Việc thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm TP HCM được thực hiện theo đề án cùng tên được UBND TP HCM ban hành ngày 4/3.
TP HCM hiện thu hút gần 50% startup cả nước song hơn 70% trong số đó cho biết đang thiếu vốn. Thị trường thành phố thiếu các quỹ đầu tư mạo hiểm nội địa quy mô lớn và chuyên nghiệp. Theo quyết định của UBND TP HCM, các sở ngành và nhà đầu tư sáng lập đang hoàn tất thủ tục pháp lý để đăng ký thành lập Công ty cổ phần Quỹ đầu tư mạo hiểm TP HCM trong tháng 3.
Với vốn điều lệ ban đầu, ngân sách góp 200 tỷ đồng, chiếm 40% tổng vốn, còn nhà đầu tư tư nhân 300 tỷ đồng. Trong giai đoạn 2027-2035, quỹ dự kiến tăng vốn linh hoạt để đạt quy mô tối thiểu 5.000 tỷ đồng, trong đó vốn xã hội hóa chiếm khoảng 60% tổng vốn.
Doanh nghiệp tham gia một ngày hội khởi nghiệp sáng tạo trên địa bàn Bình Dương (cũ) nay là TP HCM. Ảnh: Phước Tuấn
Một số doanh nghiệp và quỹ đầu tư lớn đã cam kết tham gia cổ đông sáng lập như Sovico, Vingroup, VinaCapital, Becamex, VNG, FPT, CT Group, Hoa Sen và Lotte Ventures Vietnam.
Quỹ tập trung đầu tư cho các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp khoa học - công nghệ và doanh nghiệp sản xuất sản phẩm công nghệ cao có nguyên mẫu công nghệ hoặc bằng sáng chế. Các lĩnh vực ưu tiên gồm trí tuệ nhân tạo; dữ liệu lớn, blockchain; vi mạch và bán dẫn; công nghệ sinh học và y tế kỹ thuật cao; vật liệu mới, năng lượng tái tạo; tự động hóa và robot.
Mục tiêu đến năm 2035, quỹ dự kiến đầu tư cho 50-150 doanh nghiệp, hỗ trợ thương mại hóa ít nhất 50 sản phẩm hoặc công nghệ, đồng thời hình thành 5 doanh nghiệp công nghệ quy mô lớn có thể niêm yết cổ phiếu (IPO) hoặc mua bán - sáp nhập (M&A).
Quỹ hoạt động theo mô hình công ty cổ phần quỹ đầu tư mạo hiểm, thiết kế với nhiều cơ chế mới nhằm tháo gỡ các "điểm nghẽn" trong sử dụng ngân sách nhà nước cho hoạt động đầu tư mạo hiểm.
Một điểm mới là cơ chế "chấp nhận rủi ro có kiểm soát". Thay vì yêu cầu bảo toàn vốn đối với từng dự án như trước, đề án cho phép đánh giá hiệu quả đầu tư trên toàn bộ danh mục. Tổng mức tổn thất từ hoạt động đầu tư không vượt quá 50% phần vốn nhà nước trong một chu kỳ đầu tư.
Đề án cũng áp dụng cơ chế miễn trừ trách nhiệm đối với đội ngũ quản lý quỹ và người đại diện phần vốn nhà nước. Trong trường hợp phát sinh thua lỗ do yếu tố khách quan như biến động thị trường, thay đổi chính sách hoặc thiên tai, các cá nhân liên quan sẽ không phải chịu trách nhiệm dân sự hay hành chính nếu đã tuân thủ đúng quy trình đầu tư và minh bạch thông tin.
Bên cạnh đó, quỹ vận hành theo mô hình hợp tác công - tư (PPP) với cơ chế góp vốn linh hoạt. Nhà nước không bắt buộc duy trì tỷ lệ sở hữu cố định mà đóng vai trò dẫn dắt, cùng chia sẻ lợi ích và rủi ro với quỹ đầu tư tư nhân, tổ chức tài chính, doanh nghiệp trong và ngoài nước.
Quỹ cũng xây dựng quy trình thẩm định và thoái vốn theo thông lệ quốc tế. Các khoản đầu tư được đa dạng hóa theo từng giai đoạn phát triển của doanh nghiệp, với thời gian thoái vốn tối đa 10 năm, hoặc 15 năm đối với công nghệ chiến lược. Hình thức thoái vốn ưu tiên thông qua IPO hoặc M&A.
Các startup muốn nhận đầu tư phải chứng minh dự án có công nghệ, mô hình kinh doanh mới và tiềm năng tăng trưởng cao, đồng thời có khả năng đóng góp vào chuỗi cung ứng hoặc giải quyết các vấn đề kinh tế - xã hội của TP HCM. Quỹ sẽ thực hiện thẩm định đầu tư theo chuẩn quốc tế, đa dạng hóa danh mục và có lộ trình thoái vốn tối đa 10 năm cho mỗi khoản đầu tư, ưu tiên qua IPO hoặc mua bán - sáp nhập.
