Thiếu hụt lao động là thách thức với các doanh nghiệp đóng tàu
Theo Báo Hải Phòng, cuối tháng 7, tại Công ty TNHH một thành viên Đóng tàu Nam Triệu , các kỹ sư, công nhân đang khẩn trương hoàn thiện tàu chở hàng 65.000 tấn số 2 và tàu chở dầu dung tích 9.300 m3.
Theo ông Lê Đình Vinh, Phó Tổng Giám đốc công ty, đơn vị hiện thi công 3 tàu chở dầu, hóa chất dung tích 9.300 m3, 4 tàu chở hàng 65.000 tấn, 1 tàu hút bùn 2.300 m3... Khối lượng công việc đã ký kết bảo đảm việc làm cho người lao động đến năm 2028.
Với hơn 500 lao động hiện có, để đáp ứng tiến độ các đơn hàng trên, Đóng tàu Nam Triệu đã ký kết hợp đồng các thầu phụ với khoảng 1.000 lao động thực hiện những phần việc liên quan. “Năm 2026, doanh nghiệp đặt mục tiêu doanh thu tăng trưởng 120 -150% so với năm 2025. Nhà xưởng hiện có thể nhận thêm hợp đồng mới, nhưng do thiếu lao động nên đơn vị phải tính toán, cân nhắc kỹ trước khi ký hợp đồng mới cho những năm tiếp theo” , ông Lê Đình Vinh cho biết.
Công ty TNHH một thành viên Đóng tàu Phà Rừng mới đây đã hạ thủy tàu chở dầu, hóa chất số 5 và đấu đà tàu số 6 trong loạt 10 tàu trọng tải 13.000 DWT xuất khẩu cho đối tác Hàn Quốc.
Ông Hoàng Văn Nguyên, Phó Tổng Giám đốc công ty cho biết, ngoài 4 tàu 13.000 DWT được bàn giao, tháng 4 vừa qua, doanh nghiệp ký hợp đồng đóng mới 10 tàu chở hóa chất 6.500 tấn xuất khẩu. Theo kế hoạch, các tàu sẽ được bàn giao từ năm 2027 đến 2030.
Để bảo đảm tiến độ thi công sản phẩm đóng mới, bàn giao đối tác, Phà Rừng đang có nhu cầu rất cao về tuyển dụng mới kỹ sư, công nhân lao động. Tuy nhiên, việc tuyển dụng lao động đang gặp nhiều khó khăn. Để kịp tiến độ, doanh nghiệp buộc phải thuê thầu phụ, lực lượng lao động thầu phụ dao động từ 700 - 1.000 người.
Công ty CP Đóng tàu Thái Bình Dương được đánh giá là một trong những doanh nghiệp có khối lượng công việc lớn trong lĩnh vực đóng tàu trên địa bàn thành phố. Để bảo đảm tiến độ thực hiện các đơn hàng, từ năm 2025 đến nay, doanh nghiệp liên tục đăng thông báo tuyển dụng công nhân, kỹ sư cơ khí, nhân viên văn phòng và cả các đơn vị thầu phụ.
Công ty áp dụng nhiều chính sách đãi ngộ để thu hút lao động như mức lương hấp dẫn, trả lương theo tuần, thưởng theo quý và hỗ trợ chi phí đi lại cho công nhân ngoại tỉnh.
Từ ngày 1/10/2025, doanh nghiệp tăng 2 bậc lương đối với lao động trực tiếp và 1 bậc lương đối với lao động gián tiếp; đồng thời nâng mức thưởng Tết Nguyên đán lên bằng 2 tháng lương thực lĩnh.
Tuy nhiên, dù có chế độ lương, thưởng hấp dẫn, đến nay Công ty CP Đóng tàu Thái Bình Dương vẫn chưa tuyển đủ lao động theo nhu cầu.
Vì sao ngành đóng tàu kém sức hút?
Tình trạng thiếu hụt lao động, đặc biệt là lao động trẻ có tay nghề tại các doanh nghiệp đóng tàu hiện nay, chủ yếu bắt nguồn từ giai đoạn suy giảm kéo dài của ngành. Trong thời gian đó, nhiều kỹ sư chuyên ngành vỏ tàu, máy tàu và công nhân lành nghề đã chuyển sang làm việc ở các lĩnh vực khác.
Do sức hút của ngành giảm, các ngành đào tạo liên quan đến đóng tàu tại Trường Đại học Hàng hải Việt Nam và Trường Cao đẳng Hàng hải I thu hút ít người học.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Ngọc Tú, Trưởng Khoa Đóng tàu, Trường Đại học Hàng hải Việt Nam, giai đoạn 2014 - 2019, số lượng và chất lượng sinh viên theo học các chuyên ngành đóng tàu đều giảm. Năm 2014, khoa tuyển được 174 sinh viên, nhưng đến năm 2019 chỉ còn 50 sinh viên. Những năm gần đây, ngành đóng tàu có dấu hiệu khởi sắc, số lượng thí sinh đăng ký và trúng tuyển tăng, nhưng vẫn chưa đạt mức như trước.
Một trong những nguyên nhân khiến ngành đóng tàu khó thu hút nhân lực, đặc biệt là lao động trẻ, là điều kiện và môi trường làm việc còn nặng nhọc.
Hiện nay, tại nhiều nhà máy đóng tàu, độ tuổi trung bình của đội ngũ kỹ sư, công nhân khoảng 50 tuổi . Nếu không sớm có lực lượng kế cận, chỉ trong 5 - 7 năm tới, ngành sẽ đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động nghiêm trọng. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến khả năng tiếp nhận đơn hàng mới của các doanh nghiệp mà còn tác động đến mục tiêu khôi phục ngành công nghiệp đóng tàu của thành phố.
Theo Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Đóng tàu Thái Bình Dương Lê Đoàn Tám, để bảo đảm tiến độ sản xuất, doanh nghiệp đang vừa tuyển dụng, vừa đào tạo theo phương thức “tuyển dụng trước, đào tạo sau”. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp trước mắt. Về lâu dài, cần nghiên cứu ban hành cơ chế, chính sách miễn, giảm học phí cho sinh viên theo học các ngành liên quan đến công nghiệp đóng tàu nhằm tạo nguồn nhân lực ổn định, chất lượng, đáp ứng nhu cầu phát triển của ngành.
