Mới đây, Bộ Xây dựng đề xuất triển khai sàn giao dịch bất động sản trực tuyến giống như sàn giao dịch chứng khoán, giúp tăng tính minh bạch cho thị trường, được nhiều chuyên gia, doanh nghiệp quan tâm.
Minh bạch giao dịch
Đánh giá về đề xuất này, ông Nguyễn Quốc Anh, Phó tổng giám đốc PropertyGuru Việt Nam cho rằng, mô hình Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý có thể được xem như sàn giao dịch chính thức, tương tự như các sàn giao dịch việc làm hay các nền tảng mua bán khác.
Một trong những lợi ích lớn nhất của mô hình này là giúp quản lý chặt chẽ các giao dịch trên thị trường, tập trung thông tin và minh bạch hóa tình hình giao dịch.
Với việc thành lập trung tâm giao dịch mới, ông Quốc Anh cũng cho rằng sẽ thêm yếu tố cạnh tranh trên thị trường, người mua và người bán có thêm kênh để giao dịch, có thể trở thành yếu tố thúc đẩy giao dịch trên thị trường sôi động hơn.
Sàn giao dịch bất động sản trực tuyến sẽ giúp minh bạch thị trường.
Ông Phạm Đức Toản, CEO Bất động sản EZ cũng cho rằng, việc áp dụng mô hình này sẽ giúp tạo ra sự minh bạch rõ ràng trong mọi giao dịch.
Ông dẫn chứng, để không thất thu thuế và quản lý minh bạch, Singapore có hệ thống sàn giao dịch bất động sản công khai trên cổng thông tin nhà đất của Chính phủ để người mua và người bán có thể tham khảo đưa ra mức giao dịch hợp lý. Qua đó, Nhà nước thu đúng, thu đủ các khoản thuế, phí liên quan, không xảy ra thất thoát. Cũng nhờ tính minh bạch mà các giao dịch bất động sản có biểu hiện bất thường về giá cả sẽ bị thanh tra, khó có tình trạng "đi ngầm".
"Thị trường bất động sản Việt Nam vốn chưa thực sự minh bạch. Việc giao dịch qua sàn sẽ giúp thông tin được công khai và dễ dàng kiểm tra. Điều này không chỉ giúp chúng tôi dễ dàng tiếp cận khách hàng mà còn bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng", ông Toản cho hay.
Ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch công ty bất động sản GP. Invest cũng nhận định, sàn giao dịch địa ốc giống như giao dịch chứng khoán sẽ tạo ra hệ sinh thái ổn định, tăng minh bạch cho toàn ngành.
"Khi sàn giao dịch bất động sản như Bộ Xây dựng đề xuất được triển khai, người mua và người bán đều có thể nhìn thấy thông tin cụ thể về bất động sản, mức giá, quy trình pháp lý, giúp họ đưa ra quyết định chính xác. Điều này giúp giảm thiểu tình trạng thổi giá" ông Hiệp nói.
TS Trần Xuân Lượng, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam, ủng hộ và đồng tình với việc Bộ Xây dựng triển khai kế hoạch liên thông dữ liệu bất động sản, cho phép thực hiện giao dịch qua hệ thống điện tử tích hợp với cơ quan công chứng, thuế, đăng ký đất đai.
“Chúng ta có nền tảng cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, khi được kết hợp với đất đai, nhà cửa, tài sản và đầu tư… thì đây là "cuộc cách mạng" của ngành đất đai, bất động sản nói riêng, nền kinh tế nói chung. Nếu thành công, đây sẽ là cơ sở, điều kiện quan trọng để triển khai mô hình chứng khoán hóa và số hóa giao dịch bất động sản”, TS Trần Xuân Lượng nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, theo ông Lượng, tạo nền tảng cho giao dịch bất động sản trực tuyến, người dân có thể thực hiện toàn bộ quy trình giao dịch (ký hợp đồng, công chứng, nộp thuế, đăng ký quyền sở hữu) ngay trên nền tảng số mà không cần đến trực tiếp các cơ quan liên quan. Đồng thời, sẽ “siết” lại tình trạng trốn thuế bởi mọi giao dịch sẽ được ghi nhận tự động, giúp cơ quan thuế kiểm soát tốt hơn, tránh tình trạng kê khai giá thấp.
Nhiều nút thắt cần tháo gỡ
Các chuyên gia đều đánh giá cao việc thành lập sàn giao dịch bất động sản trực tuyến, tuy nhiên để sàn vận hành có hiệu quả cần phải giải quyết nhiều nút thắt.
Để sàn bất động sản trực tuyến hoạt động hiệu quả cần gỡ nhiều nút thắt.
Ông Nguyễn Quốc Anh, Phó tổng giám đốc PropertyGuru Việt Nam nói câu hỏi đặt ra là việc tổ chức thực hiện sẽ như thế nào. Nếu bắt buộc mọi giao dịch phải thông qua sàn này, điều gì sẽ tạo động lực để các bên tham gia và tuân thủ quy định? Ngoài ra, việc Nhà nước quản lý toàn bộ thông tin cũng đặt ra bài toán về tổ chức hệ thống, đảm bảo tính hiệu quả và không gây cản trở đến thị trường.
Một điểm quan trọng nữa được vị chuyên gia nhấn mạnh, cần cân nhắc là khả năng xử lý giao dịch của trung tâm này, vì số lượng giao dịch bất động sản trên thị trường rất lớn.
Đồng thời, yếu tố tiện lợi cũng quan trọng, bởi trước đây, giao dịch bất động sản chủ yếu mang tính dân sự giữa người mua và người bán, không qua khâu trung gian bắt buộc. Nếu giờ đây, tất cả giao dịch phải thực hiện qua trung tâm, điều gì sẽ khiến các bên tiếp tục duy trì giao dịch mà không tìm cách lách luật, chuyên gia băn khoăn.
Bên cạnh đó, ông Quốc Anh cho rằng, cũng cần làm rõ các nghĩa vụ về thuế, ghi nhận hợp đồng và tránh tình trạng một số bên tuân thủ quy định trong khi những người khác thì không, khiến hệ thống trở nên kém hiệu quả.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch công ty bất động sản GP. Invest cũng đánh giá, sàn giao dịch bất động sản chắc chắn sẽ gặp không ít trở ngại khi triển khai luật vào đời sống kinh tế, xã hội, nhất là trong bối cảnh muốn đưa giao dịch bất động sản lên sàn giống như chứng khoán còn thiếu đồng bộ trong hệ thống pháp lý.
Ông Hiệp cho rằng, việc thiếu các quy định rõ ràng về việc bảo vệ quyền lợi người mua, chứng nhận quyền sở hữu cũng như các vấn đề liên quan đến thuế, phí khi giao dịch trực tuyến là rào cản lớn. Điều này không chỉ khiến các doanh nghiệp khó thực hiện giao dịch hợp pháp mà còn tạo ra nguy cơ tranh chấp pháp lý giữa các bên liên quan.
Thêm vào đó, các quy định pháp lý về việc niêm yết và giao dịch bất động sản dưới dạng chứng khoán hóa vẫn chưa được hoàn thiện, điều này làm cho các chủ đầu tư và nhà đầu tư gặp nhiều khó khăn trong việc thực hiện giao dịch bất động sản một cách minh bạch và an toàn.
Ngoài vấn đề pháp lý thì vấn đề công nghệ cũng là rào cản rất lớn, các doanh nghiệp cần phải "chạy nước rút" để chuyển đổi mô hình kinh doanh truyền thống sang một nền tảng giao dịch trực tuyến.
