Nvidia, Microsoft, Meta, Palantir cùng hơn 20 công ty khác vừa cùng phát đi một bức thư chung, kêu gọi giới lập pháp tránh đưa ra các "biện pháp hạn chế vội vàng" đối với các mô hình trí tuệ nhân tạo mã nguồn mở (open-weight models) - điều mà họ cho rằng sẽ "kìm hãm sự cạnh tranh hoặc đẩy làn sóng đổi mới sáng tạo ra ngoài nước Mỹ".
Các mô hình AI mã nguồn mở cho phép người dùng tự do tải về, chỉnh sửa và vận hành trên hệ thống hạ tầng của riêng mình. Chủ đề này đã trở thành tâm điểm của những tranh cãi gay gắt ngành công nghệ suốt những tuần gần đây.
Các mô hình mã nguồn mở đến từ Trung Quốc đang ngày càng bứt phá mạnh mẽ, đe dọa vị thế dẫn dắt của các tập đoàn Mỹ như OpenAI và Anthropic – những đơn vị vốn tập trung phát triển các mô hình mã nguồn đóng độc quyền. Trong bối cảnh đó, giới chức và dàn lãnh đạo doanh nghiệp Mỹ đang cân nhắc liệu có nên cấm cửa các mô hình của Trung Quốc tại thị trường Mỹ hay không.
Moonshot AI, một startup của Trung Quốc, càng làm gia tăng sự lo ngại vào đầu tháng này khi trình làng mô hình Kimi K3 với hiệu suất vượt trội so với các sản phẩm hàng đầu của Mỹ trên một số bài kiểm tra tiêu chuẩn ngành (benchmarks). Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent chia sẻ với CNBC rằng Chính quyền ông Trump sẽ làm rõ liệu các công ty Trung Quốc có đánh cắp tài sản trí tuệ của Mỹ hay không, đồng thời khẳng định chính phủ "có đầy đủ công cụ để trừng phạt nếu hành vi trộm cắp này xảy ra."
Tuy nhiên, trong bức thư công bố mới đây, liên minh các công ty công nghệ Mỹ đã cảnh báo chống lại bất kỳ quyết định đường đột nào. Họ nhấn mạnh rằng các mô hình mã nguồn mở giúp củng cố tính cạnh tranh và đảm bảo lợi ích từ công nghệ được "chia sẻ rộng rãi thay vì tích tụ vào tay một vài tập đoàn."
"Chỉ dựa dẫm vào các mô hình mã nguồn đóng vốn dĩ không hề an toàn: chúng vẫn có thể bị xâm nhập, lạm dụng hoặc gặp sự cố theo những cách mà bên ngoài không thể phát hiện," bức thư nêu rõ. "Và việc tập trung các năng lực AI tiên tiến đằng sau một số ít mô hình đóng sẽ chỉ làm trầm trọng thêm rủi ro đó."
CEO Jensen Huang của Nvidia và CEO Satya Nadella của Microsoft đều đã chia sẻ bức thư này trên tài khoản mạng xã hội cá nhân.
Elon Musk - người đang vận hành một mảng kinh doanh AI dưới sự quản lý của công ty vũ trụ SpaceX - cũng chia sẻ bức thư trên mạng xã hội X với lời ủng hộ hoàn toàn. Dù vậy, SpaceX không chính thức ký tên vào văn bản này.
Trong khi đó, cả OpenAI và Anthropic chọn đứng ngoài. Hai công ty này không ký vào bức thư chung.
Greg Brockman, Chủ tịch OpenAI, cho biết rằng công ty ủng hộ việc tiếp cận công nghệ rộng rãi và ông không tham gia vào bất kỳ cuộc thảo luận nào với Chính quyền ông Trump về việc cấm các mô hình mã nguồn mở của Trung Quốc tại Mỹ.
"Về bản chất, tôi tin rằng việc ứng dụng AI là điều vô cùng quan trọng cần được đại chúng hóa," Brockman phát biểu trước báo giới trong một buổi họp báo tại New York. "Vì vậy, ở mức độ sâu xa hơn, việc có nhiều mô hình hơn, được sử dụng rộng rãi hơn là một tín hiệu tích cực."
CEO Sam Altman của OpenAI cũng đề cập đến bức thư trong một bài đăng trên X vào thứ Sáu, bày tỏ mong muốn nước Mỹ sẽ chiến thắng trên cả hai mặt trận: mô hình mã nguồn mở và mô hình độc quyền, đồng thời chia sẻ ông "rất vui khi thấy lời kêu gọi này."
Đầu tháng này, công ty AI Hugging Face đã phải nhờ đến một mô hình mã nguồn mở của công ty Trung Quốc Z.ai để ngăn chặn một cuộc tấn công mạng do các mô hình biến chất của OpenAI thực hiện. OpenAI đã công khai vụ tấn công và mô tả đây là một "sự cố an ninh mạng chưa từng có tiền lệ."
Yacine Jernite, Trưởng bộ phận Học máy (Machine Learning) tại Hugging Face, chia sẻ với CNBC rằng ban đầu họ đã thử dùng mô hình Fable 5 của Anthropic để phân tích cuộc tấn công. Tuy nhiên, phương án này thất bại vì cơ chế rào chắn bảo vệ của Fable 5 không thể nhận diện được việc Hugging Face đang nỗ lực tự vệ.
Jernite cho biết Hugging Face sau đó đã chuyển sang sử dụng mô hình GLM 5.2 của Z.ai và đã khống chế cuộc tấn công "rất nhanh chóng nhờ mô hình này."
Ở một diễn biến khác, Cố vấn Nhà Trắng Michael Kratsios hôm thứ Tư cho rằng Moonshot AI đã phát triển mô hình Kimi K3 bằng phương pháp "chưng cất" (distillation) công nghệ từ Anthropic. Chưng cất là thuật ngữ chỉ phương pháp huấn luyện AI, trong đó một mô hình nhỏ hơn, năng lực thấp hơn được xây dựng dựa trên dữ liệu đầu ra của một mô hình mạnh hơn có sẵn.
Kratsios viết trên X rằng việc chưng cất AI hợp pháp đóng vai trò thiết yếu trong hệ sinh thái đổi mới mở, nhưng ông cảnh báo rằng "hành vi chưng cất công nghiệp quy mô lớn, lén lút nhằm đánh cắp công nghệ độc quyền của Mỹ" là "không thể chấp nhận được."
Đáp lại, trong bức thư mới đây, các doanh nghiệp công nghệ Mỹ cho rằng những lo ngại về hành vi chưng cất bất hợp pháp nên được giải quyết thông qua "các khuôn khổ pháp lý và thương mại có mục tiêu," thay vì áp đặt "các hạn chế diện rộng lên những kỹ thuật vốn đóng vai trò then chốt đối với sự phát triển của AI."
"Vị thế dẫn dắt AI của chúng ta sẽ không được đánh giá dựa trên một mô hình AI đơn lẻ, mà phụ thuộc vào việc nước Mỹ có thể xây dựng được một hệ sinh thái mở, mạnh mẽ và lan tỏa đến mọi ngành nghề hay không," bức thư kết luận. "Đây là yếu tố cốt lõi để tạo ra cơ hội đổi mới và mang lại thịnh vượng cho toàn đất nước."
Theo: CNBC, Fortune
