Nếu từng sử dụng xoong, nồi hoặc chảo inox, bạn có thể nhận thấy sau khi nấu, trên bề mặt kim loại đôi khi xuất hiện những vệt loang màu vàng, xanh tím hoặc cầu vồng rất khó lau sạch bằng nước rửa chén thông thường. Nhiều người nghĩ đây là dấu hiệu nồi bị hỏng hoặc lớp kim loại đang “xuống cấp”. Trên thực tế, nguyên nhân thực sự của hiện tượng này sẽ khiến nhiều người bất ngờ.
Vệt cầu vồng trên xoong nồi hình thành như thế nào?
Inox có khả năng chống ăn mòn nhờ một lớp màng thụ động giàu oxit crom hình thành tự nhiên trên bề mặt. Lớp màng này cực kỳ mỏng, chỉ khoảng vài nanomet, nhưng có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ kim loại bên dưới.
Khi xoong, nồi được đun nóng, đặc biệt trong trường hợp nhiệt độ quá cao, lớp oxit trên bề mặt có thể dày lên. Hiện tượng này gọi là “heat tint”, hay còn gọi là màu nhiệt. Theo Hiệp hội Thép không gỉ Anh (British Stainless Steel Association - BSSA)), màu sắc sẽ thay đổi theo độ dày của lớp oxit và điều kiện gia nhiệt.
Ảnh minh họa: Internet
Điều thú vị nằm ở chỗ bản thân lớp oxit này không có màu cầu vồng như chúng ta nhìn thấy. Các màu vàng, tím, xanh... xuất hiện do hiện tượng giao thoa ánh sáng: ánh sáng phản xạ từ bề mặt lớp oxit và từ ranh giới giữa lớp oxit với kim loại giao thoa với nhau, tạo ra những màu sắc khác nhau tùy theo độ dày của lớp màng.
Đó cũng là lý do những vệt màu có thể thay đổi theo góc nhìn và thường tạo thành các mảng loang rất đặc trưng.
Vì sao xoong nồi dễ xuất hiện những vệt màu này?
Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất là quá nhiệt. Theo đó, hiện tượng đổi màu dạng cầu vồng trên chảo inox thường liên quan đến việc chảo bị đun ở nhiệt độ quá cao.
Ngoài nhiệt độ, màu sắc và mức độ loang còn phụ thuộc vào thành phần của loại thép, lượng oxy tiếp xúc với bề mặt, thời gian gia nhiệt và độ hoàn thiện của bề mặt inox. BSSA cho biết ngay cả với cùng một loại inox, các điều kiện gia nhiệt khác nhau cũng có thể tạo ra mức độ đổi màu khác nhau.
Vì vậy, những vệt cầu vồng thường dễ xuất hiện sau khi nồi được đun nóng trong thời gian dài hoặc làm nóng khi bên trong gần như không có thực phẩm hay nước.
Việc xuất hiện vệt cầu vồng cũng là lời nhắc rằng xoong, nồi đã phải chịu mức nhiệt tương đối cao. Vì thế, thay vì cố tình đun nồi thật nóng, người dùng nên kiểm soát nhiệt trong quá trình nấu để hạn chế hiện tượng này.
Làm thế nào để loại bỏ những vệt loang cầu vồng?
Nếu muốn đưa bề mặt inox trở lại trạng thái sáng bóng, giấm trắng là một trong những cách được các nhà sản xuất và tổ chức chuyên ngành khuyến nghị. BSSA cho biết người dùng có thể cho một lượng giấm vào chảo, để trong vài phút rồi dùng miếng bọt biển không gây xước để làm sạch.
All-Clad, một nhà sản xuất đồ nấu bằng inox, cũng hướng dẫn dùng giấm trắng và khăn mềm hoặc miếng bọt biển để xử lý tình trạng đổi màu xanh hoặc cầu vồng trên bề mặt.
Ngược lại, BSSA không nên tùy tiện sử dụng các chất tẩy rửa mạnh hoặc dụng cụ chà xát quá thô ráp. BSSA cảnh báo một số hóa chất và phương pháp vệ sinh không phù hợp có thể gây hư hại hoặc ăn mòn bề mặt inox.
(Tổng hợp)
