Tiết kiệm, tận dụng đồ cũ là thói quen phổ biến trong nhiều gia đình. Một chiếc chai nhựa được giữ lại để đựng gia vị, hộp đồ ăn mang về được rửa sạch để dùng cho lần sau hay túi nilon được tận dụng để bảo quản thực phẩm... Tất cả đều xuất phát từ tâm lý "còn dùng được thì không nên vứt".
Tuy nhiên, không phải vật dụng nào nhìn sạch sẽ cũng phù hợp để tái sử dụng, đặc biệt khi chúng tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm. Một số loại bao bì vốn được thiết kế cho mục đích sử dụng ngắn hạn. Việc dùng đi dùng lại, đựng thực phẩm nóng, nhiều dầu mỡ hoặc bảo quản trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ thôi nhiễm hóa chất, tích tụ vi sinh vật hoặc xuống cấp vật liệu.
Dưới đây là 7 vật dụng nhiều gia đình thường giữ lại nhưng không nên tái sử dụng tùy tiện.
Chai nước khoáng, chai nước giải khát dùng một lần
Sau khi uống hết nước, không ít người giữ lại chai nhựa để đựng dầu ăn, nước tương, giấm, gia vị hoặc các loại hạt. Cách làm này tưởng như tiện lợi nhưng không phải lựa chọn tốt nếu kéo dài. Phần lớn chai nước uống dùng một lần được làm từ PET. Loại nhựa này được thiết kế chủ yếu cho mục đích sử dụng ban đầu, chứ không phải để trở thành vật chứa thực phẩm lâu dài sau khi đã được rửa và sử dụng nhiều lần.
Đặc biệt, việc đựng các loại chất lỏng có tính chất khác nhau, chẳng hạn dầu hoặc thực phẩm có tính axit, rồi để trong thời gian dài có thể làm thay đổi khả năng thôi nhiễm của vật liệu. Một vấn đề khác là chai có cổ hẹp, rất khó làm sạch hoàn toàn. Sau nhiều lần sử dụng, cặn thực phẩm và vi sinh vật có thể tích tụ ở những vị trí khó vệ sinh.
Vì vậy, nếu cần bảo quản dầu ăn, nước tương hay gia vị, tốt nhất nên sử dụng chai, lọ được thiết kế chuyên dụng cho thực phẩm thay vì tận dụng chai nước uống dùng một lần.
2. Hộp đựng thức ăn mang về
Sau mỗi lần gọi đồ ăn, nhiều người thường rửa sạch hộp nhựa rồi giữ lại để đựng thức ăn cho lần sau. Một số loại hộp có ký hiệu PP, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc chúng có thể được sử dụng vô thời hạn. Điều quan trọng là phải phân biệt loại vật liệu với mục đích thiết kế của sản phẩm.
Một hộp làm từ PP có thể có khả năng chịu nhiệt nhất định, nhưng nếu nhà sản xuất xác định đó là bao bì dùng một lần thì việc tái sử dụng nhiều lần, đặc biệt với thực phẩm nóng hoặc trong lò vi sóng, không phải lựa chọn lý tưởng.
Sau nhiều lần rửa, cọ xát và tiếp xúc với nhiệt độ cao, bề mặt hộp có thể bị trầy xước, biến dạng hoặc xuống cấp. Những vết xước nhỏ cũng có thể trở thành nơi bám dầu mỡ và cặn thức ăn, khiến việc vệ sinh khó khăn hơn.
Với những hộp đã bị đổi màu, biến dạng, có mùi lạ hoặc xuất hiện nhiều vết xước, tốt nhất nên loại bỏ thay vì tiếc rẻ.
3. Thùng carton đựng hàng giao đến nhà
- Ảnh minh họa. Nguồn: Internet
Thùng carton sau khi nhận hàng thường vẫn còn khá mới, khiến nhiều người tận dụng chúng để đựng quần áo, đồ dùng hoặc các vật dụng nhỏ trong nhà. Tuy nhiên, đây không phải loại bao bì lý tưởng để tích trữ lâu dài, đặc biệt trong không gian kín.
