Những năm đầu Đổi mới, Quảng Ninh đối mặt nhiều trở ngại khi địa hình bị chia cắt bởi núi, sông, biển. Hạ tầng giao thông hạn chế, sản xuất công nghiệp phụ thuộc chủ yếu vào khai thác than và nguồn lực đầu tư còn dựa nhiều vào ngân sách. Qua nhiều nhiệm kỳ, địa phương từng bước đổi mới tư duy, thử nghiệm các mô hình mới, huy động nguồn lực xã hội và khai thác hiệu quả hơn những lợi thế riêng có, qua đó từng bước tạo nền tảng cho quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế và phát triển hạ tầng.
Quảng Ninh là địa phương duy nhất của Việt Nam có cả biên giới trên bộ và trên biển với Trung Quốc. Đây là lợi thế lớn để phát triển kinh tế cửa khẩu, logistics và thương mại quốc tế. Quảng Ninh nhiều năm duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP cao. Năm 2025, địa phương đóng góp 2,87% quy mô GRDP cả nước.
Quảng Ninh đi đầu trong việc không chờ đợi ngân sách trung ương mà tự đầu tư hàng nghìn tỷ đồng và mời doanh nghiệp tham gia xây dựng hàng loạt công trình hạ tầng quy mô lớn: Từ đường bộ, cầu, cảng biển, sân bay đến các tuyến đường sắt. Song song với đó là sự xuất hiện của những khu đô thị, quần thể du lịch và dự án nghỉ dưỡng quy mô hàng tỷ USD do các tập đoàn lớn như Vingroup, Sun Group, BIM Group triển khai, từng bước định hình diện mạo mới của thành phố trực thuộc Trung ương này.
Một trong những công trình đặt nền móng cho sự bứt phá của Quảng Ninh là cầu Bãi Cháy. Khánh thành năm 2006 với tổng vốn hơn 2.140 tỷ đồng, cây cầu dây văng bắc qua vịnh Cửa Lục đã thay thế bến phà Bãi Cháy, kết nối Hòn Gai với Bãi Cháy và hoàn thiện trục Quốc lộ 18, mở ra không gian phát triển mới cho toàn thành phố.
Sau hạ tầng giao thông, Quảng Ninh tiếp tục đầu tư vào các công trình văn hóa mang tính biểu tượng. Năm 2013, Thư viện - Bảo tàng Quảng Ninh được đưa vào hoạt động với tổng vốn 900 tỷ đồng. Công trình nổi bật với mặt ngoài phủ 14.000 m² kính đen phản chiếu vịnh Hạ Long, trở thành điểm nhấn kiến trúc và là nơi lưu giữ hàng nghìn hiện vật về lịch sử, văn hóa của địa phương.
Đầu năm 2017, Cung Quy hoạch, Hội chợ, Triển lãm và Văn hóa Quảng Ninh chính thức khai trương. Với tổng vốn khoảng 1.150 tỷ đồng và kiến trúc hình cá heo độc đáo, công trình không chỉ là nơi tổ chức các sự kiện lớn mà còn góp phần tạo nên diện mạo hiện đại cho trung tâm Hạ Long.
Song song với các công trình biểu tượng, hạ tầng giao thông tiếp tục được đầu tư mạnh. Cao tốc Hạ Long - Hải Phòng khánh thành năm 2018 với tổng vốn hơn 13.000 tỷ đồng, rút ngắn thời gian kết nối Quảng Ninh với Hải Phòng và Hà Nội, thúc đẩy liên kết vùng và phát triển kinh tế.
Một năm sau đó, năm 2019, đường bao biển Trần Quốc Nghiễn được mở rộng lên 6 làn xe với tổng vốn khoảng 1.300 tỷ đồng. Tuyến đường không chỉ giảm tải giao thông khu vực trung tâm mà còn hình thành không gian công cộng ven vịnh Hạ Long với bãi tắm, khu vui chơi và các điểm ngắm cảnh.
