Người Việt được cấp hơn 1.100 bằng sáng chế năm 2025

Cục Sở hữu trí tuệ - Bộ Khoa học và Công nghệ ghi nhận số lượng đơn đăng ký và số bằng sáng chế được cấp của người Việt tăng mạnh trong năm 2025. Lượng đơn đăng ký sáng chế tăng 36%, trong khi số bằng được cấp tăng 134,2% so với năm 2024.

Theo thống kê và ước tính ban đầu, 8,56% số sáng chế đã được khai thác thương mại. Tỷ lệ này được Cục Sở hữu trí tuệ đánh giá "ở mức tương đối cao so với mặt bằng chung của thế giới".

Chia sẻ thêm, Cục trưởng Sở hữu trí tuệ Lưu Hoàng Long cho hay, năm 2025, đơn vị này tiếp nhận trên 165.000 đơn xác lập quyền sở hữu công nghiệp, tăng 8,3% so với 2024. Lượng đơn được xử lý hơn 251.000, tăng 76%. Số văn bằng bảo hộ được cấp tăng trên 55%.

Theo ông Long, công tác xử lý đơn và xác lập quyền sở hữu công nghiệp là một trong những "điểm sáng" của ngành. Các lĩnh vực sáng chế, kiểu dáng công nghiệp và nhãn hiệu đều ghi nhận mức tăng trưởng tích cực, phản ánh "nhu cầu bảo hộ tài sản trí tuệ ngày càng lớn" và sự phát triển của hoạt động đổi mới sáng tạo trong nước.

Để xử lý khối lượng hồ sơ lớn, nhiều giai đoạn cán bộ của Cục phải làm việc ngoài giờ. "Trong giai đoạn cao điểm, cán bộ, công chức thường xuyên làm đến nửa đêm, thậm chí 1h sáng. Việc 21-22h mới về nhà là chuyện bình thường", ông Long nói. Nhờ đó, đơn vị chấm dứt tình trạng tồn đọng đơn đăng ký kéo dài trong nhiều năm.

Sự chuyển biến tích cực của lĩnh vực sở hữu trí tuệ xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Trước kia, Cục chủ yếu tập trung xác lập quyền cho các chủ thể. Giờ đây, phạm vi hoạt động của Cục mở rộng theo ba hướng: thúc đẩy thương mại hóa và khai thác tài sản trí tuệ; bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt trên không gian mạng; và đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực này. Các trụ cột mới, được ông Long nhận định, đã tạo ra "sự chuyển biến rất mạnh mẽ" trong toàn ngành.

Khung pháp lý về sở hữu trí tuệ cũng có điều chỉnh quan trọng. Tháng 10/2025, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ. Trọng tâm là cải cách thủ tục hành chính, tháo gỡ các điểm nghẽn, rút ngắn thời gian xử lý đơn đăng ký sở hữu công nghiệp. Tổng thể, thời gian xử lý đơn đã giảm khoảng 30%.

Theo quy định mới, thời gian thẩm định sáng chế giảm còn 12 tháng. Thời gian thẩm định nhãn hiệu giảm từ 9 xuống 5 tháng. Cục còn thiết lập "luồng xanh", xử lý trong 3 tháng, với các đơn đăng ký sáng chế và nhãn hiệu của người Việt liên quan đến công nghệ và sản phẩm công nghệ chiến lược. Luật sửa đổi cũng mở ra những không gian mới cho hoạt động thương mại hóa tài sản trí tuệ.

Trong chuyến thăm Việt Nam hồi tháng 11/2025, ông Rai Pushpendra, cố vấn quốc tế của Tổ chức Sở hữu trí tuệ Thế giới (WIPO), nhận định Việt Nam là điểm sáng về tăng trưởng bằng sáng chế. Số lượng bằng sáng chế tại Việt Nam tăng nhanh, không chỉ được đăng ký trong nước mà còn ở nước ngoài. "Có những trường hợp sống ở Việt Nam nhưng nộp đơn sáng chế tại Mỹ", ông Pushpendra nói.

Cũng theo chuyên gia này, xu hướng chuyển dịch sở hữu trí tuệ từ phương Tây sang châu Á đang diễn ra rõ nét. Năm 2014, 60% số bằng sáng chế toàn cầu được đăng ký tại châu Á và tăng lên 70% chỉ sau một thập kỷ, trong khi tỷ lệ tại khu vực Bắc Mỹ giảm 17%. Ở các lĩnh vực như nhãn hiệu hay đổi mới sáng tạo, châu Á cũng tăng trưởng vượt trội.

Theo Báo cáo Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) 2025, Việt Nam xếp hạng 44 thế giới. Việt Nam có ba chỉ số đứng đầu gồm nhập khẩu công nghệ cao, xuất khẩu công nghệ cao và xuất khẩu hàng hóa sáng tạo.