Ngày 19.1, lãnh đạo Bệnh viện Bệnh nhiệt đới TP.HCM, cho biết đầu tháng 1 vừa qua, bệnh viện tiếp ông T.V.T (71 tuổi, ở xã Củ Chi, TP.HCM) với chẩn đoán bệnh dại, sau đó tử vong. Đây là ca bệnh dại đầu tiên trong năm 2026 tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới.
Theo báo cáo của Bộ Y tế, trong năm 2025, cả nước 73 ca bệnh dại tử vong. Trong đó, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới, tiếp nhận 15 ca bệnh dại, tất cả đều nặng, xin về.
Từng bị chó cào 2 năm trước
Điều tra dịch tễ cho thấy, ông T.V.T làm nông, không đi đâu khỏi khu vực sống 6 tháng qua.
Cách đây 2 năm, ông bị chó nhà hàng xóm cào không rõ có chảy máu hay không. Một năm sau con chó vẫn sống và đã được đem đi cho. Nhà ông có nuôi chó nhưng không được chích ngừa, hiện còn sống. Còn bệnh nhân chưa từng chích ngừa dại.
Ông thường xuyên uống thuốc giảm đau mua ở tiệm thuốc tây vì đau khớp, tăng huyết áp, uống thuốc mỗi ngày, không rõ loại thuốc.
Cách 4 ngày nhập viện, gia đình thấy ông nóng sốt. Ngày tiếp theo, ông có biểu hiện không chịu uống nước nhưng vẫn ăn được, đút nước vẫn nuốt được.
Người đàn ông bị chó cào 2 năm trước nhưng không tiêm ngừa bệnh dại
ẢNH: DUY TÍNH
Đến ngày thứ ba, ông được đưa đến bệnh viện gần nhà, được nội soi, thực quản - dạ dày. Kết quả cho thấy viêm sung huyết niêm mạc hang vị mức độ nhẹ.
Nhưng tối cùng ngày, ông có vẻ biểu hiện kích động khi được đưa nước cho uống, sau đó diễn tiến bứt rứt kích động chửi bới liên tục… và được chuyển đến Bệnh viện Bệnh nhiệt đới TP.HCM.
Tại đây, bác sĩ khám ghi nhận ông mở mắt tự nhiên, lăng xăng, bứt rứt; hỏi không trả lời; không làm theo y lệnh; kích thích đau đáp ứng đúng, kêu đau. Ông có cơn kích động khi được đưa nước vào miệng…
Bệnh nhân được chẩn đoán suy hô hấp, theo dõi bệnh dại thể hung dữ, theo dõi viêm phổi và suy thượng thận cấp. Theo dõi bệnh tim thiếu máu cục bộ, tăng huyết áp, nhiễm trùng tiểu...
100% tử vong nếu phát bệnh dại
Bác sĩ Bệnh viện Bệnh nhiệt TP.HCM đới thông tin, bệnh dại là bệnh nhiễm vi rút cấp tính của hệ thần kinh trung ương, lây từ động vật sang người qua chất tiết, thường là nước bọt bị nhiễm vi rút dại.
Hầu hết các trường hợp phơi nhiễm với vi rút dại qua vết cắn, vết liếm của động vật mắc bệnh dại, đôi khi qua đường tiếp xúc như hít phải khí dung hoặc cấy ghép mô/cơ quan bị nhiễm vi rút dại. Khi đã lên cơn dại, kể cả động vật và người đều có tỷ lệ tử vong gần như 100%.
Ổ chứa vi rút dại trong thiên nhiên thường là các loài động vật có vú như chó, mèo, dơi, cáo…
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) ước tính mỗi năm có khoảng 59.000 người chết vì bệnh dại trên toàn thế giới. Hầu hết những trường hợp tử vong xảy ra ở các nước nghèo vì không kiểm soát được bệnh dại ở động vật nuôi là chó, mèo.
Tiêm vắc xin phòng dại tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới TP.HCM
ẢNH: DUY TÍNH
Tiếp xúc với vi rút dại bao lâu thì mắc bệnh dại?
Theo bác sĩ Bệnh viện Bệnh nhiệt đới TP.HCM, bệnh dại gồm các giai đoạn bệnh như sau:
Giai đoạn ủ bệnh trung bình 20 - 60 ngày nhưng có thể kéo đến nhiều năm sau (y văn ghi nhận có trường hợp ủ bệnh đến 19 năm). Thời kỳ ủ bệnh ngắn khi vết thương ở vùng đầu mặt hoặc lây bệnh qua ghép giác mạc.
Giai đoạn khởi phát thường 2 - 10 ngày, biểu hiện cảm giác sợ hãi, đau đầu, sốt, mệt mỏi, khó chịu, cảm giác tê và đau tại vết thương nơi vi rút xâm nhập.
Giai đoạn toàn phát hoặc "giai đoạn viêm não" thường biểu hiện mất ngủ, tăng cảm giác kích thích như sợ ánh sáng, tiếng động và gió nhẹ. Ngoài ra, còn có rối loạn hệ thần kinh thực vật như giãn đồng tử, tăng tiết nước bọt, vã mồ hôi, hạ huyết áp…
Bệnh tiến triển theo hai thể: thể liệt kiểu hướng lên (hội chứng Landly) và thể hung dữ chiếm 80%. Giai đoạn này thường kéo dài 2 - 6 ngày, đôi khi lâu hơn và chết do liệt cơ hô hấp. Thể liệt thường sống lâu hơn thể hung dữ vài ngày.
Hiện chưa có phương thức điều trị đặc hiệu cho bệnh dại. Điều trị chủ yếu là hỗ trợ (ô xy, thở máy, truyền dịch, vận mạch) và chăm sóc giảm nhẹ (an thần, giảm đau, chống co giật…).
Phòng bệnh dại dịp tết
Dịp Tết Nguyên đán là thời gian người dân dễ bị chó cắn, mèo cào - cắn, vì vậy, bác sĩ Bệnh viện Bệnh nhiệt đới khuyến cáo cần thực hiện phối hợp nhiều biện pháp phòng bệnh.
Theo đó, cảnh giác với động vật có nguy cơ lây bệnh dại, tức không lại gần, trêu chọc chúng. Phòng bệnh dại trên động vật (chích ngừa bệnh dại cho chó, mèo…). Phòng bệnh dại trước tiếp xúc ở các đối tượng nguy cơ cao và phòng bệnh dại sau tiếp xúc.
Khi bị cáo cắn thì cần xử lý vết thương, tiêm huyết thanh kháng dại, tiêm vắc xin kháng dại.
Năm 2025, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới có 27.823 lượt tiêm ngừa bệnh dại. Trong khi đó, hệ thống tiêm chủng VNVC ghi nhận khoảng 400.000 lượt tiêm vắc xin ngừa bệnh dại.
