Tổng Bí thư Tô Lâm vừa ký quyết định ban hành Nghị quyết số 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân. Trong đó, Nghị quyết 68 nêu rõ thực trạng tiếp cận vốn vẫn là rào cản lớn nhất đối với khu vực kinh tế tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Phần lớn khu vực kinh tế tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa tạo được niềm tin để tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng, năng lực quản trị, công nghệ, đổi mới sáng tạo còn yếu. Còn hiện tượng đầu tư ngắn hạn, chụp giật, vi phạm pháp luật.
Khuyến khích giảm lãi suất cho doanh nghiệp vay để triển khai xanh, ESG
Trước thực tế đó, Nghị quyết 68 nhấn mạnh hàng loạt giải pháp then chốt để đẩy mạnh và đa dạng hóa nguồn vốn cho kinh tế tư nhân, cụ thể là nội dung rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách tín dụng cho kinh tế tư nhân.
Nghị quyết 68 yêu cầu có chính sách ưu tiên một phần nguồn tín dụng thương mại để dành cho doanh nghiệp tư nhân, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo vay để đầu tư máy móc, thiết bị, công nghệ mới, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và tín dụng xuất khẩu, tín dụng theo chuỗi cung ứng.
Khuyến khích các tổ chức tài chính, tín dụng cho vay dựa trên cơ sở thẩm định phương thức sản xuất kinh doanh, phương án mở rộng thị trường đầu ra, cho vay dựa trên dữ liệu, dòng tiền, chuỗi giá trị, xem xét các tài sản bảo đảm bao gồm cả động sản, tài sản vô hình, tài sản hình thành trong tương lai và hình thức cho vay tín chấp.
Đáng chú ý, Nghị quyết có nội dung yêu cầu đẩy mạnh phát triển tín dụng xanh; Nhà nước có cơ chế hỗ trợ lãi suất và khuyến khích các tổ chức tín dụng giảm lãi suất cho doanh nghiệp tư nhân vay để triển khai các dự án xanh, tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị (ESG).
Nghị quyết 68 đặt vấn đề có cơ chế hỗ trợ vốn cho doanh nghiệp tư nhân vay để triển khai các dự án xanh, tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn ESG (Ảnh minh họa).
Loạt cơ chế, chính sách với doanh nghiệp nhỏ và vừa
Đặc biệt, Nghị quyết 68 cũng nêu rõ hoàn thiện khung pháp lý, cơ chế hoạt động của Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa theo hướng mở rộng đối tượng, đơn giản hóa, minh bạch hóa, số hóa điều kiện, quy trình, thủ tục tiếp nhận, thẩm định, cho vay và giải ngân vốn...
Bộ Chính trị cũng yêu cầu khẩn trương bổ sung chức năng, nhiệm vụ đầu tư vào các quỹ đầu tư địa phương và các quỹ đầu tư tư nhân để tăng nguồn cung vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo; tài trợ vốn mồi cho các dự án khởi nghiệp, cho vay khởi nghiệp; xây dựng vườn ươm và hỗ trợ khởi nghiệp...
Nghị quyết 68 yêu cầu rà soát, sửa đổi bổ sung các quy định về hoạt động của các tổ chức cho vay không nhận tiền gửi để đa dạng hóa nguồn cung tín dụng cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa... Ban hành khung pháp lý thử nghiệm có kiểm soát về cho vay ngang hàng, về sàn giao dịch gọi vốn cộng đồng để kết nối trực tiếp doanh nghiệp nhỏ và vừa với cá nhân, tổ chức tài trợ vốn.
Kết nối, chia sẻ thông tin giữa các hệ thống ngân hàng, thuế và các cơ quan có liên quan, bảo đảm liên thông, chia sẻ dữ liệu về tình hình hoạt động và tài chính của doanh nghiệp, đánh giá mức độ tín nhiệm và chấm điểm tín dụng của doanh nghiệp để tăng cường cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh.
Nghị quyết cũng nêu rõ cần tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát chặt chẽ hoạt động của các tổ chức tín dụng và hoạt động cấp tín dụng; kiểm soát chặt chẽ hoạt động cho vay phục vụ hệ sinh thái nội bộ. Rà soát, hoàn thiện chính sách thuế, tạo thuận lợi cho hoạt động đầu tư góp vốn của các quỹ đầu tư vào doanh nghiệp...
