Hoạt động Mặt trời thay đổi trong các chu kỳ của nó, và sự thay đổi không chỉ nằm ở bên ngoài - Ảnh: NASA/SDO
Kết quả nghiên cứu, dựa trên gần 40 năm quan sát "nhịp tim" của Mặt trời, cho thấy hoạt động từ trường bên trong nó đang dần tập trung vào các lớp nông hơn dưới bề mặt.
Các nhà khoa học đã nghiên cứu dao động sóng âm lan truyền trong lòng Mặt trời, theo trang IFLScience ngày 1-6. Bằng cách phân tích các dao động này, họ có thể nghiên cứu cấu trúc và hoạt động bên trong của ngôi sao mà không cần quan sát trực tiếp.
Trong nghiên cứu mới, nhóm đã sử dụng dữ liệu thu thập trong giai đoạn năm 1987 - 2025 từ 6 kính viễn vọng thuộc Mạng lưới quan sát dao động Mặt trời Birmingham (BiSON). Các dữ liệu này ghi lại những thay đổi tinh vi trong tần số dao động của Mặt trời qua nhiều chu kỳ hoạt động.
Kết quả cho thấy kể từ chu kỳ Mặt trời 23, mối liên hệ giữa các dao động bên trong và những chỉ số hoạt động quan sát được trên bề mặt đã thay đổi đáng kể.
Đặc biệt, các rung động ở dải tần số thấp, trung bình và cao đều cho thấy hoạt động từ trường đang bị "nén" vào một lớp ngày càng nông ngay bên dưới quang quyển - lớp bề mặt phát sáng mà con người có thể quan sát được của Mặt trời.
Theo giáo sư Bill Chaplin - tác giả chính của nghiên cứu thuộc Đại học Birmingham (Anh), Mặt trời có một dạng "nhịp sinh học" riêng, tạo ra các giai đoạn hoạt động từ trường mạnh và yếu luân phiên. Tuy nhiên, các phép đo truyền thống trên bề mặt có thể chưa phản ánh đầy đủ những biến đổi đang diễn ra sâu bên trong ngôi sao này.
Nhóm nghiên cứu nhận định phát hiện mới không đơn thuần là hệ quả của việc từ trường Mặt trời suy yếu, mà có thể phản ánh sự tái tổ chức cấu trúc bên trong cách năng lượng từ trường được lưu trữ và vận chuyển.
Điều này giúp giải thích vì sao chu kỳ Mặt trời 25 hiện nay dù có vẻ kém nổi bật qua các dấu hiệu bề mặt nhưng thực tế lại cho thấy mức độ hoạt động mạnh hơn khi quan sát bằng dữ liệu địa chấn.
Hoạt động của Mặt trời có ảnh hưởng trực tiếp đến thời tiết không gian, bao gồm các cơn bão từ có thể tác động đến vệ tinh, hệ thống định vị, thông tin liên lạc và lưới điện trên Trái đất. Vì vậy hiểu rõ những thay đổi trong "nhịp tim" của Mặt trời là chìa khóa để cải thiện khả năng dự báo các hiện tượng này.
Nhóm nghiên cứu sẽ tiếp tục theo dõi phần còn lại của chu kỳ 25 và chu kỳ 26, dự kiến bắt đầu vào khoảng năm 2030, để xác định liệu đây là xu hướng lâu dài hay chỉ là một biến động tạm thời của Mặt trời.
Nghiên cứu công bố trên tạp chí Monthly Notices of the Royal Astronomical Society.
