Tôi thấy thời gian sống của nhiều người sau khi nhận chẩn đoán ung thư thực quản rất ngắn, chứng tỏ căn bệnh này nguy hiểm, khó phát hiện, tỷ lệ tử vong cao. Nhiều người mắc bệnh này nói họ đều có triệu chứng nuốt nghẹn. Vậy đây có phải là dấu hiệu cảnh báo bệnh ung thư thực quản không? Nguyên nhân, dấu hiệu hay gặp và cách chẩn đoán của căn bệnh này là gì? (Minh Đức, Hà Nội).
Bác sĩ Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức (Hà Nội), trả lời:
Ung thư thực quản là loại ung thư thường gặp, được coi là một trong những bệnh có tiên lượng xấu nhất do khi phát hiện thường đã ở giai đoạn tiến triển.
Ở giai đoạn sớm, bệnh có dấu hiệu mơ hồ, có thể nuốt nghẹn thoảng qua, ho như viêm họng, đau ngực. Dấu hiệu này khiến bệnh nhân hay bác sĩ không chuyên khoa dễ nhầm lẫn.
Nuốt nghẹn là một trong những dấu hiệu ung thư thực quản quan trọng, thường gặp nhưng cũng có thể là dấu hiệu nhiều bệnh khác do khối u chèn. Lúc đầu người bệnh cảm thấy nuốt nghẹn mơ hồ, nuốt vướng sau xương ức khi ăn thức ăn đặc, một thời gian sau cảm giác rõ uống nước cũng nghẹn.
Giai đoạn tiến triển: Ngoài nuốt nghẹn liên tục, tăng dần và nhanh chóng tới nuốt nghẹn hoàn toàn, bệnh nhân gầy sút nhanh, có thể có nôn máu, đại tiện phân đen có máu; da sạm và khô, mặt và hai bàn tay có nhiều nếp nhăn nổi rõ dễ nhận thấy.
Khi xâm lấn khí quản có thể gây sặc khi ăn, thay đổi giọng nói do xâm lấn thần kinh quặt ngược. Nhiều khi bệnh gây ho dễ khiến bệnh nhân hay bác sĩ nhầm bệnh hô hấp, đau ngực dễ nhầm bệnh tim mạch, đau trên rốn dễ nhầm bệnh dạ dày.
Một số dấu hiệu khác của căn bệnh nguy hiểm này như:
- Trớ: Thức ăn đọng lại trong lòng thực quản khi người bệnh ngủ trớ ngược ra ngoài. Hiện tượng này là nguyên nhân của viêm phế quản dai dẳng do dịch từ thực quản chảy vào đường thở.
- Nước bọt tiết nhiều mà không rõ cơ chế.
Ung thư thực quản thường xuất phát từ các tế bào của niêm mạc thực quản. Theo thời gian, ung thư xâm nhập sâu vào các lớp của thành thực quản và xâm lấn qua cơ quan lân cận như khí phế quản, di căn hạch và di căn xa tới các tạng khác như phổi, gan, xương.
Bệnh gây ra những biến chứng nguy hiểm như: Hẹp thực quản gây nuốt nghẹn, buồn nôn, sụt cân; Loét khối u gây xuất huyết tiêu hóa. Bệnh có thể làm xói mòn thực quản và tạo ra lỗ rò…
Ung thư thực quản thường gặp ở nam giới hơn với tỷ lệ mắc bệnh ở nam/nữ là 4:1, nguyên nhân liên quan đến thói quen hút thuốc lá và uống rượu. Ngoài ra, bệnh có thể còn do các tổn thương khác như viêm thực quản do trào ngược, sẹo hẹp thực quản do hóa chất.
Thói quen ăn nóng, thiếu một số vitamin,… cũng được xác định là nguyên nhân liên quan. Các món cà muối, dưa muối chưa có bằng chứng nói lên mối liên quan đến ung thư thực quản.
Để chẩn đoán ung thư thực quản, trước hết bác sĩ sẽ thăm khám lâm sàng để có chẩn đoán ban đầu và đánh giá toàn thể tình trạng của người bệnh.
Chẩn đoán xác định cần dựa vào nội soi và sinh thiết tổn thương để có kết quả về mô bệnh học, tế bào. Hiện nay công nghệ nội soi có nhiều tiến bộ như nội soi phóng đại tới 300 lần, nhuộm màu ánh sáng giải tần hẹp và phần mềm trí tuệ nhân tạo có thể chẩn đoán ung thư rất sớm ở lớp bề mặt niêm mạc.
Các xét nghiệm để chẩn đoán giai đoạn bệnh là chụp cắt lớp vi tính, PET/CT… để lựa chọn phương pháp điều trị; Đánh giá toàn trạng và chức năng gan, thận, hô hấp, tim mạch, tiểu đường để đánh giá khả năng điều trị.
Bệnh nhân nguy cơ cao, từ 45 tuổi trở lên nên tầm soát ung thư đường tiêu hóa như ung thư dạ dày hay thực quản. Người hút thuốc lá, uống rượu nhiều, có dấu hiệu nuốt nghẹn mơ hồ, đau ngực, viêm họng, trào ngược là dấu hiệu gợi ý để đi khám, phát hiện sớm.
