Theo một nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí khoa học Nature Communications, tàu vũ trụ MAVEN - đang làm nhiệm vụ khảo sát tầng khí quyển trên, tầng điện ly và từ quyển của Sao Hỏa - đã ghi nhận được một hiện tượng độc đáo gọi là "hiệu ứng Zwan-Wolf".
"Khi nghiên cứu dữ liệu MAVEN, tôi đột nhiên nhận thấy một số dao động rất thú vị. Tôi không bao giờ ngờ rằng nó lại có hiệu ứng như thế này, vì nó chưa từng được quan sát thấy trong bầu khí quyển của một hành tinh nào trước đây” - tác giả chính Christopher Fowler từ Đại học West Virginia (Mỹ) cho biết.
Tàu MAVEN của NASA đang khám phá hành tinh đỏ - Ảnh: NASA
Theo Sci-News, hiệu ứng Zwan-Wolf được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1976, là hiện tượng các hạt tích điện bị ép lại như kem đánh răng trào ra khỏi tuýp dọc theo các cấu trúc từ tính gọi là ống từ thông.
Cho đến nay hiệu ứng chỉ được quan sát thấy trong từ quyển của các hành tinh, chứ không phải trong khí quyển của chúng.
Khác với Trái Đất, Sao Hỏa không được bảo vệ bởi từ trường toàn cầu, vì vậy việc MAVEN ghi nhận được hiệu ứng Zwan-Wolf nơi đây là một bất ngờ lớn.
MAVEN đã ghi nhận dữ liệu đặc biệt trong tầng điện ly của Sao Hỏa, nằm bên trong khí quyển của hành tinh ở độ cao dưới 200 km. Các quan sát cho thấy hiệu ứng này đã diễn ra liên tục, chỉ là ở mức mà các thiết bị của MAVEN không thể nhận thấy trong điều kiện bình thường.
Các tác giả phát hiện ra điều kỳ lạ kể từ khi xem xét các phép đo từ trường khi tàu vũ trụ bay xuyên qua khí quyển vào lúc hành tinh đang hứng bão Mặt Trời.
Các bất thường trong dữ liệu chỉ có thể được giải thích bằng hiệu ứng Zwan-Wolf và hiện tượng này đang góp phần định hình lại bầu khí quyển của hành tinh.
Kiến thức về hiệu ứng Zwan-Wolf và cách mà nó hiện diện trên Sao Hỏa rất quan trọng, vì sẽ giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về cách thời tiết không gian ảnh hưởng đến hành tinh này, cũng như các thiên thể không có từ trường tương tự như Sao Kim hay mặt trăng Titan của Sao Thổ.
Điều này rất quan trọng cho việc chuẩn bị các sứ mệnh tương lai, nhất là trong bối cảnh nhiều cơ quan vũ trụ trên thế giới đang có mục tiêu đổ bộ Sao Hỏa, vì mọi yếu tố nói trên đều có thể ảnh hưởng đến các tài sản mà con người đặt trên hoặc gần hành tinh đỏ.
