Hôm thứ Ba, Trung Quốc thông báo áp đặt lệnh trừng phạt với 5 công ty con của Hanwha Ocean Co. (Hàn Quốc) có trụ sở tại Mỹ. Động thái này được xem là phản ứng “ăn miếng trả miếng” sau các biện pháp hạn chế vận tải của Washington nhằm vào doanh nghiệp Trung Quốc.
Ngay sau thông tin này, thị trường chứng khoán toàn cầu đồng loạt giảm điểm, khi giới đầu tư lo ngại xung đột thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới có thể kéo dài và làm chậm đà phục hồi kinh tế toàn cầu.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent lập tức chỉ trích Bắc Kinh, cho rằng “Trung Quốc yếu đi nên muốn kéo các nền kinh tế khác xuống cùng”. Bình luận này cho thấy thái độ ngày càng gay gắt từ phía Washington trước những động thái đáp trả từ Trung Quốc.
Vì sao ông Trump nói Trung Quốc “thù địch kinh tế”?
Trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Trung Quốc “cố tình không mua đậu tương Mỹ” và coi đây là một “hành động thù địch về kinh tế”. Ông nói chính quyền của mình đang cân nhắc giảm thương mại với Trung Quốc như một biện pháp trả đũa, trong đó có thể chặn nhập khẩu dầu ăn từ quốc gia châu Á này.
Đây là bước leo thang mới nhất trong chuỗi hành động “ăn miếng trả miếng” giữa hai bên. Trước đó, Bắc Kinh đã tạm ngừng nhập khẩu đậu tương Mỹ, gây thiệt hại lớn cho các nông dân Mỹ – nhóm cử tri quan trọng của ông Trump.
Điều đáng chú ý là chỉ một ngày trước, ông Trump còn tỏ ý hòa hoãn khi đăng trên Truth Social rằng: “Đừng lo, Trung Quốc rồi sẽ ổn. Tôi và Chủ tịch Tập Cận Bình đều không muốn suy thoái. Mỹ muốn giúp Trung Quốc, không muốn gây hại.”Tuy nhiên, những phát biểu mâu thuẫn cho thấy chính sách thương mại của ông Trump vẫn đầy biến động, khiến thị trường khó đoán định.
Những biện pháp mới đang được áp dụng trong cuộc chiến thuế quan này
Căng thẳng leo thang bắt đầu từ tuần trước, khi ông Trump tuyên bố sẽ áp thêm 100% thuế lên hàng hóa Trung Quốc từ ngày 1/11, nhằm đáp trả việc Bắc Kinh siết xuất khẩu đất hiếm – nguyên liệu chiến lược trong ngành công nghệ.
Đáp lại, Trung Quốc tăng phí cảng đối với tàu Mỹ, điều tra chống độc quyền với tập đoàn công nghệ Qualcomm và tạm dừng mua nông sản Mỹ. Mức thuế của Bắc Kinh đối với hàng Mỹ đã tăng lên tới 125%, trong khi phía Mỹ cũng chuẩn bị áp mức thuế lên đến 145% với một số mặt hàng Trung Quốc.
Các chuyên gia của Goldman Sachs ước tính người tiêu dùng Mỹ sẽ phải gánh hơn một nửa chi phí thuế quan mới, khi các doanh nghiệp buộc phải tăng giá sản phẩm để bù đắp chi phí nhập khẩu. Riêng các khoản thuế mới đối với đồ nội thất, tủ bếp và gỗ đã bắt đầu có hiệu lực trong tháng 10.
Tác động chính trị và kinh tế của “cuộc chiến thuế” mới
Theo kế hoạch, Tòa án Tối cao Mỹ sẽ xem xét tính hợp pháp của các sắc thuế “có đi có lại” mà ông Trump áp dụng. Nếu tòa tuyên vô hiệu hóa, đây sẽ là đòn giáng mạnh vào chiến lược thương mại mà ông đang dùng làm nền tảng cho chiến dịch tái tranh cử.
Trong khi đó, giới doanh nghiệp và nhà đầu tư lo ngại “bão thuế” có thể khiến lạm phát tăng và đe dọa đà phục hồi của nền kinh tế Mỹ. Nhiều tập đoàn đang trì hoãn các kế hoạch mở rộng, chờ đợi diễn biến chính sách từ Nhà Trắng.
Còn tại Trung Quốc, chính quyền Bắc Kinh đang cố gắng kiểm soát tác động từ bên ngoài, trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế nội địa chậm lại và áp lực xuất khẩu gia tăng. Cuộc đối đầu thương mại này, theo các chuyên gia, có thể tạo ra những biến động chưa từng có với chuỗi cung ứng toàn cầu.
