Tại các thành phố lớn ở châu Á, hình ảnh người trẻ ngồi cà phê lướt ứng dụng để mua từng phần nhỏ của một chỉ vàng đang trở nên quen thuộc. Không cần tủ sắt bảo quản, chẳng lo bị cướp giật hay mất công xếp hàng ở tiệm vàng truyền thống, thói quen tích lũy của thế hệ mới đang làm thay đổi thị trường kim loại quý có lịch sử hàng nghìn năm.
Bùng nổ làn sóng tích lũy vàng thời công nghệ
Theo báo cáo từ Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), giá trị thị trường vàng kỹ thuật số toàn cầu đã tăng gấp 3 lần kể từ đầu năm ngoái, đạt khoảng 45-55 tỷ USD. Khối lượng vàng được số hóa và lưu ký hiện tương đương 370 tấn, bằng khoảng 8% lượng kim loại quý nằm trong các quỹ hoán đổi danh mục (ETF) vàng vật chất lâu đời.
Sự bứt phá diễn ra đặc biệt mạnh mẽ vào đầu năm nay khi giá kim loại quý liên tục lập đỉnh lịch sử. Theo báo cáo của hãng tư vấn Boston Consulting Group, chỉ trong quý đầu tiên, tổng khối lượng giao dịch vàng mã hóa trên thị trường giao ngay đã vượt 90 tỷ USD, cao hơn mức giao dịch của cả năm trước cộng lại. Hơn 70 sản phẩm vàng số đã được đưa ra thị trường toàn cầu để phục vụ nhu cầu mua sắm linh hoạt này.
Khác với việc mua chứng chỉ quỹ vàng vốn chỉ nắm giữ phần vốn gián tiếp, mỗi đơn vị vàng kỹ thuật số đại diện cho một phần vàng vật chất thực tế được lưu giữ tại các kho đệm hoặc cơ sở đúc uy tín. Người sở hữu có thể mua lượng rất nhỏ, vừa túi tiền và theo dõi tài sản ngay trên ví điện tử cá nhân.
Tại thị trường tiền mã hóa, các đồng tiền số neo theo giá vàng cũng ghi nhận bước tiến lớn. Tiêu biểu như doanh nghiệp phát hành Tether công bố lượng vàng dự trữ bảo chứng đạt mức 19,8 tỷ USD vào cuối quý I, riêng sản phẩm vàng số Tether Gold đã có giá trị vốn hóa 3,3 tỷ USD.
Khảo sát của Hội đồng Vàng Thế giới ước tính tổng lượng vàng được nắm giữ thông qua các sản phẩm token hóa trên toàn cầu tương đương 370 tấn (Ảnh: Shutterstock).
Người trẻ làm quen vàng qua siêu ứng dụng
Theo nghiên cứu từ WGC trên 12.000 người mua cá nhân và 20 chuyên gia, sự bùng nổ này đến từ nhóm người trẻ am hiểu công nghệ. Mức độ nhận biết về vàng kỹ thuật số ở độ tuổi 25-34 đạt 50%, cao hơn gấp đôi so với nhóm trên 55 tuổi. Đáng chú ý, khoảng 65% nhu cầu tiềm năng đến từ những người chưa từng mua vàng vật chất trước đây.
Tại những quốc gia châu Á như Trung Quốc, Ấn Độ hay Indonesia, các sản phẩm vàng số được tích hợp trực tiếp vào mạng xã hội, ví thanh toán và ứng dụng ngân hàng. Nhờ vậy, tỷ lệ tiếp cận khách hàng ở các thị trường này cao gấp 7 lần so với những nơi chưa có hệ thống phân phối tương tự. Người dùng có thể trích một phần tiền lương hàng tháng để mua tích lũy định kỳ rất thuận tiện.
Hội đồng Vàng Thế giới đánh giá kênh đầu tư này không làm triệt tiêu nhu cầu mua vàng miếng hay vàng nhẫn truyền thống, mà chủ yếu hút thêm dòng tiền mới từ thế hệ trẻ. Đây là nhóm vốn quen thuộc với các sản phẩm tài chính trên điện thoại nhưng vẫn mong muốn có kênh tích lũy tài sản ổn định trước nỗi lo lạm phát.
4 "nút thắt" để mở khóa tiềm năng 700 tỷ USD
Hiện tại, toàn bộ thị trường vàng vật chất toàn cầu ước tính đạt 13.000 tỷ USD, trong khi vàng kỹ thuật số chiếm chưa đầy 1%. Theo kịch bản cơ sở của WGC, phân khúc này dự kiến duy trì tốc độ tăng trưởng kép 27% mỗi năm, đạt quy mô 160 đến 170 tỷ USD vào năm 2031. Trong dài hạn, nhu cầu tiềm ẩn có thể lên tới 700 tỷ USD nếu các rào cản lớn được tháo gỡ.
Để hiện thực hóa mục tiêu trên, thị trường cần vượt qua 4 thách thức lớn.
Thứ nhất là niềm tin và tính pháp lý. Gần 4/5 người được hỏi cho biết họ chỉ rót tiền nếu tin tưởng đơn vị cung ứng. Yếu tố chính để giữ chân khách hàng là quy trình chuyển đổi từ vàng kỹ thuật số sang vàng vật chất phải thực sự minh bạch, rõ ràng, giúp họ an tâm rằng tài sản số luôn có vàng thật bảo chứng.
Thứ hai là việc đưa sản phẩm lên các kênh giao dịch quen thuộc hằng ngày của người dân, như ngân hàng số hay các siêu ứng dụng tiêu dùng.
Thứ ba là mở rộng công năng sử dụng. Thay vì chỉ cất giữ thụ động chờ giá lên, người mua kỳ vọng có thể đem số vàng số này đi thế chấp hoặc cho vay nhằm tạo ra dòng tiền định kỳ.
Cuối cùng là chi phí giao dịch phải đủ sức cạnh tranh so với các tiệm vàng truyền thống và quỹ đầu tư vàng lớn. Mức giá cao hoặc phí ẩn sẽ là rào cản khiến khách hàng quay lưng.
Nhận định về tương lai của thị trường, ông David Tait, Tổng giám đốc điều hành WGC, chia sẻ: “Có thể thấy rõ sự quan tâm đáng kể của nhà đầu tư đối với vàng kỹ thuật số, nhưng nhu cầu không thể mở rộng quy mô nếu thiếu cơ sở hạ tầng phù hợp”.
Giai đoạn 5 năm tới được xem là thời điểm bản lề để chứng minh vàng kỹ thuật số có thể trở thành phương thức tích lũy tài sản phổ thông của toàn cầu hay chỉ dừng lại ở nhóm khách hàng chuộng công nghệ.
