Làn gió mới
Chủ tịch Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) Vũ Thị Chân Phương cho biết, hiện thị trường chứng khoán Việt Nam có 10 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đang niêm yết/đăng ký giao dịch. Có nhiều doanh nghiệp (DN) có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đã hiện diện ở Việt Nam rất lâu, có lợi nhuận tốt và mong muốn niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam.
Thời gian qua, UBCKNN đã tham vấn ý kiến từ các bộ, ngành, tháo gỡ các vướng mắc và đến nay UBCKNN sẽ tiếp tục xem xét để đưa các doanh nghiệp FDI lên sàn chứng khoán Việt Nam.
Chủ tịch UBCKNN cho biết thêm, hiện thị trường có việc niêm yết chéo như Vinfast đã niêm yết trên Nasdaq, thì không có lý do gì mà các DN FDI đã hiện diện từ lâu ở Việt Nam lại không thể lên thị trường chứng khoán Việt Nam, quan trọng nhất là sự quản lý giám sát từ phía cơ quan nhà nước và sự nỗ lực từ phía DN.
Bà Phương kỳ vọng, sự tham gia của các DN FDI sẽ góp phần quan trọng tạo sự phong phú, đa dạng hơn về hàng hoá trên thị trường, tăng sức hút với các nhà đầu tư quốc tế.
Đặc biệt, khi tỷ trọng của nhóm ngân hàng, tài chính, bất động sản đang chiếm ưu thế, làn gió mới từ các DN FDI có quy mô lớn, có chất lượng sẽ gia tăng được sự lựa chọn cho nhà đầu tư, đồng thời giúp tái cơ cấu tỷ trọng trên thị trường, đưa quy mô nhóm DN sản xuất tăng lên, cân bằng hơn trong quy mô các doanh nghiệp niêm yết.
Chủ tịch UBCKNN Vũ Thị Chân Phương cũng cho biết, cơ quan quản lý và nhà điều hành nỗ lực nâng cấp hạ tầng và chuẩn hóa hoạt động thị trường chứng khoán. Chất lượng dịch vụ của các công ty chứng khoán, cơ chế thanh toán bù trừ và mức độ minh bạch của doanh nghiệp niêm yết đều đã cải thiện đáng kể.
Tuy vậy, bà Phương nhấn mạnh việc nâng hạng chỉ là bước khởi đầu. Thách thức lớn hơn là duy trì thứ hạng và phát triển thị trường theo chiều sâu, trong đó đa dạng hóa hàng hóa niêm yết là yêu cầu then chốt. Chất lượng cổ phiếu sẽ quyết định sức hút của dòng vốn, đặc biệt với nhà đầu tư nước ngoài.
Chú ý về các yêu cầu kỹ thuật
Từ góc nhìn pháp lý, ông Trần Tiến Dũng, Trưởng ban Giám sát công ty đại chúng (UBCKNN), cho biết số DN FDI tham gia TTCK Việt Nam hiện còn rất hạn chế, với tổng lượng cổ phiếu chỉ khoảng 1,2 tỷ đơn vị, tương đương 0,17% toàn thị trường. Trong giai đoạn thị trường bước vào chu kỳ phát triển mới, việc thúc đẩy DN FDI niêm yết được xem là yếu tố quan trọng giúp hoàn thiện cấu trúc thị trường và tăng sức hút đối với dòng vốn quốc tế.
Về chính sách, Việt Nam duy trì quan điểm không phân biệt đối xử giữa DN trong nước và DN FDI. Tinh thần này được thể hiện rõ trong Nghị quyết 50-NQ/TW về hoàn thiện thể chế thu hút đầu tư nước ngoài và Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân. Ở khía cạnh pháp lý, Luật Chứng khoán 2019 và Luật sửa đổi 2024 áp dụng thống nhất các quy định về công ty đại chúng, không phân biệt theo nguồn vốn hay quốc tịch DN.
Tuy vậy, theo ông Dũng, DN FDI khi chuẩn bị niêm yết cần chú ý các yêu cầu kỹ thuật như chuyển đổi mô hình hoạt động, xử lý cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài, điều kiện chuyển nhượng và nghĩa vụ công bố thông tin. Với doanh nghiệp thực hiện IPO, cần tuân thủ quy định về báo cáo kiểm toán vốn điều lệ theo Thông tư 19/2025/TT-BTC. Khi đăng ký công ty đại chúng hoặc đăng ký giao dịch, doanh nghiệp áp dụng các điều 32, 33 và 34 của Luật Chứng khoán.
Ở góc độ đầu tư, bà Bùi Thu Thủy - Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài cho biết, Luật Đầu tư hiện hành đã định nghĩa rõ DN FDI: chỉ cần có nhà đầu tư nước ngoài góp vốn thì được xác định là tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Trường hợp nhà đầu tư nước ngoài nắm trên 50% vốn hoặc chi phối hoạt động doanh nghiệp sẽ được xác định theo từng thời điểm, do biến động vốn diễn ra liên tục. Bà Thủy nhấn mạnh nguyên tắc bình đẳng giữa DN FDI và DN trong nước, ngoại trừ các ngành an ninh, quốc phòng hoặc ngành nghề nằm trong danh mục hạn chế theo cam kết quốc tế.
Một số dự án FDI từ thập niên 1990 có điều kiện chuyển giao hay bồi hoàn khi niêm yết cần được rà soát kỹ lưỡng để bảo đảm quyền lợi nhà đầu tư và tránh rủi ro pháp lý. Đây là các trường hợp đặc thù, đòi hỏi cách tiếp cận phù hợp với tính chất từng dự án.
