Hệ thống Xôi lạc TV tồn tại nhiều năm đầy tinh vi trước khi bị triệt phá
Vừa qua, ngày 5/3, cơ quan chức năng đã triệt phá hệ thống phát sóng lậu bóng đá Xôi lạc TV và khởi tố hàng chục đối tượng liên quan.
Theo kết quả điều tra ban đầu, hệ thống Xôi lạc TV hoạt động bằng cách tiếp sóng trái phép các giải bóng đá có bản quyền rồi phát miễn phí trên internet để thu hút lượng truy cập lớn. Từ đó, các đối tượng thu lợi thông qua quảng cáo, đặt banner và điều hướng người xem sang các nền tảng cá cược trực tuyến.
Trước khi bị triệt phá, nhiều website như Xôi lạc TV đã tồn tại dưới nhiều tên miền khác nhau trong nhiều năm.
Cục A05, Bộ Công an triệt phá hệ thống Xôi Lạc TV, khởi tố 30 đối tượng xâm phạm bản quyền và đánh bạc. Ảnh: CACC.
Chia sẻ với PV Dân Việt, chuyên gia công nghệ Dương Ngô Anh cho rằng có ba nguyên nhân chính khiến các nền tảng này khó bị triệt phá hoàn toàn.
Thứ nhất, mô hình vận hành phân tán. Website chỉ đóng vai trò cổng truy cập, trong khi hệ thống phát video, máy chủ lưu trữ và dịch vụ phân phối nội dung thường được đặt ở nhiều quốc gia khác nhau. Điều này khiến việc xác định và xử lý toàn bộ hệ thống kỹ thuật trở nên phức tạp.
Thứ hai, chi phí vận hành thấp. Với sự phổ biến của các dịch vụ máy chủ ảo và nền tảng streaming, một trang phát lậu có thể được dựng lại trong thời gian rất ngắn với chi phí không quá lớn. Nếu một hệ thống bị chặn, quản trị viên có thể nhanh chóng thiết lập hệ thống mới.
Thứ ba, nhu cầu người xem lớn. Bóng đá là môn thể thao có lượng người theo dõi cao tại Việt Nam, trong khi không phải ai cũng sẵn sàng trả phí cho các dịch vụ truyền hình hoặc nền tảng OTT. Điều này tạo ra lượng truy cập lớn cho các website phát lậu, từ đó giúp chúng duy trì nguồn thu quảng cáo.
"Sự kết hợp của các yếu tố công nghệ, kinh tế và hành vi người dùng khiến việc xử lý các website phát lậu trở thành một cuộc rượt đuổi liên tục giữa đơn vị nắm bản quyền và các nền tảng vi phạm", chuyên gia Ngô Anh cho biết.
Khác với các nền tảng sở hữu bản quyền chính thức, các trang như Xôi lạc TV chủ yếu hoạt động theo mô hình re-stream (phát lại luồng video).
Thông thường, tín hiệu trận đấu được lấy từ nguồn phát hợp pháp như truyền hình trả tiền hoặc nền tảng OTT. Sau đó, luồng video được chuyển qua các máy chủ trung gian và phát lại cho người xem.
Trong mô hình này, trang web chỉ đóng vai trò như giao diện truy cập, còn luồng video thực tế có thể nằm ở một hệ thống máy chủ khác. Điều này đồng nghĩa với việc nếu một website bị chặn, quản trị viên vẫn có thể đưa luồng phát sang địa chỉ khác mà không cần thay đổi toàn bộ hệ thống.
Đây là lý do khiến việc chặn một website cụ thể không đồng nghĩa với việc chặn được toàn bộ nguồn phát.
Lời cảnh tỉnh từ vụ Xôi lạc TV
Thực tế theo ghi nhận trong tối 6/3 đến sáng 7/3 của PV Dân Việt, nhiều website lậu đăng phát các trận đấu thể thao, bóng đá vẫn hoạt động trong những ngày qua như xoilaczzlz, 90phutiu, 90phuttv.club...