Thùng carton có thể trải qua nhiều môi trường khác nhau trong quá trình vận chuyển và lưu kho. Chúng có thể tiếp xúc với bụi bẩn, hơi ẩm và nhiều loại hàng hóa trước khi đến tay người tiêu dùng.
Bản thân carton cũng là vật liệu có khả năng hút ẩm. Nếu được cất trong phòng kín, nơi ẩm thấp hoặc gần khu vực sinh hoạt, thùng có thể nhanh chóng xuống cấp, phát sinh mùi hoặc trở thành nơi trú ngụ của nấm mốc, côn trùng. Đặc biệt, không nên dùng thùng carton giao hàng để đựng trực tiếp thực phẩm hoặc các vật dụng cần giữ vệ sinh cao.
Nếu muốn tái chế, có thể gom riêng để bán hoặc đưa đến điểm thu gom giấy. Còn với những thùng đã ẩm, bẩn hoặc có mùi bất thường, nên loại bỏ thay vì tiếp tục giữ trong nhà.
4. Giỏ nhựa đựng trái cây giá rẻ, chất lượng kém
Ảnh minh họa. Nguồn: Internet
Dâu tây, việt quất, dâu tằm và nhiều loại trái cây nhỏ thường được bán trong những chiếc giỏ nhựa mỏng. Sau khi ăn hết trái cây, nhiều người rửa sạch rồi tận dụng những chiếc giỏ này để đựng đồ lặt vặt.
Việc tái sử dụng bao bì nhựa không phải lúc nào cũng sai. Tuy nhiên, với những chiếc giỏ có chất lượng quá kém, có mùi nhựa nồng, giòn, dễ gãy hoặc bề mặt bất thường, tốt nhất không nên tiếp tục sử dụng. Đặc biệt, không nên vì thấy hình dáng giống một chiếc hộp mà dùng chúng để chứa thực phẩm khác trong thời gian dài. Bao bì thực phẩm được thiết kế cho một mục đích cụ thể. Nếu không xác định được loại nhựa, tiêu chuẩn an toàn hay mục đích sử dụng của sản phẩm, việc tận dụng lâu dài là không cần thiết.
5. Thìa nhựa dùng một lần, đặc biệt là loại màu đen
- Ảnh minh họa. Nguồn: Internet
Những chiếc thìa nhựa đi kèm đồ ăn mang về thường được nhiều gia đình giữ lại. Có nhà thậm chí gom cả một ngăn kéo để dùng dần. Nhưng giống như các loại dụng cụ dùng một lần khác, thìa nhựa không nên được coi là đồ dùng lâu dài.
Trong quá trình sử dụng, bề mặt thìa có thể xuất hiện các vết xước nhỏ. Nếu được rửa đi rửa lại, tiếp xúc với nhiệt độ cao hoặc thực phẩm nhiều dầu mỡ, vật liệu cũng có thể nhanh chóng xuống cấp. Đặc biệt, không nên đánh giá độ an toàn của một chiếc thìa chỉ dựa vào màu sắc. Thìa màu đen không mặc nhiên nguy hiểm hơn thìa màu sáng, nhưng nếu không biết rõ nguồn gốc, chất liệu và tiêu chuẩn sản xuất thì tốt nhất không nên giữ lại để sử dụng lâu dài.
Một chiếc thìa dùng một lần có giá trị không lớn. Vì vậy, nếu đã có dấu hiệu biến dạng, trầy xước, đổi màu hoặc có mùi lạ, việc bỏ đi sẽ hợp lý hơn.
6. Dầu ăn đã được đun đi đun lại nhiều lần
- Ảnh minh họa. Nguồn: Internet
Đây có lẽ là thứ nhiều gia đình khó bỏ nhất. Sau khi chiên cá, thịt hoặc các món ăn khác, trong chảo thường vẫn còn khá nhiều dầu. Đổ bỏ thì tiếc, vì vậy nhiều người lọc cặn rồi cất lại để dùng cho lần sau.
