Phát hiện 266 hiện vật vàng trị giá hơn 26 tỷ đồng dưới sàn nhà
Các đồng tiền đều được đúc trong giai đoạn từ 1610 đến 1727
Theo Smithsonian Magazine, một cặp vợ chồng tại hạt North Yorkshire (Anh) đã có trải nghiệm hiếm gặp khi cải tạo căn nhà hơn 300 năm tuổi của mình. Trong lúc thay sàn nhà bếp, họ vô tình phát hiện một chiếc cốc gốm nhỏ chôn dưới nền, bên trong chứa 266 đồng tiền vàng có niên đại từ đầu thế kỷ XVII đến đầu thế kỷ XVIII.
Thông tin từ nhà đấu giá Spink & Son cho Smithsonian Magazine biết, vụ việc được phát hiện vào tháng 7/2019 tại ngôi làng Ellerby, hạt North Yorkshire, miền bắc nước Anh. Cặp vợ chồng giấu tên đã mua căn nhà liền kề xây từ thế kỷ XVIII khoảng 10 năm trước và quyết định cải tạo khu vực bếp.
Ban đầu, cặp vợ chồng cho rằng một vật cứng dưới sàn chỉ là đường dây điện cũ hoặc chướng ngại vật trong nền nhà. Tuy nhiên, sau khi dỡ những tấm ván gỗ, họ phát hiện một chiếc cốc đất sét nhỏ được chôn ở độ sâu khoảng 15–20 cm. Bên trong chiếc cốc là 266 đồng tiền vàng được bảo quản gần như nguyên vẹn.
Các chuyên gia xác định toàn bộ tiền được đúc trong giai đoạn từ năm 1610 đến 1727, trải dài qua thời kỳ trị vì của nhiều vị quân vương Anh. Khi số tiền này được chôn giấu cách đây khoảng ba thế kỷ, tổng giá trị của chúng ước khoảng 50–100 bảng Anh – một khoản tài sản rất lớn vào thời điểm đó.
Theo các nhà nghiên cứu, đây không phải là bộ sưu tập tiền xu được tạo ra ngay từ đầu, mà là những đồng tiền từng được lưu hành trong giao dịch hằng ngày trước khi được chủ nhân cất giấu rồi bị lãng quên qua nhiều thế hệ.
Trong số 266 đồng tiền, nhiều hiện vật được đánh giá đặc biệt hiếm do mắc lỗi trong quá trình đúc. Nổi bật nhất là một đồng guinea của Vua George I phát hành năm 1720 với lỗi khắc cùng một dòng chữ ở cả hai mặt, được định giá riêng khoảng 4.000 bảng Anh. Một đồng guinea khác từ thời Charles II cũng thu hút sự quan tâm của giới sưu tầm vì tên Latinh của nhà vua bị khắc sai chính tả – lỗi hiếm gặp trên tiền xu chính thức.
Sau khi phát hiện, cặp vợ chồng đã thông báo với cơ quan chức năng để các chuyên gia khảo cổ và tiền tệ học tiến hành thẩm định. Ngay sau nhận được tin báo từ cặp vợ chồng, cơ quan chức năng đã đến và phong tỏa khu vực phát hiện để tiến hành nghiên cứu, khảo sát.
Cơ quan chức năng xác định quyền sở hữu của 266 hiện vật vàng
Các đồng tiền được tìm thấy
Thông thường, không phải mọi kho báu được tìm thấy tại Anh đều thuộc về người phát hiện. Tuy nhiên, sau quá trình xem xét pháp lý, nhân viên điều tra tư pháp của Chính phủ Anh kết luận rằng bộ tiền vàng này có thể được trả lại cho người tìm thấy chính là cặp vợ chồng sở hữu căn nhà.
Lý do là đồng tiền mới nhất trong bộ sưu tập là đồng guinea của Vua George I đúc năm 1727. Khi được phát hiện vào năm 2019, đồng tiền này chưa đủ 300 năm tuổi, nên không đáp ứng điều kiện để được xếp vào diện "Treasure" (báu vật) theo luật pháp Anh thời điểm đó.
Dẫu vậy, nhà nước vẫn giữ lại một hiện vật duy nhất. Đó là một đồng tiền vàng Brazil cực hiếm, từng lưu hành tại Anh vào những năm 1720. Đồng tiền này được đưa vào bộ sưu tập của một bảo tàng quốc gia, trong khi toàn bộ số tiền còn lại được trả cho chủ sở hữu để tự do đem bán đấu giá.
Bộ sưu tập sau đó được chuyển cho nhà đấu giá Spink & Son. Khởi điểm, toàn bộ lô tiền vàng được định giá từ 250.000–300.000 bảng Anh. Tuy nhiên, sức hút của những đồng tiền quý hiếm cùng nguồn gốc đặc biệt đã khiến phiên đấu giá diễn ra sôi động hơn dự kiến. Kết quả, bộ sưu tập được bán với giá khoảng 754.000 bảng Anh (khoảng 26,6 tỷ đồng), gần gấp ba lần mức ước tính ban đầu.
Theo nhà đấu giá, giá trị vượt trội của kho báu không chỉ nằm ở lượng vàng mà còn ở tính nguyên vẹn của bộ sưu tập, tình trạng bảo quản xuất sắc, sự đa dạng về niên đại cũng như câu chuyện lịch sử phía sau việc cất giấu số tiền này.
Ông Gregory Edmund, chuyên gia của Spink & Son, nhận định đây là một trong những phát hiện tiền xu đáng chú ý nhất từng xuất hiện trên thị trường đấu giá tại Anh trong nhiều năm qua. Ông cho rằng rất hiếm khi một bộ sưu tập lớn vẫn được bảo tồn nguyên vẹn dưới nền một ngôi nhà cổ và chỉ được phát hiện tình cờ trong quá trình cải tạo.
Đến nay, danh tính của người đã chôn giấu số tiền vàng vẫn là điều bí ẩn. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cho rằng đây có thể là khoản tài sản tích lũy của một gia đình giàu có sinh sống tại khu vực này vào thế kỷ XVII–XVIII, được cất giữ để phòng ngừa những biến động kinh tế hoặc chính trị trước khi bị lãng quên suốt hàng trăm năm.
