Khoa học

Một “dải Ngân Hà" khác đang bị xé toạc

Tóm tắt:

  • Ba kính thiên văn đã phát hiện năng lượng mạnh mẽ từ lỗ đen ở "trái tim" một bản sao khổng lồ của Ngân Hà.

  • Bản sao này, tên là J2345-0449, lớn gấp ba lần Ngân Hà và có lỗ đen hoạt động mạnh.

  • Lỗ đen này phát ra tia vô tuyến mạnh kéo dài hơn 5 triệu năm ánh sáng, làm xé toạc thiên hà.

  • Các tia vô tuyến này ngăn cản sự hình thành sao gần trung tâm của J2345-0449.

  • Quan sát này cung cấp dữ liệu quý giá cho các nhà khoa học về sự tiến hóa của các thiên hà.

Theo mô tả của nhà thiên văn Patrick Ogle từ Viện Khoa học kính viễn vọng không gian (Mỹ) và các cộng sự, cách xa Trái Đất gần 1 tỉ năm ánh sáng, một bản sao phóng to của Ngân Hà đang "gào thét" vì bị xé toạc bởi luồng năng lượng phun ra từ lỗ đen trung tâm.

Dữ liệu quan sát cho thấy một bản sao khổng lồ của Ngân Hà đang bị xé toạc bởi luồng tia còn lớn hơn chính nó nhiều lần - Ảnh: Kính viễn vọng vô tuyến Giant Metrewave

Dữ liệu quan sát cho thấy một bản sao khổng lồ của Ngân Hà đang bị xé toạc bởi luồng tia còn lớn hơn chính nó nhiều lần - Ảnh: Kính viễn vọng vô tuyến Giant Metrewave

Ngân Hà, tức thiên hà chứa Trái Đất Milky Way, là một thiên hà xoắn ốc.

Thiên hà đang bị xé toạc trong hình ảnh được ghi lại - J2345-0449 - cũng là thiên hà xoắn ốc cùng hình dạng, nhưng lớn gấp 3 lần Ngân Hà.

Điểm khác biệt duy nhất giữa hai thiên hà đó là Ngân Hà sở hữu một lỗ đen trung tâm đang ngủ đông, còn "trái tim" của J2345-0449 là một con quái vật đang hoạt động dữ dội, theo Live Science.

Lỗ đen này đang phát ra các tia vô tuyến mạnh mẽ, là các luồng hạt tích điện chuyển động nhanh phát ra sóng vô tuyến, trải dài hơn 5 triệu năm ánh sáng.

Viết trên tạp chí khoa học Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, các tác giả cho biết luồng tia vô tuyến kiểu này rất hiếm đối với các thiên hà xoắn ốc.

Loại thiên hà giống như Ngân Hà cũng có thể phát ra tia vô tuyến từ lỗ đen, nhưng là các luồng tia yếu.

Các luồng mạnh như thứ vừa được quan sát thường chỉ xuất hiện ở các thiên hà hình elip khổng lồ, bởi lỗ đen của loại thiên hà này lớn hơn lỗ đen trung tâm của thiên hà xoắn ốc rất nhiều.

Nhưng lỗ đen bên trong J2345-0449 có thể lớn bất thường so với thiên hà, dẫn đến hiện tượng lạ.

Không chỉ như đang xé toạc J2345-0449 trong hình ảnh quan sát, các tia vô tuyến khủng khiếp này đang tàn phá thiên hà theo nghĩa đen.

Dữ liệu kết hợp từ kính viễn vọng không gian Hubble, kính viễn vọng vô tuyến Giant Metrewave và mảng kính viễn vọng vô tuyến ALMA cùng xác nhận các tia vô tuyến từ lỗ đen của J2345-0449 đang ngăn cản các ngôi sao hình thành gần trung tâm thiên hà.

Các tia này làm nóng các khí gần đó đến mức chúng không thể sụp đổ thành các ngôi sao mới, hoặc thậm chí đẩy nguyên liệu này ra khỏi thiên hà hoàn toàn.

