Cảng hàng hoá ở Thanh Đảo, Trung Quốc. (Ảnh: AP)
Báo cáo dài 25 trang cho rằng các doanh nghiệp Trung Quốc đã có hệ thống chuyển hướng hàng hóa qua những khu vực có mức thuế thấp hơn, kể từ khi Mỹ bắt đầu cuộc chiến thương mại với Trung Quốc năm 2018.
Theo báo cáo, các nhà xuất khẩu sử dụng nhiều biện pháp, như: lắp ráp ở mức độ hạn chế, đổi nhãn, đóng gói lại, thay đổi hóa đơn và khai báo sai xuất xứ để che giấu sản phẩm có nguồn gốc Trung Quốc, nhờ đó được hưởng mức thuế ưu đãi hơn khi đưa hàng vào Mỹ.
Báo cáo của Nhà Trắng cho rằng các nhà xuất khẩu Trung Quốc “chuyển hàng qua các nước thứ ba ngày càng nhiều, nơi việc lắp ráp, hoàn thiện, đóng gói lại, đổi nhãn hoặc thay đổi chứng từ ở mức hạn chế có thể tạo ra vẻ ngoài rằng hàng hóa có xuất xứ từ quốc gia khác”.
Báo cáo dẫn nhiều ước tính của các bên thứ ba về giá trị hàng hóa hằng năm liên quan đến hoạt động trung chuyển như vậy, dao động từ khoảng 40 tỷ USD - 303 tỷ USD.
Dựa trên giả định có 75 tỷ USD hàng hóa được trung chuyển bất hợp pháp mỗi năm, chính quyền Mỹ ước tính hoạt động này đã khiến Mỹ mất khoảng 450.000 việc làm và gây thất thoát tới 150 tỷ USD GDP của Mỹ. Tuy nhiên, báo cáo nhấn mạnh đây là những con số minh họa dựa trên mô hình, chứ không phải số liệu được quan sát trực tiếp.
Áp dụng mức thuế minh họa từ 25 - 45%, báo cáo ước tính Mỹ thất thu thuế hàng chục tỷ USD mỗi năm.
Báo cáo cho biết chính quyền Mỹ sẽ tăng cường sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để giám sát thương mại và phát hiện hàng hóa được trung chuyển, trong sáng kiến được gọi là “Detective Border” (Thám tử biên giới).
Báo cáo được công bố trong bối cảnh Washington đẩy mạnh các nỗ lực khắc phục tình trạng mà nước này gọi là lỗ hổng lớn trong hệ thống thuế quan.
Mexico đặc biệt bị chú ý vì nước này có hiệp định thương mại tự do với Mỹ, trong khi đầu tư của Trung Quốc và dòng linh kiện do Trung Quốc sản xuất vào các nhà máy ở Mexico ngày càng tăng.
Đây là vấn đề trọng tâm trong quá trình rà soát Hiệp định Thương mại Mỹ-Mexico-Canada (USMCA). Mỹ đã từ chối tự động gia hạn hiệp định thêm 16 năm, viện dẫn những vấn đề liên quan đến hoạt động trung chuyển hàng hóa Trung Quốc.
Các trung tâm sản xuất ở châu Á cũng ngày càng bị Mỹ chú ý.
Số liệu thương mại đầu năm nay cho thấy có khoảng 112 tỷ USD chênh lệch giữa lượng hàng hóa Trung Quốc báo cáo xuất khẩu sang Mỹ và lượng hàng được Cơ quan Hải quan và bảo vệ biên giới Mỹ (CBP) ghi nhận. Sự chênh lệch này bị cho là dấu hiệu của hoạt động né thuế quy mô lớn.
