Nhưng lịch sử thời đại không dừng lại, khi hoàn thành những sứ mệnh bi thương, sông lại vẫn chảy đời sông, đắp bồi đôi bờ tươi tốt, xây những làng mạc, phố phường từ thượng nguồn đến hạ du.
"Ơi dòng Gianh, dòng Gianh… Bây giờ sang sông không phải đợi đò. Bắc cầu sông quê cho đôi lứa hẹn hò" là lời đoạn điệp khúc trong bài Tâm tình với dòng Gianh (nhạc Hoàng Sông Hương, phỏng thơ Lý Hoài Xuân). Nhưng đó là chuyện mới đây. Còn dòng sông lớn của Quảng Bình (tên khác là Linh Giang) này đã có một lịch sử bi tráng thời phong kiến. Thủa Trịnh - Nguyễn phân tranh (1570 - 1786), sông Gianh được coi là ranh giới chia cắt Đàng Trong và Đàng Ngoài. Thời điểm này, các cuộc chiến tranh kéo dài triền miên, lên tới gần nửa thế kỷ. Cũng trên dòng sông có khởi nguồn từ ngọn Cô Pi (độ cao hơn 2.017 m, ở huyện Minh Hóa) này, trong 2 cuộc kháng chiến vệ quốc cũng từng là "địa chỉ" bị đánh phá nặng nề, thường xuyên bị chia cắt.