Hàng loạt giải pháp gỡ nút thắt vốn cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, hộ kinh doanh được đưa ra trong Nghị quyết 68 (Ảnh: Mạnh Quân).
Nghiên cứu cho phép các định chế đầu tư tài chính mở rộng khả năng huy động vốn từ các nguồn như quỹ bảo hiểm xã hội, quỹ hưu trí tự nguyện, đặc biệt là vốn trung và dài hạn cho doanh nghiệp tư nhân.
Nghị quyết 68 cũng nêu rõ khẩn trương nâng hạng, tái cơ cấu thị trường chứng khoán, phát triển thị trường bảo hiểm, hoàn thiện quy định về trái phiếu doanh nghiệp để nâng cao chất lượng và mở rộng kênh huy động vốn ổn định, chi phí thấp cho kinh tế tư nhân. Nghiên cứu xây dựng khung pháp lý về chứng khoán hóa các khoản nợ.
Thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo
Không dừng lại ở đó, Nghị quyết 68 còn xác định rõ ứng dụng khoa học công nghệ, thúc đẩy chuyển đổi số là hướng đi chiến lược để khu vực tư nhân nâng cao năng suất, giảm chi phí, tăng khả năng cạnh tranh và mở rộng tiếp cận nguồn vốn.
Theo đó, Nghị quyết nêu rõ ban hành khung pháp lý thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đổi với công nghệ mới, sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới; tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp tư nhân tham gia nghiên cứu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, thương mại điện tử, công nghệ tài chính, y tế thông minh...
Các doanh nghiệp được cho phép tính vào chi phí khi xác định thu nhập chịu thuế của doanh nghiệp đối với hoạt động nghiên cứu và phát triển bằng 200% chi phí thực tế của hoạt động này. Có chính sách hỗ trợ chi phí đầu tư mua sắm máy móc, đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh doanh bền vững, tuần hoàn thông qua cơ chế khấu trừ thuế thu nhập doanh nghiệp hoặc tài trợ qua các quỹ.
Doanh nghiệp được trích tối đa 20% thu nhập tính thuế thu nhập doanh nghiệp để lập quỹ phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nghiên cứu phát triển. Doanh nghiệp được sử dụng quỹ để tự triển khai hoặc đặt hàng nghiên cứu phát triển bên ngoài theo cơ chế khoán sản phẩm.
Doanh nghiệp, tổ chức tư nhân cũng được sử dụng phòng thí nghiệm, phòng thử nghiệm, phòng hỗ trợ thiết kế và thiết bị nghiên cứu dùng chung, trung tâm thử nghiệm, đo lường, kiểm định, giám định của Nhà nước để phát triển sản phẩm với mức phí hợp lý.
Việt Nam có nhiều quyết sách cho hoạt động khoa học công nghệ, chuyển đổi số (Ảnh: Linkedin).
Có chính sách miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp cho các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, công ty quản lý quỹ đầu tư mạo hiểm, tổ chức trung gian hỗ trợ khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo kể từ thời điểm phát sinh thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp.
Miễn thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp cho các cá nhân, tổ chức đối với khoản thu nhập từ chuyển nhượng phần vốn góp, quyền góp vốn vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Miễn, giảm thuế thu nhập cá nhân cho các chuyên gia, nhà khoa học làm việc tại doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, trung tâm nghiên cứu phát triển, trung tâm đổi mới sáng tạo, các tổ chức trung gian hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.
Nhà nước sẽ ưu tiên nguồn lực hỗ trợ đầu tư phát triển các trung tâm đổi mới sáng tạo phục vụ ươm tạo phục vụ cho các hoạt động nghiên cứu, thử nghiệm, phát triển và chuyển giao các công nghệ nhằm hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp.
Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu trở thành nước có thu nhập cao vào năm 2045, khu vực kinh tế tư nhân được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những trụ cột tăng trưởng chủ lực. Việc tháo gỡ rào cản về vốn là bước đi đầu tiên nhưng mang ý nghĩa quyết định giúp khu vực kinh tế tư nhân phát triển.
