Ông Trump có khả năng ngăn chặn đà tăng kinh hoàng của xăng dầu vì chiến sự Iran? Ảnh IT
Người lái xe tại Mỹ đã bắt đầu cảm nhận rõ áp lực giá nhiên liệu. Giá xăng tăng lên 3,32 USD mỗi gallon vào thứ Sáu, mức cao nhất kể từ tháng 9/2024, theo dữ liệu của AAA.
Đà tăng của giá dầu bắt nguồn từ việc eo biển Hormuz gần như bị đóng cửa. Đây là tuyến thương mại quan trọng nằm ngoài khơi phía nam Iran, nơi vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu thô toàn cầu.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã có động thái nhằm kiềm chế đà tăng của giá dầu vào cuối ngày thứ Năm, khi thông báo trên mạng xã hội X rằng Mỹ sẽ cho phép các công ty Ấn Độ mua một số dầu thô của Nga trong vòng 30 ngày, nhằm tăng nguồn cung toàn cầu.
Tuy nhiên, động thái này dường như không trấn an được các nhà giao dịch đang lo lắng, khi giá dầu vẫn tiếp tục tăng.
Theo các nhà phân tích ngành năng lượng trao đổi với ABC News, chính quyền Trump vẫn còn nhiều lựa chọn chính sách khác để đối phó với đà tăng giá, bao gồm sử dụng Kho Dự trữ Dầu Chiến lược của Mỹ (SPR) hoặc chấm dứt cuộc xung đột.
Dưới đây là những bước mà ông Trump có thể thực hiện để hạ nhiệt giá dầu và giá xăng, theo nhận định của các chuyên gia.
Bảo hiểm tàu chở dầu do chính phủ hỗ trợ và hộ tống của Hải quân Mỹ
Vào thứ Ba, ông Trump đã đưa ra hai biện pháp nhằm giải quyết tình trạng tàu chở dầu ngừng hoạt động tại eo biển Hormuz: cung cấp bảo hiểm vận tải do chính phủ hỗ trợ và hộ tống bằng Hải quân Mỹ.
Theo các nhà phân tích, về lý thuyết, các chính sách này có thể khôi phục nguồn cung dầu và kéo giá xuống, bởi các tàu vận tải có thể sẵn sàng đi qua eo biển hơn nếu được bảo đảm an toàn.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội, Tổng thống Donald Trump đã yêu cầu chính phủ liên bang cung cấp “bảo hiểm rủi ro chính trị và các bảo đảm tài chính cho toàn bộ hoạt động thương mại hàng hải, đặc biệt là năng lượng, đi qua Vịnh Ba Tư".
Ông cũng cho biết nếu cần thiết, Hải quân Mỹ sẽ bắt đầu hộ tống các tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz càng sớm càng tốt.
“Dù thế nào đi nữa, Mỹ sẽ đảm bảo dòng chảy năng lượng tự do cho thế giới”, ông Trump viết.
Theo Christopher Tang, giáo sư quản lý chuỗi cung ứng tại Đại học California ở Los Angeles, ý tưởng bảo hiểm tàu chở dầu do chính phủ bảo trợ có thể là một giải pháp tạm thời, vì các công ty vận tải sẽ được giảm phí bảo hiểm và được đảm bảo bồi thường nếu xảy ra thiệt hại hoặc mất hàng.
Tuy nhiên, ông cho rằng biện pháp này có thể tốn kém đáng kể đối với chính phủ Mỹ, vì nhà nước sẽ phải gánh rủi ro cho một phần lớn ngành dầu mỏ trị giá hàng nghìn tỷ USD.
Một số nhà phân tích khác cũng lưu ý rằng bảo hiểm do chính phủ cung cấp không giải quyết được nguy cơ thương vong đối với thủy thủ đoàn.
Cuối cùng, chính sách này có thể không tác động nhiều đến giá dầu, bởi nó khó có khả năng khôi phục hoàn toàn lưu lượng tàu chở dầu.
“Tôi nghĩ tác động sẽ rất nhỏ”, ông Tang nói.
Ngư dân đánh bắt cá phía trước các tàu chở dầu ở phía nam eo biển Hormuz, ngoài khơi thị trấn Ras Al Khaimah thuộc Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, ngày 19/1/2012. Ảnh ABC News.
Trong khi đó, việc Hải quân Mỹ hộ tống tàu chở dầu có thể giúp giảm bớt lo ngại về an toàn của các công ty vận tải và thủy thủ đoàn, một số chuyên gia cho biết.
Dominic Pappalardo, chiến lược gia đa tài sản của Morningstar Investment Management, nói rằng biện pháp này cụ thể và thực tế hơn trong việc hỗ trợ vận chuyển dầu qua eo biển.
Theo dữ liệu của Kpler, khoảng 100 tàu chở dầu và tàu hàng đi qua eo biển Hormuz mỗi ngày.
