Theo Science Alert, một mô hình toán học mới đã khám phá ra một kịch bản hấp dẫn trong đó loài người cổ đại Neanderthal dần biến mất không phải do bị tuyệt chủng, mà bị hấp thụ gene vào một loài khác đang sinh sôi mạnh mẽ hơn: Chúng ta, Homo sapiens, còn được gọi là "người tinh khôn" hay "người hiện đại".
Dòng máu của Homo sapiens bên ngoài châu Phi hiện nay không hề thuần chủng, mà có khoảng 1-4% DNA người Neanderthal hòa trộn, do các cuộc hôn nhân dị chủng trong quá khứ.
Một hộp sọ Neanderthal trên tay giáo sư Svante Paabo, người đoạt giải Nobel Y sinh 2022 vì những nghiên cứu mang tính nền tảng về loài người cổ này - Ảnh: PHYS
Nhưng nhóm tác giả dẫn đầu bởi tiến sĩ Andrea Amadei từ Đại học Rome Tor Vergata (Ý) chỉ ra rằng câu chuyện còn phức tạp hơn thế.
Một loài - vốn đặc trưng bởi bộ gene - được gọi là tuyệt chủng khi không còn cá thể nào sống sót trên thế giới.
Trong trường hợp này, các tác giả cho rằng người Neanderthal chỉ "tuyệt chủng một nửa", tức biến mất về mặt quần thể, nhưng chưa từng tuyệt chủng về mặt di truyền.
Họ lập luận rằng loài người cổ này trên thực tế không bị các tác động ngoại cảnh - môi trường, khả năng thích nghi, sự cạnh tranh nguồn thức ăn - làm suy giảm dần quần thể như những suy đoán trước đây.
Thay vào đó, người Neanderthal có thể vẫn không ngừng sinh sôi và sống tốt trong giai đoạn mà chúng ta nghĩ rằng họ dần biến mất.
Mặc dù vậy, người Neanderthal có một sai lầm: Những cuộc giao phối dị chủng với người Homo sapiens đã diễn ra quá phổ biến.
Áp đảo về mặt dân số, DNA của người Homo sapiens đã pha loãng dần yếu tố Neanderthal trong quần thể những đứa "con lai".
Các lớp người Homo sapiens di cư từ châu Phi đến lục địa Âu Á ngày một nhiều, những cuộc giao phối như thế tiếp tục cho đến khi 2 loài chính thức hòa làm một.
Tỉ lệ gene Homo sapiens ngày một vượt trội trong những lớp người "lai", phần lớn các đặc điểm Neanderthal đã biến mất. Các đặc trưng về văn hóa cũng theo đó bị "hòa tan".
Nói cách khác, loài người Neanderthal không tuyệt chủng, mà bị hấp thụ bởi loài người hiện đại Homo sapiens một cách triệt để, đến mức không còn một người nào mang bộ gene Neanderthal thuần chủng hay có tỉ lệ DNA đủ lớn để có thể coi là người Neanderthal.
Theo bài công bố trên tạp chí khoa học Scientific Reports, quá trình này đã diễn ra trong 10.000-30.000 năm.
Nghiên cứu này đã đưa ra lời giải thích hợp lý về sự biến mất của loài người cổ này, một loài mà các bằng chứng để lại cho thấy cũng rất thông minh, có bộ não lớn, kỹ năng chế tác công cụ, trang sức, tổ chức xã hội sơ khai... không thua kém Homo sapiens là mấy.
Không những vậy, các phát hiện này cũng có thể viết lại lịch sử của chính loài người tinh khôn chúng ta.
