Mô hình nào cho cơ quan điều tra sự cố, tai nạn máy bay?

Văn phòng Chính phủ vừa có Thông báo truyền đạt ý kiến kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà - Chủ tịch Ủy ban An ninh hàng không dân dụng quốc gia tại cuộc họp Ủy ban ngày 5-6-2025.

Theo đó, Phó Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban An ninh hàng không dân dụng Quốc gia chỉ đạo Bộ Công an, Bộ Xây dựng rà soát, cập nhật các quy định về an ninh hàng không; kiến nghị bổ sung đầy đủ chức năng, nhiệm vụ của Ủy ban, Nhà chức trách hàng không vào luật, nghị định liên quan; đề xuất sửa đổi Luật Hàng không dân dụng Việt Nam (thay thế); đề xuất thành lập Cơ quan điều tra sự cố, tai nạn máy bay; đề xuất thiết lập cơ sở dữ liệu thông tin an ninh hàng không an toàn.

Tthời gian tới, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Công an chủ trì, phối hợp với Bộ Xây dựng tiếp tục hoàn thành công tác chuyển giao chức năng, nhiệm vụ an ninh hàng không về Bộ Công an quản lý và xác định cơ quan đầu mối của Ủy ban; sớm đề xuất chức năng, nhiệm vụ và kiện toàn Ủy ban, báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định. Cục Hàng không Việt Nam là cơ quan quản lý nhà nước toàn diện về hàng không dân dụng, trong đó có bộ phận trực thuộc theo dõi về an ninh hàng không, có nhiệm vụ phối hợp với Cục Quản lý xuất nhập cảnh, Bộ Công an trong công tác bảo đảm an ninh hàng không.

Bộ Công an báo cáo Chủ tịch Ủy ban về việc kiểm tra, đánh giá về an ninh, an toàn thông tin mạng tại Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM), xác định trách nhiệm, giải pháp, lộ trình khắc phục lỗ hổng kỹ thuật (nếu có); nghiên cứu tính hạn chế và tính đồng bộ của hệ thống kiểm soát an ninh; kiểm tra, đánh giá lại hệ thống phương tiện, trang thiết bị an ninh hàng không, lực lượng kiểm soát an ninh tại các cảng hàng không; kiểm tra, nắm bắt sự gắn kết giữa các lực lượng an ninh và các lực lượng trong cảng hàng không, sân bay.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu Bộ Xây dựng chỉ đạo Cục Hàng không Việt Nam gửi các khuyến cáo của Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO) về an ninh hàng không đến Bộ Công an để nắm bắt và triển khai thực hiện.

Cục Hàng không Việt Nam chủ trì, phối hợp với Bộ Nội vụ nghiên cứu các mô hình trên thế giới để đề xuất giải pháp khắc phục khuyến cáo của ICAO về Cơ quan điều tra sự cố, tai nạn máy bay theo hướng thành lập đơn vị trực thuộc Chính phủ hoặc Bộ Xây dựng bảo đảm tính độc lập, khách quan (mô hình gợi ý là Hội đồng điều tra an ninh hàng không Việt Nam).

Cơ quan này mang tính chất kỹ thuật, nghiệp vụ, có chức năng, nhiệm vụ, chế độ, chính sách rõ ràng; được trang bị đầy đủ thiết bị, kỹ thuật chuyên môn; thành phần phù hợp với chuyên môn, nghiệp vụ, có thể gồm đại diện các nhà sản xuất máy bay, các phi công có kinh nghiệm, đại diện Bộ Y tế, cơ quan phân tích hình ảnh, dữ liệu. Cơ quan điều tra có năng lực tương đương với cơ quan điều tra của các nước tiên tiến trên thế giới…

Hiện nay, với sự phát triển của công nghệ, nhiều thiết bị, phương tiện mới ra đời (nhất là thiết bị bay không người lái) đã làm tăng cao các nguy cơ uy hiếp an ninh hàng không, đòi hỏi phải có các giải pháp thích ứng phù hợp, đáp ứng yêu cầu bảo đảm an ninh hàng không. Phó Thủ tướng giao Bộ Quốc phòng phối hợp với Bộ Công an chỉ đạo các cơ quan trực thuộc tiếp tục nghiên cứu những tình huống về an ninh hàng không liên quan đến thiết bị bay không người lái xảy ra trong thời gian vừa qua, xây dựng các giải pháp bảo đảm về pháp lý và kỹ thuật để phòng, chống lại các tình huống tương tự.