Quan sát thú vị này cung cấp thêm một mảnh ghép hiếm, giúp các nhà khoa học điều chỉnh các mô hình vũ trụ liên qua đến sự tiến hóa của các thiên hà.

Các tin khác

Kỹ sư thiết kế "cầu lọng vàng" nghìn tỷ tại Huế lên tiếng xung quanh nghi vấn sao chép mẫu cầu nước ngoài

Kỹ sư thiết kế "cầu lọng vàng" nghìn tỷ tại Huế lên tiếng xung quanh nghi vấn sao chép mẫu cầu nước ngoài

Trong quá trình hoàn thiện, đưa vào sử dụng cầu Nguyễn Hoàng - công trình giao thông trọng điểm bắc qua sông Hương (TP. Huế), dư luận, mạng xã hội đã có nhiều ý kiến khen, chê trái chiều. Trong đó, đáng chú ý là ý kiến về nghi vấn công trình có dấu hiệu sao chép, “đạo nhái” công trình cầu nước ngoài. Ông Antti Karjalainen - kỹ sư người Phần Lan tham gia thiết kế cầu, đã lên tiếng liên quan nghi vấn này.
Hơn 10 trận động đất tiếp tục xảy ra ở Myanmar

Hơn 10 trận động đất tiếp tục xảy ra ở Myanmar

Tính đến sáng nay (29/3), có thêm ít nhất 14 dư chấn mạnh trên 4 độ đã xảy ra ở Myanmar, sau trận động đất mạnh 7.7 độ tại khu vực gần thành phố Mandalay vào trưa qua, gây khó khăn cho công tác cứu hộ và làm tăng mức nguy hiểm của các công trình xây dựng.
Vì sao các nước công bố cường độ động đất ở Myanmar khác nhau?

Vì sao các nước công bố cường độ động đất ở Myanmar khác nhau?

Cơ quan Khảo sát địa chất Hoa Kỳ nhận định, trận động đất xảy ra lúc 13h20 trưa nay ở Myanmar (theo giờ địa phương) có độ lớn 7.7, trong khi Việt Nam cho rằng, động đất mạnh 7.3 độ. Việc các quốc gia công bố độ lớn một trận động đất khác nhau là khá phổ biến.
Xảy ra động đất, làm gì khi ở trên tầng cao?

Xảy ra động đất, làm gì khi ở trên tầng cao?

Khi xảy ra động đất, người dân không sử dụng thang máy, nên sử dụng cầu thang bộ nếu cần thiết. Trường hợp đang ở trong thang máy, bạn cần nằm xuống sàn, bảo vệ đầu bằng tay, đợi cho đến khi thang máy bắt đầu làm việc trở lại.
Vì sao động đất ở Myanmar gây rung chấn tận Việt Nam?

Vì sao động đất ở Myanmar gây rung chấn tận Việt Nam?

Cường độ rất mạnh (lên tới 7.3 theo thang độ mô men), động đất xảy ra ở vị trí nông (độ sâu chỉ 10km) khiến trận động đất xảy ra ở Myanmar trưa 28/3 gây rung chấn cho nhiều nước Đông Nam Á như Thái Lan, Lào, Campuchia, Việt Nam.
Phát hiện trà mi hoa vàng quý hiếm ở Ninh Thuận

Phát hiện trà mi hoa vàng quý hiếm ở Ninh Thuận

Trà mi hoa vàng quý hiếm có trong Sách Đỏ Việt Nam vốn chỉ thấy ở Lâm Đồng vừa được phát hiện ở Vườn quốc gia Phước Bình (Ninh Thuận). Đây là loài đăc hữu chỉ xuất hiện tại một số khu vực có điều kiện sinh thái đặc biệt.
8 lưu ý khi tập thể dục mùa nắng nóng

8 lưu ý khi tập thể dục mùa nắng nóng

Tập thể dục mùa nắng nóng cần tuân thủ những nguyên tắc cơ bản như chọn thời điểm phù hợp, uống đủ nước, bổ sung dinh dưỡng hợp lý...