Nhóm nghiên cứu đa quốc gia dẫn đầu bởi tiến sĩ Alec Brenner từ Đại học Yale (Mỹ) vừa tìm thấy bằng chứng lâu đời nhất về việc các phần của lớp vỏ Trái Đất bị dịch chuyển trên khắp địa cầu: Tận 3,5 tỉ năm trước, tức trong liên đại Thái Cổ.
Vỏ Trái Đất ngày nay không liền mạch như hầu hết các hành tinh khác mà nhân loại đã biết đến. Nó gồm hàng chục mảng kiến tạo, liên tục di chuyển, trượt đè lên nhau, làm thay đổi hình dạng các lục địa và đại dương suốt lịch sử hành tinh.
Trước đây, các nhà địa chất khắp thế giới tin tưởng rằng suốt 2 thời kỳ địa chất lớn đầu tiên - liên đại Hỏa Thành (Hadean, 4,54-4 tỉ năm trước) và liên đại Thái Cổ (Archean, 4-2,5 tỉ năm trước) - vỏ Trái Đất vẫn liền mạch và tĩnh lặng. Sau khi liên đại Thái Cổ kết thúc, sự phân mảnh mới bắt đầu.
Nhưng nghiên cứu mới đã phá vỡ dòng lịch sử được tin cậy này.
Tiến sĩ Brenner và các đồng nghiệp đã tập trung vào một số loại đá được bảo tồn tốt nhất và lâu đời nhất trên thế giới, đó là Vành đai đá xanh Pilbara ở Tây Úc, nơi một số tảng đá từ liên đại Thái Cổ vẫn chưa bị xâm phạm bởi quá trình kiến tạo.
Họ đã phân tích hơn 900 mẫu đá được thu thập từ hơn 100 địa điểm nằm rải rác trong khu vực mang tên Vòm Bắc Cực thuộc vành đai này.
Sử dụng nhiều kỹ thuật chuyên sâu, dữ liệu cổ từ mà các mẫu đá này lưu giữ được thu thập chi tiết.
Cổ từ là dữ liệu về từ trường Trái Đất, được các tảng đá lưu giữ bên trong các khoáng chất từ tính, thông qua hướng của các electron. Nó đóng vai trò như một chiếc la bàn cổ đại giúp xác định vị trí vĩ độ của phần lục địa đang "cõng" phiến đá đó trong quá khứ.
Họ cũng so sánh các mẫu đá này với các mẫu đá cùng thời kỳ ở Nam Phi, tại khu vực được gọi là Vành đai đá xanh Barberton.
Các mẫu vật cho thấy vào thời điểm 3,5 tỉ năm trước, hai khu vực ở cách xa nhau này đã di chuyển theo những hướng khác nhau, tốc độ khác nhau.
Đó là bằng chứng khẳng định rằng vào thời điểm đó, vỏ Trái Đất đã phân mảnh từ lâu và quá trình kiến tạo mảng đã vận hành.
Kiến tạo mảng là một quá trình đóng góp vào sự ổn định của khí hậu và khí quyển, giúp sự sống có điều kiện thuận lợi để ra đời, tồn tại lâu dài và tiến hóa.
Vì vậy, có thể nói phát hiện mới này đã làm thay đổi lịch sử Trái Đất trên mọi phương diện.
