Cơ quan thuế TP Cần Thơ xử lý hàng ngàn trường hợp chuyển nhượng bất động sản hai giá để trốn thuế - Ảnh: LÊ DÂN
Cơ quan này đã xử lý 1.229 hồ sơ với tổng số thuế, lệ phí, tiền phạt phải nộp hơn 145 tỉ đồng, đồng thời cơ quan thuế cũng đã chuyển 244 hồ sơ qua công an.
Dù pháp luật đã có chế tài nghiêm, song tình trạng này vẫn diễn ra phổ biến.
Luật sư Nguyễn Ngô Quang Nhật (Đoàn luật sư TP.HCM) cho rằng việc mua bán bất động sản hai giá gây ra nhiều hệ lụy cho xã hội như gây thất thu ngân sách nhà nước, làm sai lệch dữ liệu giá thị trường bất động sản.
Cụ thể, khi giá hợp đồng mua bán thấp hơn giá thực tế, dẫn đến số thuế tính nộp thấp hơn thực tế, gây thất thu thuế thu nhập cá nhân và lệ phí trước bạ.
Việc khai giá thấp sẽ dẫn đến dữ liệu giao dịch không phản ánh đúng giá trị thị trường thực, ảnh hưởng đến công tác xây dựng bảng giá đất, chính sách thuế và quy hoạch đất đai.
Không những thế, bản thân các bên tham gia giao dịch mua bán bất động sản hai giá cũng gánh chịu nhiều rủi ro về pháp lý như các bên tham gia giao dịch có thể gặp phải tranh chấp nếu hợp đồng mua bán bị coi là không hợp lệ do kê khai sai giá.
Bên mua hoặc bên bán tùy theo mức độ vi phạm có thể bị xử lý hành chính hoặc hình sự về hành vi trốn thuế.
Theo điều 17 nghị định 125/2020/NĐ-CP, người vi phạm có thể bị phạt tiền từ một đến ba lần số thuế đã trốn và buộc nộp lại số thuế đã trốn.
Nếu hành vi vi phạm đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự thì theo điều 200 Bộ luật Hình sự 2015, người thực hiện hành vi trốn thuế có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự với mức phạt tù từ 6 tháng đến 7 năm tùy vào số tiền trốn thuế.
Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 đến 5 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.
Theo luật sư Nhật, để hạn chế tình trạng thất thu thuế, Nhà nước cần phát triển cơ sở dữ liệu giá thị trường bất động sản minh bạch, công khai để làm cơ sở tham chiếu giá.
Sửa đổi quy định về giá tính thuế vì hiện nay thuế thu nhập cá nhân và lệ phí trước bạ được tính theo giá trên hợp đồng hoặc khung giá UBND, dẫn đến tình trạng cố tình ghi thấp giá. Do vậy cần có quy định bắt buộc tính theo giá thị trường, hoặc phải có xác minh độc lập khi giá hợp đồng mua bán quá thấp.
Áp dụng công nghệ, kết nối dữ liệu giá bán thực tế từ các sàn giao dịch, công chứng, ngân hàng... vào hệ thống của cơ quan thuế. Bắt buộc thanh toán qua ngân hàng để có thể kiểm tra giá chuyển nhượng.
Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cần tuyên truyền rộng rãi về rủi ro pháp lý khi khai hai giá cho người dân. Cơ quan thuế cần tăng cường việc xử lý các hành vi vi phạm về mua bán hai giá. Cơ quan công an cần khởi tố để điều tra các hành vi trốn thuế liên quan mua bán hai giá để làm gương, tăng cường tính răn đe và ngăn ngừa vi phạm.
Cơ quan thuế TP Cần Thơ đã phát hiện nhiều trường hợp khai thuế chưa đúng theo giá trị thực tế khi chuyển nhượng bất động sản.
Cụ thể người chuyển nhượng bất động sản thường làm hợp đồng và phụ lục hợp đồng có giá trị khác nhau, giá trị phụ lục hợp đồng cao hơn giá trị hợp đồng, nhằm mục đích trốn thuế.
Qua đó tổng số hồ sơ phải xử lý là 5.806 hồ sơ, đã xử lý 1.229 hồ sơ với tổng số thuế, lệ phí, tiền phạt phải nộp hơn 145,4 tỉ đồng. Các trường hợp vi phạm đã nộp gần 130 tỉ đồng, số chưa nộp gần 16 tỉ đồng. Số hồ sơ chuyển cơ quan công an là 245.
Theo ngành thuế, trong số hồ sơ đang xử lý có hồ sơ đã lập biên bản vi phạm nhưng chưa ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính hoặc không xác định được người vi phạm; hồ sơ đã chuyển sang công an nhưng chưa nhận được phản hồi.
