Não bộ trẻ sơ sinh tinh vi hơn tưởng tượng: Vừa sinh đã biết bắt nhịp âm nhạc - Ảnh minh họa: FREEPIK
Trong hơn một thế kỷ, giới tâm lý học từng cho rằng thế giới qua mắt trẻ sơ sinh chỉ là một "mớ hỗn độn ồn ào". Tuy nhiên, hai nghiên cứu mới đây đã bác bỏ quan điểm này, cho thấy trẻ sinh ra đã sở hữu một "bộ công cụ" thần kinh tinh vi, giúp các em phân loại thế giới trực quan và bắt nhịp điệu trong âm nhạc.
Khả năng phân loại hình ảnh ở trẻ 2 tháng tuổi
Trong nghiên cứu đầu tiên được công bố trên tạp chí Nature Neuroscience, các nhà khoa học thần kinh đã thực hiện một kỳ tích hiếm có: chụp cộng hưởng từ chức năng (fMRI) cho hơn 100 trẻ 2 tháng tuổi đang thức. Đây là một thách thức lớn vì kỹ thuật fMRI yêu cầu chủ thể phải nằm gần như bất động.
Cliona O'Doherty, nhà khoa học thần kinh phát triển tại Đại học Stanford, ví von quá trình cho trẻ xem hình ảnh động vật, thức ăn và đồ vật gia đình khi nằm trong máy quét giống như "một rạp chiếu phim IMAX dành cho trẻ sơ sinh".
Scott Johnson, nhà tâm lý học phát triển tại UCLA (không tham gia nghiên cứu), nhận xét: "MRI là kỹ thuật khó thực hiện ngay cả trong những điều kiện 'lý tưởng' khi người tham gia có thể làm theo hướng dẫn để giữ yên cơ thể. Trẻ sơ sinh không thể nghe theo chỉ dẫn, vì vậy những nhà nghiên cứu này hẳn phải có lòng kiên nhẫn của các bậc thánh nhân."
Kết quả hình ảnh cho thấy vùng vỏ não thị giác bụng (ventral visual cortex) - khu vực chịu trách nhiệm nhận diện những gì con người nhìn thấy - đã phản ứng tương tự như ở người lớn. Ở cả người trưởng thành và trẻ 2 tháng tuổi, hoạt động của vùng não này có sự khác biệt rõ rệt đối với từng loại đối tượng.
Phát hiện này thách thức quan điểm truyền thống cho rằng não bộ phải học dần dần từ dưới lên mới phân biệt được các danh mục hình ảnh.
Michael Frank, nhà tâm lý học nhận thức tại Stanford, đặt vấn đề: Liệu cấu trúc này là kết quả của quá trình học tập cực nhanh trong 8 tuần đầu đời, hay là khả năng bẩm sinh?
Trẻ sơ sinh cảm nhận nhịp điệu tốt hơn giai điệu
Một nghiên cứu thứ hai, công bố trên tạp chí PLOS Biology, cho thấy trẻ sơ sinh có khả năng cảm thụ ấn tượng khác ngay khi vừa chào đời. Các nhà nghiên cứu tại Hungary đã cho gần 50 trẻ sơ sinh (chưa đầy 48 giờ tuổi) nghe nhạc Bach trong khi ngủ và ghi lại hoạt động não bằng điện não đồ (EEG).
Nhóm nghiên cứu đã phát các bản nhạc gốc và những phiên bản đã bị thay đổi nhịp điệu hoặc xáo trộn giai điệu. Kết quả cho thấy, khi nhịp điệu bị thay đổi, não bộ của trẻ phát ra tín hiệu "ngạc nhiên", nhưng khi giai điệu bị xáo trộn, trẻ lại không nhận ra. Điều này chứng tỏ não bộ trẻ sơ sinh có thể giữ nhịp, nhưng chưa thể theo dõi giai điệu.
Roberta Bianco, nhà khoa học thần kinh hiện làm việc tại Đại học Pisa (Ý), trưởng nhóm nghiên cứu, giải thích hiện tượng này thông qua môi trường trong bụng mẹ: "Trong tử cung, các đặc điểm nhịp điệu đã rất nổi trội trong môi trường thính giác của thai nhi. Nhịp tim của người mẹ, bước đi của người mẹ và bất kỳ thông tin nhịp điệu nào cũng đều truyền qua được". Ngược lại, nước ối làm giảm độ rõ của các cao độ, khiến thai nhi ít được tiếp xúc với các mẫu giai điệu hơn.
Tuy nhiên, Erin Hannon, nhà tâm lý học tại Đại học Nevada, Las Vegas, lưu ý rằng khả năng theo dõi nhịp điệu về mặt thần kinh không đồng nghĩa với việc trẻ cảm nhận đầy đủ về nhịp phách hay nhịp điệu âm nhạc, vì trẻ em cần nhiều thời gian để phát triển khả năng vận động theo nhạc.
Cả hai nghiên cứu đều tập trung vào hoạt động não bộ và chưa rõ những tác động cụ thể đến hành vi nhận thức sớm, nhưng đã giúp mở ra những hướng đi mới đầy hứa hẹn cho lĩnh vực khoa học thần kinh sơ sinh.
