“Vợ chồng tôi mỗi sáng ngủ dậy việc đầu tiên là gội đầu, cảm giác sạch sẽ, tinh thần cả ngày rất khác. Sao bà nhà tôi lại bị đột quỵ cơ chứ?”, một thầy giáo đã nghỉ hưu thở dài ngoài hành lang bệnh viện, vừa mới đưa vợ ra khỏi phòng chăm sóc đặc biệt, nét mặt đầy mệt mỏi.
Ông gầy cao, sắc mặt nhợt nhạt, rõ ràng những ngày gần đây ông ngủ không ngon. Trong giọng nói pha lẫn sự bối rối và bất bình. Ông không hiểu nổi vì sao một thói quen kéo dài mấy chục năm lại có thể trở thành tai họa.
Khi bước sang tuổi 60, cơ thể đã thay đổi rất nhiều. Cũng giống như một ngôi nhà cũ, đường dây điện nước vẫn vậy, nhưng chỉ cần gặp mưa to gió lớn là dễ bị chập cháy hoặc rò rỉ.
Điều đáng tiếc là nhiều người vẫn sống trong “quán tính” quá khứ: ăn uống, vận động, tắm gội... tất cả vẫn giữ theo cách của tuổi trẻ. Nhưng một việc đơn giản như gội đầu lại có thể dẫn đến những vấn đề không ngờ. Mấu chốt là: nhìn bề ngoài thì không thấy nguy hiểm, nhưng bên trong cơ thể đã chịu tổn thương.
Ở người lớn tuổi, thành mạch máu không còn đàn hồi tốt, động mạch kém linh hoạt, thành mạch dày lên, dễ bị hẹp hoặc xuất hiện mảng xơ vữa. Mùa hè vốn đã là mùa nguy cơ cao: nhiệt độ tăng khiến máu đặc hơn, ra mồ hôi nhiều nhưng bù nước chậm, tạo áp lực lớn lên hệ tuần hoàn.
Trong điều kiện như vậy, nếu gội đầu với tư thế sai, thao tác vội vàng, hoặc dùng nước không phù hợp sẽ dễ làm hệ tuần hoàn bị rối loạn nghiêm trọng.
Lỗi phổ biến nhất là cúi đầu quá lâu. Động tác này làm giảm lượng máu lên động mạch cảnh, trong khi não rất nhạy cảm với việc thiếu máu. Ở người cao tuổi, khả năng điều tiết máu não đã suy giảm, chỉ cần thiếu máu trong vài phút, tế bào não đã có thể tổn thương.
Cúi đầu còn làm tăng kích thích thần kinh phế vị, gây nhịp tim chậm, huyết áp dao động mạnh. Có người khi cúi đầu thấy hoa mắt, ù tai, đó chính là tín hiệu sớm của việc máu lên não không ổn định.
Tuy nhiên do các triệu chứng này thoáng qua và không xảy ra hàng ngày nên nhiều người bỏ qua, cho đến khi một ngày nào đó bị ngã, ngất xỉu mới nhận ra mức độ nghiêm trọng.
Nguy hiểm hơn cả cúi đầu gội đầu là việc gội đầu ngay sau khi thức dậy buổi sáng. Khi vừa tỉnh dậy, hệ thần kinh giao cảm bắt đầu hoạt động, huyết áp sẽ tăng nhanh. Đáng lẽ quá trình này nên diễn ra từ từ, nhưng nếu bị kích thích bởi nước lạnh hoặc cử động mạnh sẽ khiến huyết áp mất kiểm soát.
Với người bị cao huyết áp, thời điểm này cực kỳ nhạy cảm, chỉ một tác động nhỏ có thể dẫn đến vỡ mạch máu hoặc tắc nghẽn. Nhiều người vẫn nghĩ gội đầu sáng sớm giúp “tỉnh táo”, mà không biết ranh giới giữa “tỉnh đầu óc” và “tổn thương não” chỉ cách nhau vài giây.
Người lớn tuổi có chức năng điều hòa nhiệt độ kém, cảm nhận nóng lạnh qua da yếu hơn, dẫn đến việc chọn sai nhiệt độ nước. Nước quá lạnh khiến mạch máu da đầu co lại nhanh, làm máu não dao động; nước quá nóng lại làm giãn mạch máu, nếu huyết áp cao thì dễ chảy máu não.
Đây không phải lý thuyết, mà là những trường hợp thực tế lặp đi lặp lại trong phòng khám. Có người vừa gội đầu xong, tóc chưa kịp khô đã không đứng dậy nổi.
Gội đầu quá thường xuyên cũng có hại. Nhìn thì như sạch sẽ, nhưng thực ra là liên tục kích thích hệ thần kinh. Mỗi lần gội đầu là một lần thử thách vi tuần hoàn.
Trên da đầu có nhiều dây thần kinh, bất kỳ thay đổi nào về nhiệt độ hay áp lực đều ảnh hưởng đến tuần hoàn não. Người trẻ có thể điều chỉnh nhanh, nhưng ở người già, tốc độ điều chỉnh chậm lại, và nếu kích thích liên tục, sẽ dần dẫn đến suy kiệt.
Nếu cộng thêm thời tiết nóng nực, gội đầu thường xuyên dễ khiến mao mạch da đầu vỡ, gây viêm cục bộ – những tổn thương mãn tính này thường không phát hiện qua khám sức khỏe, nhưng lại là “mồi lửa” cho các biến cố bất ngờ.
Nguồn và ảnh: Sohu
Mỹ Diệu
