Là nền kinh tế lớn thứ hai thế giới và là một trong những nhà nhập khẩu hàng Mỹ lớn nhất, Trung Quốc có nhiều lợi thế đáng kể trong cuộc đối đầu thương mại. Các thực thể ở Trung Quốc hiện đang nắm giữ ít nhất 784 tỷ USD trái phiếu liên bang Mỹ. Bên cạnh đó, Trung Quốc còn kiểm soát phần lớn nguồn cung đất hiếm – nguyên liệu thiết yếu để sản xuất công nghệ cao.
Theo ông Brad Setser, chuyên gia thuộc Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ, sức mạnh tài chính của Trung Quốc “thực ra lớn hơn nhiều so với vẻ bề ngoài.” Điều đó có nghĩa là Bắc Kinh hoàn toàn có khả năng sử dụng các công cụ này để tạo sức ép nếu chiến tranh thương mại leo thang.
Trung Quốc đã chuẩn bị gì để đối phó với Mỹ?
Từ năm 2018, Trung Quốc đã xây dựng các công cụ quản lý, bao gồm các quy định kiểm soát xuất khẩu – cho phép họ siết chặt các công ty Mỹ như Tesla hay Apple nếu tình hình trở nên căng thẳng hơn. Đây được coi là một phần trong chiến lược “dài hơi” để phản ứng trước các hành động đơn phương từ phía Mỹ.
Trong tháng 4 vừa qua, khi Mỹ đề xuất tăng mạnh thuế nhập khẩu lên hàng hóa Trung Quốc (lên tới 245%), các cảng ở bờ Tây nước Mỹ đã ghi nhận sự sụt giảm hoạt động. Điều này làm dấy lên lo ngại về sự thiếu hụt hàng hóa nhập khẩu từ châu Á – nơi có nhiều nhà máy sản xuất phục vụ thị trường Mỹ.
Tính đến ngày 12/4, thuế trung bình Mỹ áp lên hàng Trung Quốc đã tăng lên mức 124,1%. Tuy nhiên, Trung Quốc cũng không ngồi yên: nước này đang áp thuế trung bình khoảng 147,6% lên hàng hóa từ Mỹ – theo phân tích của Viện Peterson về Kinh tế Quốc tế. Các chuyên gia cảnh báo, nếu cứ tiếp tục leo thang như vậy, hoạt động thương mại giữa hai siêu cường có thể sụp đổ hoàn toàn.
Ông Brad Setser nhận định: “Chúng ta đã nâng thuế đến mức quá cao, đến nỗi nếu tiếp tục kéo dài, thương mại song phương sẽ về con số 0.”
Mỹ nên lo lắng điều gì nếu Trung Quốc phản đòn?
Một số thành viên trong chính quyền ông Trump kêu gọi Trung Quốc trở lại bàn đàm phán. Tuy nhiên, phía Bắc Kinh khẳng định hiện chưa có bất kỳ cuộc thương lượng thương mại nào với Washington. Trong khi đó, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent gọi các mức thuế hiện tại như 125% hay 145% là “không thể duy trì trong dài hạn.”
Ở chiều ngược lại, lãnh đạo Trung Quốc trong tháng 4 đã kêu gọi các nước trên thế giới chống lại cái mà họ gọi là “sự bắt nạt đơn phương” của Mỹ. Bắc Kinh cũng tuyên bố sẽ đáp trả các nước ký kết các thỏa thuận gây bất lợi cho Trung Quốc, đồng thời nhấn mạnh rằng với họ, đây không chỉ là cuộc chơi về thuế mà là vấn đề sống còn.
Theo chuyên gia Dewardric McNeal, Giám đốc điều hành tại Longview Global, Trung Quốc đang gửi đi những tín hiệu rõ ràng: đối với họ, “trò chơi về thuế quan và chuỗi cung ứng” của Mỹ không đơn thuần chỉ là đối sách thương mại, mà là vấn đề sinh tồn quốc gia.
Nếu Trung Quốc thực sự “vũ khí hóa” các công cụ kinh tế – như cắt giảm cung cấp đất hiếm, rút bớt đầu tư vào trái phiếu Mỹ hoặc gia tăng kiểm soát doanh nghiệp Mỹ tại Trung Quốc – hậu quả đối với nền kinh tế Mỹ sẽ không hề nhỏ. Các công ty công nghệ Mỹ, chuỗi cung ứng toàn cầu và thậm chí người tiêu dùng Mỹ đều có thể phải trả giá.
