Bác sĩ chuyên khoa thận Lâm Hiên Nhậm tại Đài Loan (Trung Quốc) chia sẻ về một bệnh nhân nam ngoài 40 tuổi, giữ vị trí kỹ sư công nghệ thông tin (CNTT). Dù ăn uống thanh đạm, dùng thuốc đều đặn để kiểm soát huyết áp, nhưng chức năng thận của anh vẫn liên tục suy giảm. Nguyên nhân được xác định là do nhiều năm liền mỗi đêm chỉ ngủ chưa tới 5 tiếng vì công việc bận rộn.
Theo bác sĩ Lâm, đây là “điểm mù sức khỏe” phổ biến ở người hiện đại. Nhiều người chú trọng giảm muối, hạn chế dầu mỡ, tránh thuốc giảm đau không rõ nguồn gốc, kiểm soát đường huyết và huyết áp, nhưng lại xem nhẹ vai trò của giấc ngủ đối với thận.
Trong cơ thể, thận giống như một nhà máy xử lý nước thải tinh vi, mỗi ngày lọc gần 200 lít máu để loại bỏ độc tố. Ban ngày khi cơ thể hoạt động, hệ thần kinh giao cảm chiếm ưu thế, huyết áp cao hơn và thận phải làm việc với tải trọng lớn. Ban đêm, khi bước vào giấc ngủ sâu, hệ thần kinh phó giao cảm hoạt động, nhịp tim chậm lại, huyết áp giảm tự nhiên khoảng 10 đến 20%, hiện tượng này gọi là giảm huyết áp ban đêm. Đây chính là “khoảng nghỉ” giúp vi mạch thận giảm áp lực, tế bào có thời gian sửa chữa tổn thương và loại bỏ các gốc tự do oxy hóa tích tụ.
Nếu ngủ dưới 5 giờ mỗi ngày, hoặc ngủ chập chờn, hay tỉnh giấc giữa đêm, cơ thể sẽ duy trì trạng thái căng thẳng. Hormone stress tiếp tục tiết ra, huyết áp ban đêm không giảm như bình thường. Thận buộc phải hoạt động cường độ cao suốt 24 giờ, khiến vi mạch dần xơ cứng, cầu thận hoại tử và chức năng thận suy giảm nhanh chóng.
Một nghiên cứu đăng trên Tạp chí của Hiệp hội Thận học Hoa Kỳ, sử dụng dữ liệu từ Ngân hàng Sinh học Anh UK Biobank với hàng trăm nghìn người tham gia, đã so sánh nhóm mang gene ngủ ngắn bẩm sinh với nhóm còn lại. Kết quả cho thấy những người ngủ dưới 6 giờ mỗi đêm có nguy cơ mắc bệnh thận mạn tính tăng đáng kể. Điều này củng cố mối liên hệ nhân quả trực tiếp giữa thiếu ngủ và tổn thương chức năng thận.
Các chuyên gia cũng nhấn mạnh, không chỉ thời lượng mà chất lượng giấc ngủ cũng rất quan trọng. Ngay cả khi nằm trên giường đủ 8 tiếng, nhưng mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ gây thiếu oxy kéo dài, tổn thương thận có thể còn nghiêm trọng hơn cả ngủ ít.
Bên cạnh giấc ngủ, bác sĩ thận khoa Hồng Vĩnh Tường tại Đài Loan (Trung Quốc), với hơn 20 năm kinh nghiệm lâm sàng, từng tổng kết 10 thói quen gây hại cho thận.
- Uống quá ít nước làm giảm tốc độ lọc cầu thận.
- Ăn nhiều dầu mỡ, muối và đường làm tăng nguy cơ tiểu đường, tăng huyết áp và gout, những nguyên nhân hàng đầu gây suy thận.
- Hút thuốc và tiếp xúc ô nhiễm không khí làm tổn thương mạch máu.
- Căng thẳng kéo dài và thức khuya gây rối loạn miễn dịch, mất kiểm soát huyết áp và đường huyết.
- Lạm dụng kháng sinh, thuốc giảm đau, đồ uống có đường, thực phẩm chế biến sẵn, nhịn tiểu thường xuyên, ngồi quá lâu, dùng thực phẩm chức năng sai cách hoặc sử dụng đồ đựng kém chất lượng có thể chứa nhựa hóa dẻo và kim loại nặng cũng đều là yếu tố âm thầm làm suy thận.
Thận vốn được gọi là “cơ quan im lặng” vì khi tổn thương thường không có triệu chứng rõ ràng. Khi phát hiện ra thì bệnh đã tiến triển nặng. Vì vậy, bên cạnh chế độ ăn hợp lý, kiểm soát bệnh nền và tránh thuốc bừa bãi, duy trì giấc ngủ đủ và sâu mỗi đêm có thể là chìa khóa quan trọng để bảo vệ thận lâu dài.
Nguồn và ảnh: TOPick
