PGS.TS Nguyễn Lê Xuân Trường, sinh năm 1982 tại TP.HCM, là cựu học sinh và sinh viên trường Phổ thông Năng khiếu và Đại học Khoa học Tự nhiên thuộc Đại học Quốc Gia TP.HCM.
Năm 2004, anh tốt nghiệp cử nhân ngành Công nghệ sinh học. Sau đó, anh lấy bằng tiến sĩ ngành sinh học phân tử tại trường Y thuộc Đại học Sungkyunkwan, Hàn Quốc năm 2010 và thực hiện nghiên cứu sau tiến sĩ tại trường Y thuộc Đại học Stanford, Mỹ.
Anh hiện là Phó Giáo sư tại City of Hope Comprehensive Cancer Center (California, Mỹ) – một trong những trung tâm nghiên cứu và điều trị ung thư hàng đầu thế giới.
PGS.TS Nguyễn Lê Xuân Trường. (Ảnh: NVCC)
PGS.TS Nguyễn Lê Xuân Trường đồng thời tham gia giảng dạy và nghiên cứu trong lĩnh vực huyết học, cấy ghép tế bào tạo máu, cũng như hợp tác liên ngành tại Translational Genomics Research Institute (TGen, Arizona, Mỹ), nơi tập trung nhiều nhóm khoa học tiên phong về y học chính xác.
Theo hồ sơ học thuật, đến nay anh là tác giả và đồng tác giả của hơn 60 công trình khoa học quốc tế, nhiều bài đăng trên các tạp chí uy tín như: Nature Medicine, Nature Communications, Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS), Blood hay Leukemia.
Ngoài các công trình học thuật, PGS.TS Nguyễn Lê Xuân Trường đang là chủ nhiệm và đồng chủ nhiệm nhiều đề tài R01 do National Institutes of Health (NIH) tài trợ, một trong những nguồn tài trợ cạnh tranh và uy tín nhất toàn cầu trong lĩnh vực y sinh. Đồng thời, anh tham gia vai trò biên tập viên của các tạp chí quốc tế thuộc hệ thống Nature Publishing Group và sở hữu các bằng sáng chế liên quan đến phát triển liệu pháp điều trị ung thư.
Theo đuổi câu hỏi lớn về “gốc rễ” của ung thư
Trọng tâm nghiên cứu của PGS.TS Nguyễn Lê Xuân Trường là leukemia stem cells – tế bào gốc ung thư máu, nhóm tế bào được xem là nguyên nhân quan trọng dẫn đến tái phát và kháng điều trị.
Theo anh, một trong những vấn đề lớn nhất trong điều trị ung thư máu là sau khi bệnh nhân đáp ứng với liệu pháp ban đầu, một nhóm nhỏ tế bào vẫn có thể tồn tại và tiếp tục duy trì bệnh.
“Chính những tế bào này có khả năng tự làm mới và kháng lại nhiều phương pháp điều trị hiện nay. Nếu hiểu rõ cơ chế sinh học giúp chúng tồn tại, chúng ta có thể phát triển các liệu pháp nhắm trúng đích để loại bỏ tận gốc nguồn bệnh”, anh chia sẻ.
Các công trình của anh tập trung phân tích các cơ chế phân tử liên quan đến chuyển hóa năng lượng, điều hòa RNA và mạng lưới tín hiệu giúp tế bào gốc ung thư duy trì khả năng sống sót. Trong những năm gần đây, nhóm nghiên cứu đặc biệt chú ý đến vai trò của chuyển hóa ty thể – một yếu tố được cho là có ảnh hưởng lớn đến khả năng kháng trị của tế bào ung thư.
Những phát hiện này mở ra hướng tiếp cận điều trị mới: thay vì chỉ nhắm vào sự tăng sinh của tế bào ung thư, các liệu pháp có thể tập trung vào các chương trình chuyển hóa đặc thù giúp tế bào gốc ung thư tồn tại.
PGS. TS Nguyễn Xuân Trường (áo xanh) trong một lễ hợp tác với đối tác Hàn Quốc.
Theo PGS.TS Nguyễn Lê Xuân Trường, khoảng cách giữa một phát hiện sinh học trong phòng thí nghiệm và việc trở thành thuốc điều trị cho bệnh nhân thường rất lớn.
Phát hiện một cơ chế sinh học mới chỉ là bước đầu. Để phát triển thành liệu pháp điều trị cần trải qua nhiều giai đoạn, từ xác định mục tiêu thuốc, thử nghiệm tiền lâm sàng đến các thử nghiệm lâm sàng trên bệnh nhân.
Vì vậy, triết lý nghiên cứu của nhà khoa học Việt là kết nối chặt chẽ giữa nghiên cứu cơ bản và ứng dụng lâm sàng. Theo anh, giá trị của khoa học không chỉ nằm ở các bài báo quốc tế mà còn ở khả năng tạo ra những giải pháp điều trị thực sự cho bệnh nhân.
“Đối với tôi, một công trình nghiên cứu có ý nghĩa khi nó không chỉ đóng góp cho tri thức khoa học, mà còn có tiềm năng cải thiện việc điều trị và chất lượng sống của người bệnh ”, anh nói.
Kết nối mạng lưới nghiên cứu quốc tế với Việt Nam
PGS.TS. Nguyễn Lê Xuân Trường được đào tạo bậc đại học tại Đại học Quốc gia TP.HCM. Sau nhiều năm làm việc tại các trung tâm nghiên cứu quốc tế, anh bắt đầu hợp tác học thuật với Trường Đại học Quốc tế – Đại học Quốc gia TP.HCM trong lĩnh vực kỹ thuật y sinh và sinh học ung thư với vai trò là giáo sư thỉnh giảng của Đại học Quốc gia TP.HCM.
PGS.TS Nguyễn Lê Xuân Trường (thứ tư từ trái sang), cùng các cộng sự trong phòng thí nghiệp ở trung tâm City of Hope, Mỹ.
Anh cho biết việc trở lại hợp tác với môi trường học thuật trong nước mang ý nghĩa đặc biệt, bởi đây là nơi đặt nền móng cho con đường khoa học của mình.
“Tôi hy vọng có thể góp phần xây dựng các nhóm nghiên cứu trẻ, thúc đẩy các dự án hợp tác quốc tế và tạo cơ hội để sinh viên Việt Nam tiếp cận với môi trường nghiên cứu hiện đại” , anh chia sẻ.
Một mục tiêu khác là kết nối các nhóm nghiên cứu trong nước với mạng lưới khoa học quốc tế, từ đó mở rộng cơ hội tham gia các dự án nghiên cứu tiên phong trong lĩnh vực sinh học ung thư. Anh cho biết đang tiến hành thảo luận với một số viện nghiên cứu, bệnh viện, các trường đại học, và các tập đoàn công nghệ uy tín tại TP.HCM và Hà Nội cho các dự án nghiên cứu sắp tới.
Trong tầm nhìn dài hạn, anh kỳ vọng những nghiên cứu hiện nay không chỉ đóng góp cho tri thức khoa học mà còn có thể mở ra các liệu pháp điều trị mới, mang lại thêm hy vọng cho bệnh nhân ung thư trong tương lai.
