NHNN cho biết, sau hơn 6 năm triển khai, Thông tư số 02/2020/TT-NHNN đã tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động thanh toán, chuyển tiền trong kinh doanh chuyển khẩu hàng hóa. Tuy nhiên, quá trình thực hiện phát sinh một số vướng mắc do quy định trước đây chưa bao quát doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Trong khi đó, quy định mới của Chính phủ đã bổ sung nhóm đối tượng này được phép kinh doanh chuyển khẩu hàng hóa, vì vậy NHNN xây dựng Thông tư mới để bảo đảm đồng bộ về pháp lý, đồng thời đáp ứng nhu cầu thanh toán hợp pháp của doanh nghiệp.
Về cơ bản, dự thảo không thay đổi lớn so với Thông tư hiện hành. Điểm đáng chú ý là quy định về đối tượng áp dụng được sửa đổi theo hướng phù hợp với quy định mới, áp dụng đối với thương nhân Việt Nam tham gia hoạt động kinh doanh chuyển khẩu hàng hóa, cùng các ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài được phép kinh doanh, cung ứng dịch vụ ngoại hối và các tổ chức, cá nhân có liên quan.
Ảnh minh họa. Thiết kế: Hồng Sơn
Đối với doanh nghiệp, dự thảo tiếp tục quy định mọi hoạt động thanh toán và chuyển tiền liên quan đến kinh doanh chuyển khẩu hàng hóa phải thực hiện thông qua ngân hàng được phép. Đáng chú ý, mỗi giao dịch chuyển khẩu phải thực hiện việc thanh toán cho hợp đồng mua hàng và nhận tiền từ hợp đồng bán hàng tại cùng một ngân hàng được phép. Doanh nghiệp được sử dụng ngoại tệ trên tài khoản thanh toán bằng ngoại tệ hoặc ngoại tệ mua từ ngân hàng được phép để thanh toán cho hợp đồng mua hàng hóa.
Theo NHNN, hoạt động chuyển khẩu tiềm ẩn rủi ro chuyển tiền bất hợp pháp ra nước ngoài do hàng hóa được mua bán giữa các nước khác mà không qua Việt Nam, không có tờ khai hải quan xuất nhập khẩu. Vì vậy, dự thảo quy định việc chuyển tiền thanh toán ra nước ngoài và nguồn thu ngoại tệ từ nước ngoài của cùng một giao dịch chuyển khẩu phải được thực hiện tại một tổ chức tín dụng được phép. Quy định này nhằm giúp ngân hàng theo dõi đồng thời dòng tiền chuyển ra và nguồn ngoại tệ chuyển về của từng giao dịch.
Đối với ngân hàng được phép, dự thảo yêu cầu xây dựng quy định nội bộ, trong đó quy định việc kiểm tra đồng thời hợp đồng mua hàng hóa và hợp đồng bán hàng hóa trong cùng một giao dịch kinh doanh chuyển khẩu khi thực hiện chuyển tiền ra nước ngoài; thống kê, theo dõi số liệu chuyển tiền ra và nhận tiền về trong cùng một giao dịch chuyển khẩu. Đồng thời, khi thực hiện bán ngoại tệ, thanh toán và chuyển tiền cho khách hàng, ngân hàng được phép có trách nhiệm xem xét, kiểm tra, lưu giữ các giấy tờ, chứng từ phù hợp với giao dịch thực tế, bảo đảm việc cung ứng dịch vụ ngoại hối đúng mục đích và phù hợp với quy định về phòng, chống rửa tiền cũng như các quy định pháp luật có liên quan.
Về phía thương nhân, dự thảo quy định khi mua ngoại tệ, thanh toán và chuyển tiền phục vụ kinh doanh chuyển khẩu hàng hóa phải xuất trình các giấy tờ, chứng từ theo yêu cầu của ngân hàng được phép và chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực của các hồ sơ đã cung cấp. Đồng thời, thương nhân phải cung cấp thông tin về nguồn tiền nhận từ hợp đồng bán hàng hóa để ngân hàng theo dõi số liệu chuyển tiền ra và nhận tiền về trong cùng một giao dịch chuyển khẩu. Dự thảo cũng quy định thương nhân không được sử dụng bộ hồ sơ chứng từ của một giao dịch kinh doanh chuyển khẩu hàng hóa để mua ngoại tệ, thanh toán và chuyển tiền tại nhiều ngân hàng được phép.
