Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: Reuters)
Với việc cả hai bên đều tự tin rằng mình đang nắm giữ ưu thế và lập trường vẫn cách xa nhau, thì không có lối thoát rõ ràng nào trong tương lai gần. Ngay cả khi Iran đã đệ trình một đề xuất mới để nối lại đàm phán, ông Trump cũng đã nhanh chóng bác bỏ đề xuất này hôm 1/5.
Đối với tổng thống Mỹ và đảng Cộng hòa của ông, hậu quả của việc tiếp tục bế tắc là rất nghiêm trọng.
Một cuộc xung đột chưa được giải quyết có thể dẫn đến hậu quả kinh tế trên toàn cầu, bao gồm giá xăng dầu cao ở Mỹ, gây thêm áp lực lên ông Trump khi tỷ lệ ủng hộ của ông đang suy giảm, và làm lu mờ triển vọng của các ứng cử viên đảng Cộng hòa trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ quốc hội vào tháng 11.
Mục tiêu chưa đạt được
Những tổn thất đó làm nổi bật một vấn đề nghiêm trọng hơn: cuộc chiến ở Iran vẫn chưa đạt được những mục tiêu mà ông Trump đã đặt ra.
Mặc dù các đợt tấn công của Mỹ và Israel đã làm suy yếu đáng kể khả năng quân sự của Iran, nhưng nhiều mục tiêu của ông Trump - từ thay đổi chế độ đến ngăn chặn con đường sở hữu vũ khí hạt nhân của Iran - vẫn chưa được hoàn thành.
Iran được cho là vẫn đang chôn cất một kho uranium làm giàu cao sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel hồi tháng 6 năm ngoái. Số uranium này có thể được thu hồi và tiếp tục chế biến thành vật liệu cấp độ bom. Iran cho biết nước này muốn Mỹ công nhận quyền làm giàu uranium của mình cho những mục đích hòa bình.
Ngoài ra, một mục tiêu chiến tranh khác mà ông Trump đã tuyên bố - buộc Iran ngừng hỗ trợ các nhóm ủy nhiệm như Hezbollah của Li-băng, Houthi của Yemen và Hamas của Palestine - cũng vẫn chưa đạt được.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth, trong lời khai trước Quốc hội, phủ nhận rằng cuộc xung đột đã trở thành một “vũng lầy”, mặc dù ông Trump ban đầu dự đoán nó sẽ kết thúc trong vòng bốn đến sáu tuần.
Các cuộc đàm phán hòa bình được nối lại khó có thể mang lại một giải pháp nhanh chóng, do những khác biệt lớn giữa hai bên.
Nỗi lo ngại về một bế tắc kéo dài đã gia tăng kể từ khi ông Trump hủy chuyến đi của các nhà đàm phán Mỹ tới Islamabad (Pakistan) vào cuối tuần trước.
Đã có một tia hy vọng vào ngày 1/5, khi hãng thông tấn nhà nước IRNA đưa tin Tehran đã gửi một đề xuất sửa đổi thông qua nước trung gian Pakistan, khiến giá dầu toàn cầu giảm mạnh. Tuy nhiên, Tổng thống Trump nói với các phóng viên rằng ông "không hài lòng" với đề nghị này, mặc dù ông cho biết vẫn đang có các cuộc liên lạc qua điện thoại.
Việc không giành lại được eo biển Hormuz từ Iran khi cuộc xung đột kết thúc sẽ là một đòn giáng mạnh vào di sản của ông Trump.
“Ông ấy sẽ được nhớ đến như vị tổng thống Mỹ đã khiến thế giới trở nên kém an toàn hơn”, Laura Blumenfeld - chuyên gia về Trung Đông tại Đại học Johns Hopkins ở Washington - cho biết.