Tuy nhiên, dầu ăn trải qua nhiều lần đun ở nhiệt độ cao sẽ bị oxy hóa và biến đổi chất lượng. Quá trình chiên rán có thể tạo ra nhiều sản phẩm oxy hóa và các hợp chất không mong muốn. Dầu càng được đun nóng nhiều lần, chất lượng càng giảm. Dầu đã có màu sẫm, xuất hiện nhiều cặn, nổi bọt bất thường hoặc có mùi khét, mùi ôi là những dấu hiệu cho thấy không nên tiếp tục sử dụng.
Nếu dầu chỉ mới qua một lần chiên và vẫn còn tương đối tốt, có thể cân nhắc sử dụng trong những món không cần đun ở nhiệt độ quá cao. Tuy nhiên, không nên biến việc "tận dụng dầu" thành thói quen sử dụng dầu chiên đi chiên lại nhiều lần.
7. Túi nilon trong suốt lấy ở siêu thị
Ảnh minh họa. Nguồn: Internet
- Những cuộn túi nilon mỏng ở khu vực rau củ, trái cây hoặc thực phẩm trong siêu thị rất tiện lợi. Không ít người thường lấy vài chiếc về nhà để đựng thịt, rau hoặc thức ăn thừa rồi cho vào tủ lạnh.
Tuy nhiên, không phải loại túi nào cũng được sản xuất với mục đích bảo quản thực phẩm lâu dài.
Việc một chiếc túi được làm từ PE không có nghĩa là mọi loại túi PE đều phù hợp để tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm trong mọi điều kiện. Cần căn cứ vào tiêu chuẩn, mục đích sử dụng và thông tin của nhà sản xuất.
Đặc biệt, không nên dùng túi không rõ tiêu chuẩn để chứa thực phẩm nóng hoặc các món nhiều dầu mỡ trong thời gian dài. Việc đông lạnh hay bảo quản lâu cũng nên sử dụng loại túi chuyên dụng dành cho thực phẩm. Nếu muốn tận dụng những chiếc túi mỏng này, sử dụng chúng cho các mục đích không liên quan đến bảo quản thực phẩm sẽ phù hợp hơn.
Đừng biến tiết kiệm thành "hại thân"
Tận dụng đồ dùng cũ là một thói quen tốt nếu được thực hiện đúng cách. Nhưng tiết kiệm không có nghĩa là giữ lại mọi thứ có thể dùng thêm một lần. Với những vật dụng tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, điều quan trọng không chỉ là "rửa sạch chưa", mà còn là vật liệu gì, được sản xuất cho mục đích nào và đã trải qua bao nhiêu lần sử dụng.
Chai nước dùng một lần, hộp thức ăn mang về, thìa nhựa, túi nilon mỏng hay bao bì trái cây giá rẻ... nếu đã được thiết kế cho mục đích sử dụng ngắn hạn thì không nên cố kéo dài vòng đời bằng mọi giá. Một chiếc hộp đựng thực phẩm chuyên dụng, một chai đựng gia vị hay túi bảo quản thực phẩm có thể chỉ tốn thêm một khoản tiền nhỏ, nhưng đổi lại là sự an tâm trong quá trình sử dụng.
Tiết kiệm là một đức tính tốt, nhưng với những thứ liên quan trực tiếp đến sức khỏe, "tiếc của" đôi khi lại là khoản tiết kiệm không đáng.
Lời khuyên cho những người rút phích cắm nồi cơm điện ngay khi cơm chínNồi cơm điện là một trong những thiết bị gia dụng được sử dụng thường xuyên nhất trong nhiều gia đình. Tuy nhiên, không phải ai cũng chú ý đến cách sử dụng sao cho vừa giữ được chất lượng cơm, vừa hạn chế tiêu thụ điện không cần thiết.
