"Lưới lửa" bí ẩn của Iran: Khắc tinh khiến UAV Mỹ rơi rụng ở eo biển Hormuz?

Theo kênh truyền hình Al Jazeera ngày 28-5, hãng thông tấn bán chính thức Fars của Iran tuyên bố nước này đã lần đầu tiên đưa hệ thống phòng không nội địa mới mang tên Arash-e Kamangir vào chiến đấu thực tế, bắn hạ một UAV trinh sát MQ-9 Reaper của Mỹ gần đảo Qeshm thuộc eo biển Hormuz.

Vụ việc diễn ra trong bối cảnh căng thẳng Mỹ - Iran tiếp tục leo thang dù hai bên vẫn khẳng định đang duy trì thỏa thuận ngừng bắn mong manh. Hiện phía Mỹ chưa lên tiếng xác nhận hay bác bỏ, cũng chưa có bên độc lập nào xác thực thông tin UAV Mỹ bị bắn rơi.

Hãng tin Fars dẫn lời các quan chức giấu tên cho biết hệ thống phòng không mới này có khả năng phát hiện mục tiêu tàng hình và vụ bắn hạ nêu trên là "thông điệp rõ ràng, dứt khoát từ Iran".

Truyền thông nước này nhận định đây là lời cảnh báo gửi tới các máy bay nước ngoài hoạt động gần không phận và biên giới trên biển của Iran, đặc biệt khi Tehran muốn gia tăng vị thế trên bàn đàm phán với Washington.

Dù mạng lưới phòng không chính quy lớn của Iran, bao gồm cả các khẩu đội nội địa và hệ thống S-300 do Nga cung cấp, đã bị suy yếu đáng kể sau các đợt tấn công từ Mỹ và Israel, giới chuyên gia nhận định tuyên bố của Tehran hoàn toàn có cơ sở thực tế.

Chiến lược quân sự của Iran hiện không chạy đua về sự tương đồng công nghệ mà tập trung vào tính cơ động, sức chịu đựng và tối ưu hóa chi phí.

Trả lời phỏng vấn Al Jazeera, ông Mark Hilborne, giảng viên cao cấp tại Học viện Nghiên cứu An ninh thuộc Đại học King's College London (Anh), phân tích: "Iran đã tự chủ khá tốt trong nhiều hình thức thiết kế tên lửa. Các hệ thống rẻ tiền, đơn giản hoàn toàn có thể đe dọa những hệ thống phức tạp hơn nhiều".

Kênh Al Jazeera nhận định việc tổn thất UAV Reaper có thể buộc Mỹ phải chuyển sang phụ thuộc vào các loại tên lửa hành trình đắt đỏ hơn.

Đồng quan điểm, ông Alex Almeida, nhà phân tích an ninh tại nền tảng tình báo chiến lược Horizon Engage (Mỹ), dự đoán Arash-e Kamangir là một hệ thống tên lửa đất đối không dạng di động. Vũ khí này sử dụng đầu dò quang-điện tử hoặc tầm nhiệt thay vì các đài radar cố định truyền thống vốn dễ bị định vị.

Theo chuyên gia Almeida, hệ thống này cho thấy Iran vẫn duy trì được mối đe dọa phòng không tầm thấp, dai dẳng và khó bị triệt tiêu vĩnh viễn.

Bên cạnh đó, bà Nicole Grajewski, trợ lý giáo sư tại Đại học Sciences Po (Pháp), bình luận giới phân tích phương Tây thường mắc sai lầm khi đánh giá vũ khí Iran theo tiêu chuẩn học thuyết phương Tây rồi cho rằng chúng kém chính xác hoặc kém hiệu quả.

Bà Grajewski nhìn nhận: "Đối đầu với một đối thủ vượt trội hơn nhiều, Iran thực sự đã thể hiện vượt kỳ vọng của chính mình".