Sốt xuất huyết do filovirus là bệnh truyền nhiễm với tỷ lệ tử vong cao, thường dẫn đến xuất huyết, suy đa cơ quan và tử vong. Các virus gây bệnh bao gồm Ebola (chủng Sudan, Bundibugyo) và Marburg.
Trong đó, bệnh do virus Ebola gây sốt cao, đau đầu, đau cơ, tiêu chảy, nôn mửa, phát ban, xuất huyết trong và ngoài cơ thể. Tỷ lệ tử vong có thể lên tới 50-90% tùy chủng. Còn bệnh do virus Marburg gây sốt, đau đầu dữ dội, tiêu chảy, xuất huyết, suy đa cơ quan; tỷ lệ tử vong dao động 24-88% trong các đợt dịch.
Hiện những bệnh này chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, chủ yếu điều trị hỗ trợ kiểm soát triệu chứng. Bệnh nhân cần cách ly nghiêm ngặt để ngăn dịch bùng phát.
Khu vực nghiên cứu, phát triển vaccine tại Oxford. Ảnh: Oxford
Về dự phòng, thế giới có hai vaccine được cấp phép phòng virus Ebola, chưa có mũi tiêm nào phòng bệnh cho virus Sudan hay Marburg. Trong khi đó, hai virus là nguyên nhân của nhiều đợt bùng phát bệnh gần đây tại khu vực cận Sahara.
Do đó, các chuyên gia Oxford tập trung vào phát triển vaccine đa giá, cho phép tiêm chủ động cho các nhóm nguy cơ cao, thay vì chỉ phản ứng khi dịch đã bùng phát. Trí tuệ nhân tạo sẽ được sử dụng để thiết kế kháng nguyên, sau đó thử nghiệm trên hai nền tảng khác gồm vaccine ChAdOx của Oxford và mRNA của Moderna. Các ứng viên tiềm năng sẽ được đánh giá tiền lâm sàng trước khi tiến tới thử nghiệm lâm sàng giai đoạn I tại Anh, nhằm xác định độ an toàn và khả năng tạo miễn dịch.
Đầu tháng 1, dự án đã nhận được 26,7 triệu USD tài trợ từ Coalition for Epidemic Preparedness Innovations (CEPI) và chương trình Horizon Europe của Liên minh châu Âu. Nhóm sẽ thực hiện nghiên cứu gồm Vaccine Group Oxford, Viện Khoa học Đại dịch (Đại học Oxford), Viện Phát hiện Thuốc thuộc University of Leipzig, cùng Công ty Công nghệ sinh học Moderna.
Sáng kiến này cũng góp phần thúc đẩy chương trình "Sứ mệnh 100 ngày" của CEPI, mục tiêu rút ngắn thời gian phát triển vaccine xuống còn 100 ngày kể từ khi phát hiện một mầm bệnh mới. Những dữ liệu thu được sẽ bổ sung cho "Thư viện vaccine bệnh X", giúp cộng đồng khoa học toàn cầu sẵn sàng ứng phó với các virus mới có nguy cơ gây đại dịch trong tương lai.
(Theo CEPI, Oxford)
