩnh vực tiền tệ.
Theo quy định hiện hành, người dân có nhu cầu đổi tiền lẻ hoàn toàn có thể thực hiện tại các địa chỉ hợp pháp như Ngân hàng Nhà nước, chi nhánh Ngân hàng Nhà nước, Sở Giao dịch Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và Kho bạc Nhà nước. Đây là những đơn vị được phép thực hiện nghiệp vụ thu, đổi tiền, bảo đảm an toàn, đúng quy định, không thu phí trái phép.
