Tại họp báo giới thiệu HawaExpo 2026 - Hội chợ Xuất khẩu Đồ gỗ & Nội thất TPHCM vừa diễn ra, lãnh đạo Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TPHCM (Hawa) cho biết, năm 2026 được xem là năm bản lề, đặt nền móng cho mục tiêu nâng kim ngạch xuất khẩu lên mốc 20 tỷ USD trong những năm tới.
Áp lực thuế Mỹ - biến số lớn nhất năm 2025
Theo thống kê, tổng kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ năm 2025 đạt khoảng 17,2 tỷ USD, tăng 5,7% so với năm trước. Riêng nhóm sản phẩm chế biến sâu - đồ gỗ nội, ngoại thất - đạt 11,7 tỷ USD, giúp Việt Nam tiếp tục giữ vị trí quốc gia xuất khẩu đồ gỗ lớn thứ hai thế giới, chỉ sau Trung Quốc. Kết quả này phản ánh khả năng thích ứng đáng kể của doanh nghiệp Việt trong bối cảnh thị trường nhiều biến động.
Sản xuất, gia công gỗ - nội thất tại nhà máy của doanh nghiệp Việt (Ảnh: HAWA).
Trong cơ cấu toàn ngành, nhóm đồ nội thất tiếp tục đóng vai trò trụ cột. Các mặt hàng như ghế ngồi khung gỗ đạt kim ngạch trên 3,5 tỷ USD, chiếm hơn 22% tổng giá trị xuất khẩu. Bên cạnh đó, dăm gỗ và viên nén gỗ duy trì vai trò quan trọng; riêng viên nén gỗ ghi nhận mức tăng trưởng gần 50%, phản ánh xu hướng gia tăng nhu cầu năng lượng sinh khối tại các thị trường phát triển.
Về thị trường xuất khẩu, Hoa Kỳ tiếp tục là đối tác lớn nhất, chiếm hơn 54% tổng kim ngạch. Nhật Bản và Trung Quốc duy trì vai trò then chốt ở nhóm nguyên liệu và nhiên liệu sinh khối, trong khi EU dù chịu sức ép lớn từ các quy định xanh hóa vẫn xuất hiện những điểm sáng tại một số quốc gia như Tây Ban Nha.
Đáng chú ý, khu vực doanh nghiệp FDI tăng trưởng nhanh hơn khối doanh nghiệp trong nước. Sự dịch chuyển này vừa tạo áp lực cạnh tranh, vừa thúc đẩy toàn ngành nâng chuẩn công nghệ, quản trị và năng lực sản xuất.
Ẩn sau bức tranh tăng trưởng là những biến động mạnh đến từ chính sách thương mại, đặc biệt tại thị trường Hoa Kỳ. Theo Chủ tịch HAWA Phùng Quốc Mẫn, giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 11/2025 ghi nhận mức biến động thuế chưa từng có tiền lệ, khi thuế nhập khẩu đối với một số nhóm sản phẩm gỗ Việt Nam dao động từ 0% đến 46%.
Ông Phùng Quốc Mẫn (phải) - Chủ tịch HAWA giải đáp thắc mắc doanh nghiệp (Ảnh: HAWA).
Dù sau đàm phán, mức thuế hiện quay về khoảng 20%, song sự thay đổi liên tục trong nhiều tháng đã khiến đơn hàng của các nhà mua hàng Mỹ bị xáo trộn mạnh. Việc điều chỉnh kế hoạch mua, giãn tiến độ hoặc tạm ngưng ký hợp đồng dài hạn diễn ra trên diện rộng - điều hiếm gặp trong nhiều năm trước đó.
Theo đánh giá của HAWA, dù không đạt mục tiêu xuất khẩu đề ra từ đầu năm, ngành gỗ Việt Nam vẫn duy trì vị thế dẫn đầu Đông Nam Á và đứng thứ hai thế giới sau Trung Quốc.
Chuyển dịch cấu trúc - con đường tất yếu
Biến động thuế quan không chỉ ảnh hưởng đến kim ngạch mà còn lan sang hoạt động sản xuất trong nước. Ông Nguyễn Chánh Phương, Chánh Văn phòng HAWA, cho biết trong giai đoạn thông tin áp thuế lan rộng, nhiều doanh nghiệp buộc phải tạm ngưng đơn hàng, giảm công suất và thu hẹp nhân sự.
Hệ quả là lực lượng lao động ngành gỗ biến động mạnh. Nhiều công nhân rời nhà máy trong thời điểm khó khăn và đến nay vẫn ngập ngừng quay lại, khi chính sách thuế của Mỹ cho năm 2026 dù tạm hoãn nhưng chưa có cam kết dài hạn rõ ràng. Điều này đặt ra thách thức lớn trong bối cảnh ngành đang cần lao động tay nghề cao để phục vụ chiến lược chế biến sâu và phát triển sản phẩm giá trị gia tăng.
Công nhân sản xuất đồ gỗ xuất khẩu (Ảnh: HAWA).
Trước áp lực từ thuế quan, logistics và các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe, ngành gỗ Việt Nam đang bước vào quá trình tái cấu trúc sâu rộng. Doanh nghiệp đẩy mạnh đầu tư tự động hóa, số hóa sản xuất, mở rộng chứng chỉ FSC, giảm phát thải carbon nhằm đáp ứng Quy định chống phá rừng EUDR của châu Âu.
Song song đó, xu hướng chuyển dịch từ OEM sang ODM, từ gia công đơn thuần sang tham gia sâu vào thiết kế, R&D và phát triển sản phẩm ngày càng rõ nét. Đây được xem là chìa khóa giúp ngành gỗ Việt Nam thoát khỏi vị thế “công xưởng giá rẻ”, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Có thể nói, năm 2025 không chỉ là năm “gồng mình vượt khó” mà còn là bước ngoặt định hình tương lai ngành gỗ - nội thất Việt Nam. Việc duy trì tăng trưởng trong áp lực thuế và biến động thị trường cho thấy nội lực đang được củng cố, đồng thời khẳng định rằng con đường phát triển bền vững, giá trị gia tăng cao không còn là lựa chọn, mà đã trở thành điều kiện bắt buộc để ngành giữ vững vị thế trên bản đồ nội thất thế giới.
HawaExpo 2026 - Hội chợ Xuất khẩu Đồ gỗ & Nội thất TPHCM - sẽ diễn ra từ 4 đến 7/3 tại Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn (SECC).
Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc mạnh mẽ, sự kiện được xem là “điểm chứng thực” năng lực của các nhà sản xuất xuất khẩu chính danh tại Việt Nam.
Với định hướng sàng lọc doanh nghiệp sản xuất trong nước, chú trọng thiết kế, phát triển bền vững và tuân thủ quốc tế, HawaExpo góp phần thúc đẩy ngành nội thất Việt chuyển dịch từ gia công sang giá trị gia tăng cao, hướng tới mục tiêu 20 tỷ USD xuất khẩu.
