Cúng cả năm không bằng Rằm tháng Giêng" – vì thế mà nhiều gia đình chuẩn bị lễ chùa rất chu đáo, mâm cao cỗ đầy, hoa quả tươm tất. Thế nhưng, có một chi tiết liên quan trực tiếp đến ẩm thực trên chính mâm cơm Rằm lại thường bị xem nhẹ. Và đó mới là điều ảnh hưởng đến việc "tụ lộc" trong quan niệm dân gian.
Đó là món ăn có vị ngọt thanh tượng trưng cho sự viên mãn và thuận hòa.
Rằm tháng Giêng không chỉ cúng đủ, mà phải "đủ vị"
Trong văn hóa ẩm thực truyền thống, mâm cơm cúng Rằm tháng Giêng thường chú trọng sự thanh tịnh: món luộc, món hấp, hạn chế chiên rán nhiều dầu mỡ. Tuy nhiên, nhiều nhà chỉ chú trọng mặn đủ gà, giò, canh, xào mà quên mất yếu tố cân bằng vị.
Người xưa quan niệm, đầu năm nên có vị ngọt trên mâm cúng để tượng trưng cho:
Lời nói ngọt ngào, thuận hòa
Công việc suôn sẻ
Tài lộc "ngọt hậu", bền lâu
Nếu mâm cơm chỉ toàn vị mặn, cay, đậm đà, dễ tạo cảm giác "nóng vận", tiền đến nhanh nhưng cũng hao nhanh.
Vì sao món ngọt lại quan trọng trong ngày này?
Ẩm thực truyền thống Việt Nam luôn gắn liền với triết lý âm – dương, ngũ hành. Vị ngọt thuộc hành Thổ đại diện cho sự ổn định và nuôi dưỡng. Trong những ngày đầu năm, đặc biệt là Rằm tháng Giêng, thời điểm "khóa vận" đầu tiên, yếu tố ổn định được xem là nền tảng quan trọng.
Một bát chè trôi nước, chè đậu xanh hay đơn giản là chén chè hoa cau đặt cạnh mâm cơm không chỉ để "đủ món", mà còn mang ý nghĩa:
Viên mãn (viên chè tròn)
Đoàn tụ
Công việc trôi chảy
Nhiều gia đình hiện đại bỏ qua món ngọt vì sợ dư thừa, sợ ngán sau Tết. Nhưng chính sự thiếu cân bằng này lại khiến mâm cúng mất đi phần "hậu vị" – phần tượng trưng cho kết quả lâu dài.
Không cần cầu kỳ, chỉ cần đúng tinh thần
Không nhất thiết phải làm mâm cao cỗ đầy. Một mâm cơm Rằm tháng Giêng ấm cúng có thể gồm:
Món luộc thanh nhẹ
Món canh trong
Đĩa xào vừa phải
Và một món ngọt nhỏ
Điều quan trọng không nằm ở số lượng, mà ở sự đủ đầy về ý nghĩa.
Thậm chí, nhiều gia đình chọn nấu một món chè nóng vào buổi tối Rằm, cả nhà cùng ăn sau khi thắp hương. Hơi ấm từ món ăn, vị ngọt lan nhẹ nơi đầu lưỡi đó cũng là cách "mở vị" cho một năm mới dịu dàng hơn.
Rằm tháng Giêng 2026, nếu đã chuẩn bị hoa quả, hương đèn chu đáo, đừng quên một chi tiết rất nhỏ nhưng mang nhiều tầng ý nghĩa trong ẩm thực truyền thống: một món ngọt thanh để khép lại mâm cơm.
Bởi theo quan niệm dân gian, đầu năm có "vị ngọt", cả năm mới mong "ngọt bền".
Đi lễ là thành tâm, nhưng giữ lộc lại nằm ở chính mâm cơm gia đình.