Quy mô lưu lượng này có thể tạo ra thách thức lớn cho Hải quân Mỹ, bởi lực lượng này sẽ phải triển khai đủ phương tiện để bảo vệ từng con tàu trong vùng biển chỉ rộng khoảng 21 dặm tại điểm hẹp nhất.
“Tôi rất nghi ngờ rằng biện pháp này sẽ được triển khai ở quy mô đủ lớn để tạo ra tác động đáng kể”, giáo sư kỹ thuật dầu khí Ramanan Krishnamoorti của Đại học Houston nhấn mạnh.
Kho Dự trữ Dầu Chiến lược
Mỹ cũng có thể sử dụng hàng triệu thùng dầu trong Kho Dự trữ Dầu Chiến lược (SPR) nhằm giảm bớt tình trạng thiếu hụt nguồn cung toàn cầu, các nhà phân tích cho biết.
SPR được thành lập sau lệnh cấm vận dầu của các nước Arab vào đầu những năm 1970, khi cuộc khủng hoảng năng lượng bùng nổ.
Kho dự trữ này có thể chứa tối đa khoảng 714 triệu thùng dầu, được lưu trữ trong các hang muối ngầm lớn, bảo vệ nghiêm ngặt dọc theo bờ biển vùng Vịnh của bang Louisiana và Texas.
Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ, tính đến tuần trước, kho dự trữ còn khoảng 415 triệu thùng, tương đương 58% công suất tối đa.
Để so sánh, khoảng 20 triệu thùng dầu đi qua eo biển Hormuz mỗi ngày. Vì vậy, nếu cố gắng bù đắp lượng thiếu hụt này, kho dự trữ có thể nhanh chóng bị rút cạn.
“Đây là nguồn tài nguyên rất quý giá. Nhưng có lẽ sẽ không đủ dầu", ông Krishnamoorti nói nhấn mạnh.
Ngoài ra, nguồn cung mới từ SPR sẽ đến chậm vài tuần, vì dầu phải được vận chuyển đến các quốc gia châu Á vốn phụ thuộc vào nguồn dầu đi qua eo biển.
Do sản lượng dầu của Mỹ hiện vẫn mạnh, các quan chức có thể muốn giữ lại kho dự trữ này phòng trường hợp xảy ra khủng hoảng năng lượng trong nước trong tương lai.
Tuy vậy, việc sử dụng SPR có thể đóng vai trò tín hiệu cho thị trường rằng chính phủ Mỹ nghiêm túc trong việc kiểm soát giá dầu.
“Tôi không chắc nó sẽ thay đổi hoàn toàn tình trạng thiếu hụt toàn cầu, nhưng nó có thể giúp giảm bớt nỗi lo của thị trường”, ông Krishnamoorti nói.
Chấm dứt chiến tranh
Một số chuyên gia cho rằng cách hiệu quả nhất để đảo ngược đà tăng của giá dầu là chấm dứt xung đột.
Pappalardo và Krishnamoorti cho biết về lý thuyết, một lệnh ngừng bắn với Iran có thể khôi phục lưu thông qua eo biển Hormuz và chấm dứt tình trạng thiếu hụt nguồn cung toàn cầu.
Ông Timothy Fitzgerald, giáo sư kinh tế kinh doanh tại Đại học Tennessee, cũng đưa ra nhận định tương tự.
“Nếu chiến sự chấm dứt và các công ty bảo hiểm hàng hải cảm thấy yên tâm hơn khi bảo hiểm cho tàu đi qua eo biển, điều đó sẽ giảm bớt áp lực trong ngắn hạn”, ông Fitzgerald nói.
Theo ông, việc kết thúc chiến tranh cuối cùng có thể đưa giá dầu trở lại mức trước khi xung đột bùng nổ.
Giá dầu thô Mỹ đã vượt 92 USD mỗi thùng vào thứ Sáu, tăng 46% so với một tháng trước.
Việc giá dầu giảm hoàn toàn mức tăng này là điều có thể xảy ra nếu đạt được thỏa thuận hòa bình, nhưng quá trình đó có thể mất nhiều thời gian, ngay cả khi bạo lực đã chấm dứt.
“Con đường để giá quay trở lại vẫn còn dài và tôi không kỳ vọng nó sẽ điều chỉnh nhanh chóng”, Fitzgerald nói.
Các quan chức quân sự Mỹ cho biết sức mạnh hỏa lực của Iran đã suy giảm đáng kể. Theo Tư lệnh CENTCOM, Đô đốc Brad Cooper, các cuộc tấn công bằng tên lửa của Iran đã giảm 90% so với ngày đầu chiến tranh. Các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran cũng giảm 83%.
Tuy vậy, khả năng đạt được lệnh ngừng bắn dường như còn xa vời vào thời điểm hiện tại.
Tổng thống Donald Trump hôm thứ Sáu dường như bác bỏ khả năng thỏa hiệp để kết thúc chiến tranh, khi tuyên bố trên mạng xã hội rằng sẽ “không có thỏa thuận nào với Iran ngoài đầu hàng vô điều kiện".
