Mỗi khi thị trường tài chính toàn cầu biến động, giới đầu tư thường tìm đến ba "hầm trú ẩn" quen thuộc là trái phiếu chính phủ Mỹ, đồng yen Nhật và vàng.
Tuy nhiên, kịch bản này đang đảo ngược trong năm 2026, khi cả 3 loại tài sản đồng loạt không còn phát huy vai trò vốn có, bất chấp cuộc chiến giữa Mỹ và Iran tiếp tục kéo dài.
Theo các chuyên gia, đây không còn là một giai đoạn "né rủi ro" theo cách truyền thống. Thay vào đó, những lo ngại về lạm phát, lãi suất thực cao, nợ công và chênh lệch chính sách tiền tệ giữa các nền kinh tế đang lấn át nhu cầu tìm kiếm tài sản an toàn. Trong khi đó, dòng tiền vẫn tiếp tục đổ mạnh vào nhóm cổ phiếu AI, giúp nhiều thị trường chứng khoán lập đỉnh mới.
Frederic Neumann, nhà kinh tế trưởng khu vực châu Á của HSBC, cho rằng khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư vẫn ở mức tích cực, còn điều kiện tài chính toàn cầu vẫn khá nới lỏng.
Điều đó giải thích vì sao chứng khoán Mỹ và nhiều thị trường châu Á liên tục xác lập kỷ lục mới khi dòng tiền tập trung vào các doanh nghiệp AI như Nvidia, Intel, Samsung Electronics, SK Hynix hay Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC).
Đồng quan điểm, Henning Potstada, Giám đốc toàn cầu phụ trách chiến lược đa tài sản tại DWS, cho rằng động lực lớn nhất của thị trường cổ phiếu vẫn là tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp.
Ông chỉ ra: "Yếu tố quan trọng nhất quyết định diễn biến dài hạn của cổ phiếu là lợi nhuận trên mỗi cổ phần (EPS), và các dự báo EPS hiện vẫn đang được điều chỉnh tăng".
Một trong những diễn biến gây chú ý nhất là việc trái phiếu chính phủ Mỹ không còn thu hút dòng tiền trú ẩn như trong các cuộc khủng hoảng trước.
Theo Potstada, xung đột Iran đã khiến eo biển Hormuz bị phong tỏa, kéo giá dầu tăng từ khoảng 60 USD lên 120 USD/thùng. Giá năng lượng leo thang nhanh chóng làm gia tăng kỳ vọng lạm phát, khiến thị trường trái phiếu không còn phản ứng theo rủi ro tăng trưởng mà bị chi phối bởi lo ngại giá cả.
Lạm phát cao khiến sức mua của các khoản thanh toán lãi cố định trong tương lai suy giảm, từ đó làm giảm sức hấp dẫn của trái phiếu và đẩy lợi suất tăng lên.
Bên cạnh đó, nợ công Mỹ cũng trở thành một yếu tố khiến giới đầu tư thận trọng hơn. Phó Chủ tịch Goldman Sachs Rob Kaplan từng cảnh báo Mỹ đang gánh mức nợ ròng cao nhất trong nhiều thập kỷ.
Theo Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO), thâm hụt ngân sách liên bang năm tài khóa 2026 dự kiến khoảng 1.900 tỷ USD, tương đương 5,8% GDP. Mặc dù thấp hơn một số dự báo trước đó, con số này vẫn được xem là rất lớn trong bối cảnh nền kinh tế không rơi vào suy thoái.
Không chỉ trái phiếu, vàng cũng gây bất ngờ khi không thể hiện đúng vai trò trú ẩn truyền thống.
Billy Leung, chiến lược gia đầu tư tại Global X ETFs, nhận định vàng gần đây không còn vận động như một tài sản phòng thủ thuần túy. Theo ông, đồng USD mạnh lên và lãi suất thực tăng cao đang chi phối diễn biến của vàng, ngay cả trong những giai đoạn thị trường biến động mạnh.
Theo DWS, một nguyên nhân khác là lượng lớn nhà đầu tư cá nhân đã đổ tiền vào vàng trong đợt tăng giá mạnh năm ngoái. Khi thị trường đảo chiều, chính nhóm dòng tiền đầu cơ ngắn hạn này khiến giá vàng biến động mạnh hơn bình thường.
Dù vậy, Potstada cho rằng về mặt cấu trúc, vàng vẫn là tài sản trú ẩn đáng tin cậy trong dài hạn.
Trong khi đó, đồng yen Nhật cũng không còn giữ được vị thế vốn có.
Thông thường, việc Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) nâng lãi suất sẽ hỗ trợ đồng nội tệ. Tuy nhiên, dù BOJ đã đưa lãi suất lên mức cao nhất trong 30 năm, lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật tăng lên mức kỷ lục và Tokyo đã chi khoảng 74 tỷ USD để can thiệp thị trường, đồng yen vẫn tiếp tục suy yếu.
Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), nợ công của Nhật Bản năm 2026 lên tới 204,4% GDP - cao nhất thế giới. Cùng với sự khác biệt ngày càng lớn giữa chính sách tiền tệ của BOJ và Fed, điều này khiến đồng yen trở nên kém hấp dẫn hơn với vai trò tài sản trú ẩn.
Billy Leung cho rằng đồng yen hiện không còn đáng tin cậy như trước vì chịu tác động quá lớn từ chênh lệch lợi suất giữa Nhật Bản và Mỹ.
Theo CNBC