Trên lĩnh vực hạ tầng du lịch, Cảng tàu khách quốc tế Tuần Châu đi vào hoạt động từ năm 2015 với tổng vốn khoảng 2.000 tỷ đồng. Công trình có khả năng tiếp nhận khoảng 2.000 tàu du lịch, trở thành đầu mối trung chuyển quan trọng phục vụ hoạt động tham quan vịnh Hạ Long. Đến cuối năm 2018, Cảng tàu khách quốc tế Hạ Long tiếp tục được đưa vào khai thác với tổng vốn hơn 1.000 tỷ đồng. Đây là cảng tàu du lịch quốc tế chuyên biệt đầu tiên của Việt Nam, đủ khả năng đón đồng thời hai tàu biển cỡ lớn, góp phần đưa Hạ Long trở thành điểm đến của nhiều hãng tàu quốc tế.
Cũng trong năm 2018, Cảng Hàng không quốc tế Vân Đồn chính thức đi vào hoạt động với tổng vốn đầu tư 7.460 tỷ đồng theo hình thức BOT. Là sân bay quốc tế đầu tiên của Việt Nam được đầu tư hoàn toàn bằng vốn tư nhân từ Sun Group, công trình mở rộng cánh cửa thu hút du lịch, đầu tư và giao thương cho Quảng Ninh.
Mới đây, tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh chính thức khởi công với tổng vốn đầu tư hơn 147.000 tỷ đồng (tương đương hơn 5,6 tỷ USD, chưa bao gồm chi phí giải phóng mặt bằng). Dự án do Công ty CP Đầu tư và Phát triển đường sắt cao tốc VinSpeed (Tập đoàn Vingroup) làm chủ đầu tư, có chiều dài khoảng 120km, tốc độ thiết kế tối đa 350 km/h. Khi hoàn thành vào cuối năm 2028, tuyến đường sẽ rút ngắn thời gian di chuyển giữa Hà Nội và Quảng Ninh xuống còn khoảng 23 phút, tạo thêm động lực phát triển cho hành lang kinh tế phía Bắc.
Sự bứt phá về hạ tầng cũng tạo sức hút mạnh mẽ đối với dòng vốn đầu tư. Những năm gần đây, Quảng Ninh trở thành điểm đến của nhiều tập đoàn bất động sản hàng đầu như Vingroup, Sun Group và BIM Group, với hàng loạt khu đô thị, nghỉ dưỡng và tổ hợp du lịch quy mô lớn, góp phần thay đổi diện mạo và nâng tầm vị thế của địa phương.
Trong đó, Vingroup đã khởi công đại đô thị Vinhomes Global Gate Hạ Long có quy mô khoảng 6.200 ha, tổng vốn đầu tư dự kiến gần 18 tỷ USD. Được định hướng trở thành cực tăng trưởng mới của Quảng Ninh và trục kinh tế phía Bắc, dự án có diện tích tương đương vùng lõi Hà Nội trước sáp nhập hoặc toàn bộ TP Huế cũ. Khi hoàn thành, đây sẽ là một trong những trung tâm đô thị, dịch vụ và du lịch quy mô lớn nhất của thành phố.
Bên cạnh Vingroup, Sun Group cũng ghi dấu ấn với quần thể du lịch Sun World Hạ Long rộng 214 ha. Dự án gồm tổ hợp vui chơi ven biển Bãi Cháy và Đồi Mặt Trời, được kết nối bằng hệ thống cáp treo vượt biển dài gần 2 km. Với hàng loạt hạng mục vui chơi, giải trí quy mô lớn, Sun World Hạ Long đã trở thành một trong những biểu tượng du lịch của Quảng Ninh, thu hút hàng triệu lượt du khách mỗi năm.
Ngày 1/9, Nghị quyết 36/2026/QH16 chính thức có hiệu lực, đưa Quảng Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương thứ 8 của Việt Nam, mở ra giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về đô thị, hạ tầng và kết nối vùng.
