Chiều 2/2, sau 7 ngày làm việc, TAND Hà Nội tuyên án với 23 bị cáo trong vụ án đưa và nhận hối lộ, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, diễn ra giữa công ty dược và 13 bệnh viện, trung tâm y tế toàn quốc.
Trong đó, ông Huỳnh Nguyễn Lộc, 45 tuổi, bị xác định nhận hối lộ nhiều nhất. Mỗi lần đều bảo trợ lý đi lấy và dùng "ám hiệu" để xác nhận.
Bị cáo Huỳnh Nguyễn Lộc, cựu Viện trưởng Y dược học dân tộc TP HCM. (Ảnh: Danh Lam).
Cùng tội danh, cựu Giám đốc Bảo hiểm xã hội tỉnh Bắc Giang Thân Đức Lại bị tuyên 5 năm tù; bà Trương Thị Thu Hương - cựu Giám đốc Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Thái Nguyên, 9 năm 6 tháng; Võ Thị Kim Loan - cựu giám đốc Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Bến Tre, 5 năm 6 tháng.
Ông Phạm Văn Cách, Chủ tịch Công ty cổ phần dược phẩm Sơn Lâm (người đưa hối lộ 71 tỷ đồng) bị phạt 7 năm tù về tội Đưa hối lộ và 8 năm tù về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản, tổng hợp 15 năm; ông Nguyễn Mạnh Quyền - cựu Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Y dược LanQ, bị tuyên 19 năm. Các bị cáo còn lại lĩnh 2 năm đến 8 năm 6 tháng tù về tội Nhận hối lộ.
Tất cả bị cáo phải nộp lại toàn bộ số tiền hưởng lợi bất chính.
HĐXX đánh giá hành vi của các bị cáo là nghiêm trọng, cần xử lý nghiêm để răn đe. Tuy nhiên, khi quyết định mức án, tòa cân nhắc các tình tiết giảm nhẹ, vai trò trong vụ án, thành tích công tác... để đưa ra mức hình phạt phù hợp.
Thông qua vụ án, HĐXX kiến nghị Bảo hiểm Xã hội các tỉnh, thành phố và Sở Y tế tăng cường quản lý hoạt động cung ứng thuốc theo bảo hiểm y tế, nhằm bảo đảm quyền lợi cho người tham gia.
Nhiều người nhận tiền nhưng không bị xử lý
Nhiều người liên quan không bị xử lý, gồm người thân của các bị cáo, người giúp chuyển tiền hoặc cho mượn tài khoản để nhận tiền. Theo tòa, những người này không biết nguồn gốc số tiền, không hưởng lợi, không có động cơ vi phạm pháp luật, nên việc cơ quan điều tra không xử lý là có căn cứ.
Tòa cũng xác định có 13 cá nhân thuộc các bệnh viện, trung tâm y tế khác từng nhận tiền từ Công ty Sơn Lâm. Tuy nhiên, kết quả điều tra cho thấy họ không thỏa thuận, không yêu cầu chi tiền. Việc đưa tiền do phía công ty chủ động, tự nguyện bồi dưỡng, ủng hộ công tác phòng, chống dịch Covid-19 hoặc vào dịp lễ, Tết.
Sau khi nhận tiền, các đơn vị này sử dụng để mua sắm trang thiết bị y tế, chi cho hoạt động chung, làm từ thiện, không phục vụ chi tiêu cá nhân, nên không có căn cứ xem xét trách nhiệm hình sự.
Ngoài ra, chủ hãng dược Sơn Lâm là ông Cách khai đã chi tiền hoa hồng cho 97 cá nhân khác tại các bệnh viện, trung tâm y tế. Tuy nhiên, ngoài lời khai, cơ quan điều tra không thu thập được tài liệu, chứng cứ liên quan, nên không đủ căn cứ xem xét trách nhiệm hình sự đối với những người này.
Phiên tòa được điều hành bởi chủ tọa Đinh Quốc Trí. (Ảnh: Danh Lam).
Bản án xác định, 23 bị cáo trong vụ án này liên quan hai nhóm sai phạm: gian lận hóa đơn, nguồn gốc thuốc để trục lợi tiền thanh toán bảo hiểm xã hội và đưa nhận hối lộ để tuồn thuốc vào nhiều bệnh viện.
Ở nhóm sai phạm thứ nhất, ông Quyền, chủ Bệnh viện LanQ ở tỉnh Bắc Giang, bị xác định thông đồng để công ty của ông Cách trúng thầu cung cấp thuốc.
Giá thuốc sau đó bị hai ông chủ nâng khống, dùng thuốc khác dán đè nhãn của Sơn Lâm bán trong quá trình điều trị cho bệnh nhân tại bệnh viện. LanQ sau đó được Bảo hiểm Xã hội tỉnh Bắc Giang thanh toán 40 tỷ đồng. Trong đó, 18 tỷ đồng được xác định là tiền trục lợi trái phép từ hành vi lừa đảo.
Trong quá trình này, ông Lại, cựu giám đốc BHXH Bắc Giang được LanQ hối lộ 700 triệu đồng để được ứng tiền, thanh toán tiền thuốc nhanh dù LanQ chưa đủ giấy tờ.
Tại phiên tòa, ông Lại khai có nhận tiền và kể khổ khi bị doanh nghiệp "lao vào phòng làm việc", nhét phong bì tiền trong tập tài liệu hoặc chạy theo ông để đưa tiền. Ông cho rằng khi cầm tiền, nhận thức pháp luật còn hạn chế, không nghĩ đó là nhận hối lộ. Ông từng từ chối nhung hươu quý, phong bì dày của bệnh viện, những món quà giá trị hơn rất nhiều.
Ở nhóm sai phạm thứ hai, liên quan ông Cách và quá trình đưa hối lộ 71 tỷ đồng cho sếp 13 bệnh viện để được bán thuốc, dược liệu.
Ông Cách khai đưa tiền nhằm tránh bị "gây khó dễ". Tiền được chuyển khoản hoặc đưa thẳng tiền mặt, trực tiếp cho sếp bệnh viện hoặc tài khoản của người quen, tùy nhu cầu.
Ví dụ, bà Hương, cựu giám đốc Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Thái Nguyên sẽ bảo chuyển vào tài khoản em gái, ghi nội dung chuyển khoản là "cọc mua đất". Nhưng bà phân trần, nhận qua tài khoản để dễ hạch toán khi tiêu tiền cho việc chung của viện, vì nếu là của hối lộ, bà đã nhận bằng tiền mặt.
Trong khi ông Lộc, cựu viện trưởng của Viện Y dược học dân tộc TP HCM, phản đối cáo buộc gay gắt, nói "không có nhu cầu" nhận hối lộ vì làm ra nhiều tiền, bạn bè có điều kiện thường xuyên hỗ trợ.
