Trong dự thảo Thông tư đang lấy ý kiến, Ngân hàng Nhà nước cho rằng kinh tế xã hội và hệ thống các tổ chức tín dụng phát triển nhanh, nhưng việc điều chỉnh hạn mức chi trả của bảo hiểm tiền gửi chưa bắt kịp biến động thị trường.
Quy mô bảo hiểm tiền gửi thời gian qua biến động mạnh, từ khoảng 66.400 tỷ đồng vào năm 2000 lên 10,2 triệu tỷ đồng tại cuối năm ngoái. Riêng giai đoạn 2021-2025, số dư tiền gửi được bảo hiểm tăng gấp rưỡi.
Tuy nhiên, trong 25 năm qua, hạn mức chi trả mới có 3 đợt điều chỉnh để tăng hơn 4 lần, từ 30 triệu đồng lên 125 triệu như hiện hành. Đây là số tiền bảo hiểm tối đa bảo hiểm tiền gửi trả cho một khách hàng tại một tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi, gồm gốc và lãi.
Như vậy, hạn mức chi trả tăng hơn 4 lần trong 25 năm trong khi GDP bình quân đầu người tăng đến 22 lần. Điều này khiến chỉ số hạn mức chi trả trên GDP bình quân đầu người giảm mạnh và có thể tiếp tục xuống sâu khi đất nước hướng tới tăng trưởng hàng năm hai chữ số.
"Cần sớm nghiên cứu điều chỉnh hạn mức ngay bây giờ để không bị tụt hậu so với thực tiễn phát triển kinh tế", cơ quan quản lý viết trong dự thảo.
Theo Ngân hàng Nhà nước, việc tăng hạn mức gần 3 lần như đề xuất "không quá đột biến". Điều chỉnh này được đánh giá cần thiết, giúp tăng niềm tin của người dân đối với hệ thống ngân hàng và góp phần giảm nguy cơ rút tiền hàng loạt.
Theo quy định, từ tháng 5/2026, bảo hiểm tiền gửi sẽ chi trả trong 3 trường hợp. Đầu tiên là khi Ngân hàng Nhà nước duyệt phương án phá sản của tổ chức tín dụng hoặc ngân hàng nước ngoài mất khả năng chi trả tiền gửi.
Thứ hai, Ngân hàng Nhà nước đình chỉ hoạt động nhận tiền gửi của tổ chức tín dụng được kiểm soát đặc biệt và nhà băng lỗ lũy kế hơn 100% vốn điều lệ. Trường hợp thứ ba là cơ quan quản lý yêu cầu trả tiền nhằm đảm bảo an toàn hệ thống, trật tự, an toàn xã hội.
Tính theo hạn mức mới, tỷ lệ người gửi tiền được bảo hiểm toàn bộ đạt khoảng 93,7%, trong khi theo hạn mức cũ là 87,6%. Con số vẫn thấp hơn mức trung bình toàn cầu (98%), nhưng nằm trong khung tối thiểu theo khuyến nghị của Hiệp hội Bảo hiểm tiền gửi quốc tế (IADI) là 90-95% và phù hợp với Chiến lược phát triển bảo hiểm tiền gửi là 92-95%. Tỷ lệ hạn mức chi trả trên GDP bình quân đầu người cũng tăng từ 1 lần lên 2,8 lần, tiệm cận xu hướng toàn cầu là 3,3 lần.
