Trung Quốc, Kazakhstan và Nga đang xem xét khả năng tạo ra một hành lang vận tải dọc theo sông Irtysh và sông Ob.
Theo tờ SCMP đưa tin vào tháng 8/2026, tuyến đường thủy mới này có thể kết nối các khu vực phía tây của Trung Quốc với Bắc Cực. Dự án này đã được đặt biệt danh là "Con đường tơ lụa trên sông".
Tuyến đường này sẽ chạy từ Tân Cương qua Kazakhstan và Nga trước khi đến Bắc Băng Dương.
Vì sao 3 nước này cần tuyến đường thủy này?
Sông Irtysh bắt nguồn từ Khu tự trị Tân Cương Duy Ngô Nhĩ của Trung Quốc, chảy qua các vùng Đông Kazakhstan, Abay và Pavlodar, vào Nga, rồi đổ vào sông Ob. Sông Ob sau đó đổ ra Bắc Băng Dương. Tổng chiều dài của sông là 4.248 km, trong đó khoảng 1.800 km chảy qua Kazakhstan.
Theo các nhà quan sát, hành lang sông này có thể làm giảm sự phụ thuộc của Trung Quốc vào eo biển Malacca và eo biển Bering, cả hai đều có thể trở thành những điểm nghẽn chiến lược.
Nga đang xem xét hệ thống sông Ob-Irtysh như một phần của Hành lang vận tải xuyên Bắc Cực, có thể đóng vai trò là tuyến đường thay thế cho các tuyến đường phía Tây.
Nga có hệ thống sông lớn, trong đó sông Ob đóng vai trò quan trọng đối với thủy lợi nông nghiệp, công nghiệp và giao thông vận tải. Ảnh: Whiteclouds
Về phần mình, Kazakhstan từ lâu đã tìm cách phát triển vận tải đường thủy dọc theo sông Irtysh.
Tại Diễn đàn Hợp tác Liên vùng Nga-Kazakhstan lần thứ 22 (tháng 7/2026), ý tưởng này đã được ông Batyrbek Musin, Cố vấn về Phát triển Cảng sông Pavlodar (Kazakhstan), đề xuất.
"Vấn đề chiến lược này có thể được thể hiện dưới hình thức "Con đường tơ lụa trên sông". Về nguyên tắc, việc vận chuyển thiết bị lớn từ Trung Quốc dọc theo sông Irtysh là khả thi. Nhưng cứ mỗi 50-100 km, cần phải xây dựng, làm sạch và nạo vét các tổ hợp thủy điện để cho phép các sà lan có sức chở từ 1.000 đến 5.000 tấn di chuyển trên sông" - Ông Batyrbek Musin cho biết.
Ước tính hành lang này có khả năng vận chuyển 15 triệu tấn mỗi năm, và thời gian vận chuyển hàng hóa từ khu vực lưu vực sông Ob-Irtysh đến biên giới Trung Quốc sẽ giảm từ 7 đến 10 ngày.
Cần đầu tư hàng chục - trăm tỷ USD
Việc tạo ra một hành lang vận tải hoàn chỉnh dọc theo hệ thống sông sẽ gặp nhiều khó khăn. Thứ nhất, sông Irtysh có thể đóng băng tới 6 tháng mỗi năm.
Ảnh minh họa: Shutterstock
Thứ hai, một số đoạn sông đã trở nên nông hơn do tích tụ phù sa, đòi hỏi phải nạo vét quy mô lớn để phục vụ vận tải thương mại.
Một thách thức khác là xây dựng cơ sở hạ tầng cần thiết để kết nối vùng Irtysh với các khu vực phía Đông đông dân cư của Trung Quốc.
Theo Artyom Lukin, giáo sư tại Đại học Liên bang Viễn Đông của Nga, dự án này sẽ cần hàng chục hoặc thậm chí hàng trăm tỷ USD.
Hơn nữa, dự án này đòi hỏi mức độ tin tưởng và hợp tác giữa ba quốc gia như hiện nay. Vì vậy, hiện tại, "Con đường tơ lụa trên sông" vẫn chỉ là tính toán hơn là một dự án giao thông thực sự.
Tham khảo: SCMP