Một trong những chiến thuật phổ biến của các trang phát lậu là liên tục thay đổi tên miền. Khi một địa chỉ bị chặn bởi nhà mạng, quản trị viên có thể kích hoạt ngay một tên miền dự phòng. Giao diện, dữ liệu và hệ thống phát video được sao chép sang địa chỉ mới chỉ trong thời gian ngắn.
Xử lý triệt để một số trang web lậu như Xôi lạc TV rất nhức nhối. Ảnh chụp màn hình
Không ít trang web chuẩn bị sẵn hàng loạt tên miền tương tự nhau, chỉ cần thay đổi một vài ký tự hoặc đuôi domain. Người dùng sau đó được dẫn sang địa chỉ mới thông qua các nhóm mạng xã hội hoặc kênh chat.
Do quy trình chặn tên miền thường cần thời gian xác minh và phối hợp giữa các đơn vị liên quan, nhiều website phát lậu có thể kịp thời “thay áo” trước khi bị chặn hoàn toàn.
Một yếu tố khác khiến việc xử lý các trang phát lậu trở nên khó khăn là hạ tầng máy chủ thường nằm ngoài lãnh thổ Việt Nam.
Nhiều website lựa chọn dịch vụ lưu trữ tại các quốc gia khác hoặc sử dụng máy chủ ảo (VPS) quốc tế. Khi đó, cơ quan chức năng trong nước chỉ có thể áp dụng các biện pháp như chặn truy cập từ phía nhà mạng, thay vì can thiệp trực tiếp vào hệ thống máy chủ.
Việc xử lý triệt để đòi hỏi sự phối hợp pháp lý xuyên biên giới với nhà cung cấp dịch vụ ở nước ngoài, quá trình thường phức tạp và mất nhiều thời gian.
Bản quyền các giải đấu thể thao lớn, đặc biệt là bóng đá châu Âu, có giá trị rất cao. Điều này khiến các đơn vị nắm bản quyền phải liên tục phối hợp với cơ quan quản lý và nhà mạng để ngăn chặn tình trạng phát lậu.
Chia sẻ với PV Dân Việt, luật sư Hoàng Việt (đoàn Luật sư TP.Hà Nội) cho rằng việc phát lại các trận đấu bóng đá khi không có sự cho phép của đơn vị sở hữu bản quyền là hành vi vi phạm quyền tác giả và quyền liên quan.
"Việc thu tín hiệu từ nguồn phát chính thức rồi phát lại trên internet để thu hút người xem và quảng cáo là hành vi xâm phạm quyền khai thác thương mại của đơn vị nắm bản quyền", luật sư Việt cho biết.
“Các website phát lậu bóng đá có thể bị xử lý theo quy định về vi phạm quyền tác giả, quyền liên quan trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ. Tùy mức độ vi phạm, cá nhân hoặc tổ chức vận hành website có thể bị xử phạt hành chính, buộc gỡ bỏ nội dung vi phạm và bồi thường thiệt hại cho chủ sở hữu bản quyền".
Kết quả điều tra bước đầu xác định, ngoài vi phạm bản quyền, hệ thống Xôi Lạc TV còn lồng ghép quảng cáo, đường dẫn và cơ chế điều hướng người xem tới các nền tảng có liên quan đến hoạt động cờ bạc, đánh bạc trực tuyến.
"Trên nhiều trang phát lậu, các banner quảng cáo, hoặc đường link dẫn tới các nền tảng cá cược thường được đặt ở vị trí nổi bật nhằm thu hút người xem nhấp vào. Đây cũng là nguồn thu chính giúp các website này duy trì hoạt động. Việc quảng bá cá cược thông qua các website phát lậu có thể khiến một bộ phận người xem, đặc biệt là người trẻ, dễ bị cuốn vào các hoạt động cá độ trái phép", luật sư Việt lưu ý.
