Tờ Financial Times (FT) cho hay sau khi thâu tóm hoàn toàn các siêu đô thị giàu có, các gã khổng lồ xe điện đang chuyển hướng sang những thành phố cấp thấp hơn tại Trung Quốc. Đây được xem là đòn quyết định nhằm đặt dấu chấm hết cho kỷ nguyên động cơ đốt trong tại thị trường ô tô lớn nhất thế giới.
Cột mốc năm 2027
Tại các thành phố cấp 1 và cấp 2 như Bắc Kinh, Thượng Hải hay Thâm Quyến, xe điện (EV) không còn là khái niệm xa lạ. Chúng đã chiếm tới một nửa doanh số bán ra, thậm chí vượt mặt xe xăng ở hầu hết các khu vực này. Tuy nhiên, câu chuyện tại các đô thị cấp thấp, nơi chiếm tới 80% trung tâm đô thị của Trung Quốc lại hoàn toàn khác. Tại đây, tỷ lệ xe điện hiện vẫn dưới mức 40%.
Ông Chris Liu, chuyên gia phân tích xe điện tại Omdia, nhận định rằng đây chính là nơi giai đoạn tiếp theo của quá trình điện hóa phải bắt đầu. Cuộc tiến quân vào vùng lõi này đang đặt ra một thách thức sống còn đối với các nhà sản xuất ô tô truyền thống vốn vẫn đang bám trụ vào doanh số từ xe xăng.
Các đại gia như Volkswagen, BMW của Đức, Toyota, Honda của Nhật Bản hay General Motors của Mỹ dù vẫn nằm trong top 15 doanh số tại Trung Quốc, nhưng thị phần trong phân khúc xe điện của họ gần như không đáng kể.
Theo dự báo từ Omdia, doanh số xe điện tại các thành phố cấp thấp sẽ chạm "điểm bùng phát" 50% vào cuối năm 2027. Nếu kịch bản này xảy ra, lượng xe xăng tồn kho có thể sẽ bị đẩy mạnh sang kênh xuất khẩu, làm gia tăng thêm làn sóng xe Trung Quốc tràn ngập thị trường toàn cầu.
Một số chuyên gia dự báo đến năm 2030, xe chạy nhiên liệu sẽ chỉ còn chiếm 20% tổng lượng xe bán ra tại Trung Quốc. Tuy nhiên, Ying Damin, quản lý showroom của Zeekr (thương hiệu xe điện hạng sang thuộc Geely) tại Taizhou, cho rằng con số này có thể còn thấp hơn nữa.
Theo ông Ying, nếu như trước đây người tiêu dùng Trung Quốc tự hào khi sở hữu xe thương hiệu ngoại, thì nay họ gắn liền làn sóng xe điện với công nghệ nội địa. Niềm tự hào thương hiệu quốc gia đang trở thành đòn bẩy tâm lý cực mạnh thúc đẩy doanh số.
Tờ FT nhận định khoảng cách về doanh số giữa các nhóm thành phố chủ yếu đến từ khả năng chi trả và mạng lưới trạm sạc. Thế nhưng, cục diện đang thay đổi nhanh chóng khi các "ông lớn" như BYD và Geely tung ra nhiều mẫu xe có mức giá cạnh tranh hơn, đặc biệt là dòng hybrid cắm điện (PHEV).
Chính phủ Trung Quốc cũng đang đẩy mạnh hỗ trợ hạ tầng. Một kế hoạch ba năm đầy tham vọng đã được khởi động nhằm nâng tổng số trạm sạc công cộng lên 28 triệu trạm vào cuối năm tới, so với con số 21 triệu trạm hồi đầu năm nay.
Năng lượng này đủ sức cung cấp cho khoảng 80 triệu xe điện, trong khi hiện tại có hơn 50 triệu chiếc đang lưu thông. Khoản đầu tư này, ước tính trị giá khoảng 28 tỷ USD, tập trung vào các vùng nông thôn, trạm dừng nghỉ cao tốc và bãi đỗ xe công cộng, những nơi vốn được coi là "vùng trắng" của xe điện.
Không chỉ dừng lại ở hạ tầng, các doanh nghiệp Trung Quốc đang đổ hàng tỷ USD vào nghiên cứu để cải thiện phạm vi hoạt động và tốc độ sạc. CATL, nhà sản xuất pin lớn nhất thế giới, vừa ra mắt loại pin có khả năng giúp xe chạy tới 1.500km chỉ với một lần sạc. Khi công nghệ pin và hạ tầng sạc được cải thiện, hàng trăm triệu người tiêu dùng tại các thành phố cấp thấp chắc chắn sẽ ưu tiên chọn xe điện.
Dữ liệu từ công ty tư vấn Automobility cho thấy sự chuyển dịch kinh ngạc: Năm ngoái, trong số 27,8 triệu xe bán ra tại Trung Quốc, xe điện và xe xăng mỗi loại chiếm 13,9 triệu chiếc. Chỉ mới 5 năm trước, xe xăng chiếm tới 23,9 triệu chiếc trong khi xe điện chỉ vỏn vẹn 1,3 triệu chiếc.
Cửa nào cho xe xăng?
Mặc dù xu thế điện hóa là không thể đảo ngược, những người khổng lồ trong ngành xe xăng vẫn chưa sẵn sàng từ bỏ. Robert Cisek, người đứng đầu các thương hiệu Trung Quốc của Volkswagen, cho rằng kỷ nguyên xe xăng sẽ kéo dài hơn chúng ta tưởng.
Ông Cisek lập luận rằng trong khi các thành phố lớn có thể điện hóa hoàn toàn rất nhanh, các thành phố cấp thấp lại cần lộ trình khác. Hơn nữa, Chính phủ Trung Quốc cũng cần cân nhắc đến năng lực sản xuất xe xăng hiện hữu để tối ưu hóa giá trị kinh tế.
Volkswagen kế hoạch tung ra hơn 30 mẫu xe điện tại Trung Quốc vào năm 2030 nhưng vẫn giữ quan điểm đa dạng hóa. Chiến lược của họ là có mặt ở mọi phân khúc năng lượng, từ xe thuần điện đến xe chạy xăng, miễn là tất cả đều tích hợp công nghệ lái thông minh mới nhất.
Dẫu vậy, với tần suất ra mắt mẫu mã mới dày đặc (trung bình 2 ngày có 1 mẫu xe mới xuất hiện) và cuộc chiến giá cả đang quét sạch lợi nhuận của những kẻ yếu thế, cánh cửa dành cho động cơ đốt trong tại Trung Quốc đang hẹp dần hơn bao giờ hết.
Sự trỗi dậy của xe điện không chỉ là câu chuyện về môi trường, mà là cuộc tái định nghĩa lại bản đồ quyền lực công nghiệp toàn cầu.
*Nguồn: FT, Fortune
