"Đòn tấn công" mới từ Trung Quốc
Hai mươi năm trước, Trung Quốc khiến Mỹ sửng sốt với năng lực sản xuất và vận chuyển hàng hóa nhanh, rẻ chưa từng thấy. Sự bùng nổ xuất khẩu sau đó đã làm thay đổi nền kinh tế và chính trị Mỹ.
Theo The New York Times, hiện nay, một làn sóng "tấn công" mới từ Trung Quốc đang lan rộng toàn cầu, từ Indonesia đến Đức và Brazil.
Khi chính sách thuế quan của Tổng thống Mỹ Donald Trump bắt đầu đẩy Trung Quốc ra khỏi thị trường lớn nhất là Mỹ, các nhà máy Trung Quốc đã nhanh chóng chuyển hướng, xuất khẩu đồ chơi, ô tô và giày dép sang các quốc gia khác với tốc độ chóng mặt.
Tính đến thời điểm hiện tại trong năm nay, thặng dư thương mại của Trung Quốc với phần còn lại của thế giới đã lên tới gần 500 tỷ USD, tăng hơn 40% so với cùng kỳ năm ngoái.
Trong lúc hai siêu cường thế giới căng thẳng trong cuộc chiến thương mại, phần còn lại của thế giới đang chuẩn bị đối mặt với một làn sóng xuất khẩu thậm chí còn mạnh mẽ hơn từ Trung Quốc.
Leah Fahey, chuyên gia kinh tế về Trung Quốc tại Capital Economics, nhận định: “Trung Quốc có một lượng hàng hóa khổng lồ để xuất khẩu, và gần như không thể ngăn chặn sự chuyển dịch dòng chảy hàng hóa này, dù Mỹ có áp thuế lên Trung Quốc hay không.”
Một nhà ga vận chuyển ở Trùng Khánh, Trung Quốc, một trung tâm cho các tuyến đường thương mại giữa Trung Quốc và các nước Đông Nam Á. Ảnh: The New York Times
Theo phân tích của Fahey, thị phần toàn cầu của Trung Quốc đã tăng mạnh trên hầu hết các mặt hàng. Xu hướng này nhiều khả năng sẽ còn tiếp tục, bất chấp các rào cản thuế quan, bởi Bắc Kinh khó có khả năng thay đổi chiến lược phát triển dựa vào xuất khẩu của mình.
Nhiều nước đón làn sóng hàng hóa giá rẻ từ Trung Quốc
Trung Quốc đã giảm nhẹ tác động kinh tế từ sự sụt giảm mạnh nhu cầu tại Mỹ bằng cách chuyển hướng xuất khẩu sang Đông Nam Á, Mỹ Latinh và châu Âu. Tuy nhiên, điều này lại đẩy Trung Quốc vào nguy cơ xung đột với các đối tác thương mại khác, vốn cũng đang chịu áp lực từ Washington.
Tại Đức — nơi lượng hàng hóa Trung Quốc nhập vào trong tháng trước tăng 20% so với cùng kỳ năm ngoái — một số doanh nghiệp đã bày tỏ lo ngại với chuyên gia kinh tế Tommy Wu của Commerzbank. Các nhà sản xuất ô tô là nhóm cảm thấy lo ngại nhiều nhất.
Trung Quốc đã tăng sản lượng xe điện lên 45% trong năm nay, ngay cả khi các công ty trong nước đang phải đối mặt với cuộc chiến giá cả khốc liệt trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng sụt giảm. Theo Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc, xuất khẩu xe điện đã tăng 64,6% so với cùng kỳ năm ngoái.
Sự gia tăng xuất khẩu này khiến nhiều quốc gia nhập khẩu hàng hóa từ Trung Quốc chứng kiến ngành sản xuất trong nước suy giảm mạnh, kéo theo tình trạng mất việc làm và nhiều doanh nghiệp phá sản.
Tại Indonesia, nhiều nhà máy may mặc đã buộc phải đóng cửa vì không thể cạnh tranh với quần áo giá rẻ từ Trung Quốc. Ledema Gita Wiravastha, Chủ tịch Hiệp hội các nhà sản xuất sợi và sợi tổng hợp Indonesia, cho biết khoảng 250.000 người có nguy cơ mất việc trong ngành may mặc vào các năm 2023 và 2024.
Tại Thái Lan, một số nhà sản xuất phụ tùng ô tô đã đóng cửa do sức ép từ xe điện Trung Quốc. Ở Brazil, các nhà sản xuất ô tô đã yêu cầu chính phủ mở cuộc điều tra chống bán phá giá đối với ô tô Trung Quốc được bán trên thị trường nội địa.
Tại Singapore, chi phí sinh hoạt tăng cao trở thành một trong những chủ đề trọng tâm trong chiến dịch vận động tranh cử trước cuộc bỏ phiếu diễn ra vào tháng trước.
Các nhà kinh tế tại Nomura nhận định rằng lạm phát cơ bản trong nước có thể bất ngờ giảm xuống mức thấp hơn phạm vi dự báo của Cơ quan Tiền tệ Singapore (MAS), do tác động từ làn sóng hàng nhập khẩu giá rẻ từ Trung Quốc.
Họ cảnh báo thêm: “Các lực lượng giảm phát có khả năng lan rộng khắp châu Á”, đồng thời dự đoán rằng các nền kinh tế trong khu vực sẽ ngày càng cảm nhận rõ ảnh hưởng từ “cuộc tấn công của Trung Quốc” trong những tháng tới.
Theo số liệu hải quan chính thức của Trung Quốc, xuất khẩu từ Trung Quốc sang khối ASEAN đã tăng 11,5% trong bốn tháng đầu năm so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi xuất khẩu sang Hoa Kỳ giảm 2,5%. Riêng trong tháng 4, xuất khẩu sang ASEAN tăng mạnh 20,8%, trong khi lượng hàng xuất sang Mỹ giảm hơn 21% so với cùng kỳ năm trước.
Các nhà kinh tế học của Nomura dự đoán Thái Lan có thể sẽ là quốc gia chịu tác động mạnh nhất từ làn sóng hàng hóa giá rẻ đến từ Trung Quốc, thậm chí có nguy cơ rơi vào tình trạng giảm phát trong năm nay. Trong khi đó, Ấn Độ, Indonesia và Philippines cũng được dự báo sẽ chứng kiến lạm phát giảm xuống dưới mức mục tiêu của các ngân hàng trung ương.
Theo NYT, CNBC
