Bà N.M.N (54 tuổi, trú tại Hà Nội) đến khám tại Bệnh viện E (Hà Nội) với các triệu chứng buồn nôn, đau vai gáy, trào ngược dạ dày tái phát và tiểu nhiều. Dù đã được thăm khám nhiều lần trước đó, bệnh nhân vẫn yêu cầu tiếp tục nội soi tiêu hóa và chụp cộng hưởng từ (MRI) để “kiểm tra cho chắc chắn”.
7 lần chụp MRI trong khoảng 11 tháng
Khai thác bệnh sử cho thấy, bà N. có tiền sử rối loạn lo âu kéo dài nhiều năm, từng nhiều lần điều trị trào ngược dạ dày - thực quản. Tuy nhiên, các thăm dò y khoa trước đây không ghi nhận bệnh lý thực thể nghiêm trọng. Dù vậy, người bệnh thường xuyên cảm nhận các triệu chứng như nóng rát ngực, buồn nôn, đau cổ - vai - gáy kiểu căng cơ, hồi hộp, bồn chồn, khó ngủ, mệt mỏi và tiểu nhiều không đau. Các triệu chứng này được ghi nhận gia tăng rõ rệt từ đầu năm.
Đáng chú ý, chỉ trong khoảng 11 tháng, bà N. đã thực hiện 7 lần chụp MRI ở nhiều vị trí khác nhau như não, cột sống cổ, thắt lưng và 5 lần nội soi dạ dày - thực quản. Tất cả kết quả đều không phát hiện tổn thương nguy hiểm.
Tuy nhiên, bệnh nhân vẫn tiếp tục đi khám ở nhiều cơ sở y tế khác nhau, liên tục tìm kiếm sự trấn an và yêu cầu lặp lại các xét nghiệm đã có kết quả bình thường. Có lúc, bà N. cảm thấy rõ bác sĩ không tìm được ra bệnh cho mình càng lo lắng hơn. Ở đâu quảng cáo sàng lọc các kỹ thuật tiên tiến, bà N. lại tìm tới.
Tại lần khám hiện tại, sau khi đánh giá toàn diện, bác sĩ nội khoa nhận thấy không có dấu hiệu lâm sàng mới, việc chỉ định thêm các xét nghiệm chuyên sâu như MRI hay nội soi không mang lại giá trị chẩn đoán. Các bác sĩ cho rằng hành vi khám bệnh lặp đi lặp lại của bệnh nhân có liên quan nhiều đến yếu tố lo âu hơn là bệnh lý thực thể, do đó đã từ chối chỉ định thêm xét nghiệm và chuyển bệnh nhân sang chuyên khoa Tâm thần để đánh giá.
Rối loạn lo âu dạng ám ảnh bệnh tật
Qua thăm khám tâm thần ban đầu, các bác sĩ ghi nhận bệnh nhân có lo âu về sức khỏe kéo dài trên 6 tháng, thường xuyên sợ mắc các bệnh nặng như ung thư, đột quỵ, bệnh thần kinh dù đã được kiểm tra nhiều lần.
Người bệnh có xu hướng chú ý quá mức đến các cảm giác cơ thể rất nhỏ, liên tục tìm kiếm sự trấn an từ nhân viên y tế. Stress được xác định là yếu tố làm nặng thêm các triệu chứng trào ngược và đau vai gáy. Bệnh nhân không có biểu hiện loạn thần và không ghi nhận bệnh lý thực thể mới.
Các bác sĩ chẩn đoán gợi ý bệnh nhân mắc rối loạn lo âu dạng ám ảnh bệnh tật (illness anxiety disorder) hoặc rối loạn triệu chứng cơ thể (somatic symptom disorder).
Người bệnh thường là người quá quan tâm tới sức khỏe bản thân, dễ bị ám ảnh hoặc hoảng sợ nếu cơ thể xuất hiện một số dấu hiệu bất thường như: Đau nhức ở một số vị trí, cồn cào,...
Dù là nhẹ song những người này thường cho rằng đó là dấu hiệu của một căn bệnh rất nghiêm trọng. Và bởi thế, họ có thể đi khám ở nhiều nơi khác nhau, cho dù bác sĩ khẳng định không bị bệnh hoặc bệnh rất nhẹ nhưng họ lại cho rằng do bác sĩ chưa tìm ra.
Theo bác sĩ Nguyễn Viết Chung - Trưởng khoa Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện E, đây là tình trạng không hiếm gặp trong thực hành lâm sàng. Việc lạm dụng xét nghiệm không những không giúp giảm lo âu mà còn tạo ra vòng xoáy khám - trấn an - lo âu tái phát.
Do đó, bác sĩ nội khoa cần biết giới hạn chỉ định cận lâm sàng, đồng thời phối hợp với chuyên khoa tâm thần để điều trị đúng bản chất bệnh, giúp người bệnh cải thiện chất lượng cuộc sống và tránh những can thiệp y tế không cần thiết.