Khả năng nối lại xung đột
Với bối cảnh tương lai mù mịt, trong các cuộc gặp riêng, ông Trump đã nêu ra khả năng phong tỏa hải quân kéo dài đối với Iran, có thể thêm nhiều tháng nữa, nhằm mục đích tiếp tục siết chặt xuất khẩu dầu mỏ của nước này và buộc Iran phải đạt được thỏa thuận phi hạt nhân hóa, một quan chức Nhà Trắng cho biết với điều kiện giấu tên. Đồng thời, ông cũng để ngỏ khả năng nối lại hành động quân sự.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ đã chuẩn bị các phương án cho một loạt các cuộc tấn công "ngắn gọn và mạnh mẽ" cũng như việc chiếm giữ một phần eo biển để mở lại cho hoạt động vận chuyển hàng hải, Axios đưa tin.
Các chính phủ châu Âu, vốn có quan hệ căng thẳng với ông Trump, dự đoán tình hình hiện tại với Iran sẽ tiếp diễn. "Thật khó để thấy lối ra cho tình trạng hiện tại“, một nhà ngoại giao nói với điều kiện giấu tên.
Trong khi đó, Iran vẫn tỏ ra cứng rắn. Nước này đã sử dụng đòn bẩy mạnh mẽ chống lại Mỹ và các đồng minh, gây ra cú sốc nguồn cung năng lượng chưa từng có bằng cách phong tỏa hoạt động vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz.
Các nhà phân tích cho rằng, Iran sẽ trở nên tự tin hơn khi biết họ vẫn sẽ có đòn bẩy này trong tay ngay cả sau khi chiến tranh kết thúc.
“Iran đã nhận ra rằng, ngay cả trong tình trạng suy yếu, họ vẫn có thể phong tỏa eo biển theo ý muốn”, Jon Alterman thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế ở Washington cho biết. “Thực tế đó khiến Iran mạnh mẽ hơn so với trước chiến tranh”.
Với các cuộc đàm phán bế tắc, một số nhà phân tích cho rằng cuộc chiến có thể bị đóng băng, khó tìm ra giải pháp lâu dài.
Trong khi đó, Mỹ đang phải đối mặt với những tổn thất chiến lược mới, bao gồm sự rạn nứt với các đồng minh truyền thống ở châu Âu, những người không được tham vấn trước khi ông Trump phát động chiến dịch quân sự ở Iran.
Ông đã chỉ trích gay gắt các đối tác Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) vì không điều động hải quân đến giúp mở eo biển Hormuz, và trong tuần qua đã nói về khả năng rút quân khỏi Đức, Tây Ban Nha, Ý.
Ông Trump cũng phải đối phó với ban lãnh đạo mới của Iran có quan điểm cứng rắn hơn và thân thiết với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo. Lực lượng này đã trở nên quyền lực hơn sau khi các cuộc tấn công của Mỹ và Israel khiến một số nhân vật thiệt mạng, bao gồm cả Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Ali Khamenei.
Trong nước, ông Trump đang chịu áp lực phải chấm dứt cuộc chiến đã kéo tỷ lệ ủng hộ của ông xuống mức thấp nhất trong nhiệm kỳ - 34%, theo cuộc thăm dò của Reuters/Ipsos - và đẩy giá xăng lên trên 4 USD/gallon trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, trong đó đảng Cộng hòa có nguy cơ mất quyền kiểm soát Quốc hội.
Một phát ngôn viên khác của Nhà Trắng, Taylor Rogers, cho biết ông Trump cam kết duy trì thế đa số ghế của đảng mình tại Quốc hội, và giá xăng dầu cao chỉ là "những gián đoạn ngắn hạn" sẽ được khắc phục khi xung đột lắng xuống.
Tuy nhiên, người Iran nhận thức được những rắc rối trong nước của ông Trump và có thể sẵn sàng chờ đợi ông rút lui. "Iran không bị chia rẽ hay sụp đổ, họ chỉ đang câu giờ”, Sina Toossi - một nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Chính sách Quốc tế ở Washington - viết trên X.
