Thời điểm giao mùa, cộng thêm nỗi lo về những làn sóng Covid-19 mới âm ỉ quay trở lại, chuyện chăm sóc sức khỏe hô hấp càng được nhiều người quan tâm. Có một loại quả giá thành "rẻ bèo", tưởng chỉ là món ăn vặt dân dã, nhưng lại được các chuyên gia dinh dưỡng ca ngợi nhờ khả năng làm sạch phổi, tăng sức đề kháng cực kỳ hiệu quả – đó chính là quả mơ.
Không phải ngẫu nhiên mà người Nhật – dân tộc nổi tiếng sống lâu và khỏe mạnh – lại cực kỳ yêu thích loại quả này. Họ không chỉ ăn mơ tươi mà còn ngâm, sấy, ủ thành giấm, muối thành mơ muối (umeboshi) – và xem đó như một phần không thể thiếu trong bữa ăn hàng ngày.
Quả mơ: "Thần dược" của mùa hè
Tại Việt Nam, mơ là loại quả dân dã, thường được dùng để ngâm đường, ngâm muối hay làm ô mai. Giá chỉ vài chục nghìn một ký vào mùa, nhưng công dụng lại không thua kém gì các loại "siêu thực phẩm" đắt tiền nhập ngoại.
Theo Đông y, quả mơ có vị chua, tính ấm, vào 2 kinh can và phế. Mơ có tác dụng sinh tân chỉ khát (tạo nước bọt, giảm khô miệng), thanh nhiệt giải độc, giúp tiêu đờm, sát khuẩn họng và làm sạch phổi. Đây là lý do vì sao trong dân gian, từ xưa đã có thói quen uống nước mơ muối để "mát phổi", "hết đờm", "mượt giọng" – rất được các nghệ sĩ cải lương, xẩm hay ca trù ưa chuộng.
Một số nghiên cứu hiện đại cũng cho thấy, trong quả mơ chứa nhiều polyphenol, axit citric, cùng các vitamin nhóm B, vitamin C và chất xơ. Những chất này giúp kháng viêm, tăng cường miễn dịch, cải thiện tiêu hóa và hỗ trợ thải độc tố ra khỏi phổi – đặc biệt có lợi với người hút thuốc, người sống trong môi trường ô nhiễm hay mới khỏi bệnh đường hô hấp, kể cả Covid-19.
Theo lương y đa khoa Bùi Đắc Sáng (Viện hàn lâm KH&CN Việt Nam, Hội Đông y Hà Nội): Quả mơ trong Đông y được coi là một bài thuốc trị bệnh vì chứa nhiều vitamin A, C và các nguyên tố vi lượng. Trong 100g trái mơ cung cấp đầy đủ lượng vitamin A cần thiết mỗi ngày. Vitamin C có trong quả mơ như một "liều thuốc" chống ôxy hóa tự nhiên, có thể giúp làm sáng mắt và đem lại làn da mịn màng, khỏe mạnh.
Không chỉ tốt cho phổi, quả mơ còn lợi đủ đường
Người Nhật tin rằng, ăn một quả mơ mỗi sáng sẽ giúp "làm sạch ruột, kháng khuẩn họng và thanh lọc phổi". Họ thậm chí còn gọi mơ muối là "thuốc bổ quốc dân", bởi công dụng toàn diện cho hệ tiêu hóa, miễn dịch và hô hấp.
Ngoài công dụng chính là làm sạch phổi, quả mơ còn được biết đến với những lợi ích không ngờ:
Cải thiện tiêu hóa: Axit hữu cơ trong mơ kích thích tiết men tiêu hóa, giúp ăn ngon miệng, giảm đầy bụng, khó tiêu.
Chống oxy hóa: Nhờ chứa polyphenol và beta-caroten, mơ giúp làm chậm quá trình lão hóa, bảo vệ tế bào trước tác hại của gốc tự do.
Giảm cholesterol, huyết áp: Một số nghiên cứu cho thấy việc dùng giấm mơ thường xuyên có thể hỗ trợ kiểm soát mỡ máu và huyết áp ở mức ổn định.
Tốt cho da: Vitamin C và các vi chất trong mơ giúp da sáng khỏe, giảm mụn, chống viêm da.
Lưu ý khi dùng quả mơ
Tuy tốt cho sức khỏe, nhưng không phải cứ thích là ăn, cứ bổ là dùng nhiều. Để quả mơ thực sự trở thành "vị thuốc vàng" mà không gây tác dụng ngược, bạn cần lưu ý vài nguyên tắc quan trọng sau:
Tránh dùng lúc đói: Mơ chứa nhiều axit hữu cơ, nếu dùng khi bụng rỗng có thể gây xót ruột, cồn cào, khó chịu – đặc biệt với người có dạ dày nhạy cảm.
Dùng có chừng mực: Dù được ví như "thần dược" thiên nhiên, nhưng nếu lạm dụng – nhất là với mơ muối – dễ dẫn đến dư thừa natri, gây ảnh hưởng không tốt đến huyết áp và tim mạch.
Chọn mơ ngâm truyền thống, tự nhiên: Nên ưu tiên các sản phẩm mơ muối, mơ ngâm thủ công, ít phụ gia. Tránh xa các loại ô mai mơ sặc sỡ, quá ngọt, chứa nhiều phẩm màu và chất bảo quản.
Người có bệnh lý gan hoặc dạ dày nên cẩn trọng: Nếu đang điều trị bệnh mạn tính hoặc có vấn đề tiêu hóa, hãy hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng mơ thường xuyên để đảm bảo an toàn.
Để phát huy hết tác dụng của quả mơ khi sử dụng, nên pha loãng nước mơ muối để giải nhiệt, sạch họng, giảm đờm. Với trẻ em hoặc người không ăn được vị mặn thì có thể làm siro mơ để uống.
